In het kort
Deze lijst definieert de begrippen die je tegenkomt bij aanbestedingen in Nederland en bij overheidsopdrachten in België, alfabetisch van A tot Z. Belgische termen zijn gemarkeerd met (BE). De drie belangrijkste: een aanbestedende dienst is de overheidsorganisatie die de opdracht uitschrijft, gunningscriteria zijn de maatstaven waarop inschrijvingen worden beoordeeld en vergeleken, en de Alcatel-termijn is de wachttijd van minimaal 20 kalenderdagen tussen de gunningsbeslissing en het sluiten van het contract.
Nederland en België werken allebei met de Europese aanbestedingsrichtlijn 2014/24/EU, maar de nationale wetten en woorden verschillen. Een Nederlandse "aanbestedende dienst" heet in België "aanbestedende overheid", en een Belgisch "bestek" is iets anders dan een Nederlands bestek in de grond-, weg- en waterbouw. Bedragen in deze lijst komen uit officiële bronnen en staan er met hun geldigheidsperiode bij.
A
Aanbestedende dienst
De overheidsorganisatie (Rijk, provincie, gemeente, waterschap of publiekrechtelijke instelling) die een opdracht aanbesteedt. In de Aanbestedingswet 2012 is dit de term voor de opdrachtgever.
Aanbestedende overheid (BE)
De Belgische term voor de aanbestedende dienst: de overheid of instelling die een overheidsopdracht plaatst onder de wet van 17 juni 2016.
Aanbestedingsstukken
Alle documenten waarmee de aanbestedende dienst de opdracht beschrijft: aankondiging, leidraad, programma van eisen, conceptovereenkomst, formulieren en nota's van inlichtingen. Tip: lees ze als één geheel; tegenstrijdigheden horen in een vraag voor de nota van inlichtingen.
Aanbestedingswet 2012
De Nederlandse wet die de Europese aanbestedingsrichtlijnen omzet en ook regels geeft voor opdrachten onder de Europese drempels. De wet geldt sinds 1 april 2013 en is daarna meermaals gewijzigd.
Alcatel-termijn
De opschortende termijn van minimaal 20 kalenderdagen na verzending van de gunningsbeslissing, waarin een afgewezen inschrijver bezwaar kan maken of een kort geding kan starten. Grondslag: artikel 2.127 Aanbestedingswet 2012. Ook wel standstill-termijn genoemd.
ARW 2016
Het Aanbestedingsreglement Werken 2016: een reglement met procedureregels voor het aanbesteden van werken, veel gebruikt in de grond-, weg- en waterbouw en de utiliteitsbouw. In de aanbestedingsstukken staat of het van toepassing is.
B
Beroep op derden
Een inschrijver gebruikt de financiële draagkracht of technische bekwaamheid van een andere onderneming om aan de geschiktheidseisen te voldoen. Die derde levert dan meestal een eigen UEA in.
Bestek (BE)
In België het opdrachtdocument met de administratieve, technische en contractuele voorwaarden van een overheidsopdracht. In Nederland bedoelt men met bestek meestal de technische omschrijving van een werk. Zie een bestek analyseren met AI.
BOSA e-Procurement (BE)
Het federale platform van de FOD Beleid en Ondersteuning (BOSA) op publicprocurement.be, waarop Belgische overheidsopdrachten worden bekendgemaakt en ingediend. Volgens BOSA publiceren er jaarlijks meer dan 5.500 aanbesteders meer dan 20.000 opdrachten. Zie zoeken op BOSA e-Procurement.
BPKV (beste prijs-kwaliteitverhouding)
De meest gebruikte manier om de economisch meest voordelige inschrijving (EMVI) te bepalen: prijs én kwalitatieve criteria wegen samen. Kwaliteit telt vaak zwaarder dan prijs. Zie winnen op kwaliteit, niet op prijs.
Bulletin der Aanbestedingen (BE)
Het Belgische publicatieblad voor aankondigingen van overheidsopdrachten, raadpleegbaar zonder login via publicprocurement.be.
C
Combinatie
Twee of meer ondernemingen die samen inschrijven en hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de uitvoering. Elk lid levert in de regel een eigen UEA.
Commissie van Aanbestedingsexperts
Onafhankelijke Nederlandse commissie die klachten over aanbestedingen behandelt en niet-bindend advies geeft. Je gaat er pas heen nadat het klachtenmeldpunt van de aanbestedende dienst de klacht heeft behandeld.
CPV-code
De Common Procurement Vocabulary: een Europese codelijst die het onderwerp van een opdracht aanduidt. Handig om aankondigingen te filteren op TenderNed, BOSA of TED.
D
Drempelbedragen
De bedragen (excl. btw) waarboven Europees aanbesteden verplicht is. Van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027 gelden onder meer: werken € 5.404.000, leveringen en diensten voor centrale overheden € 140.000, voor decentrale overheden € 216.000, en sociale en andere specifieke diensten € 750.000. Bron: Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/2152 en PIANOo.
E
e-Notification (BE)
De vroegere BOSA-toepassing om Belgische aankondigingen te publiceren. Sinds de lancering van het nieuwe e-Procurementplatform in september 2023 verloopt bekendmaken via publicprocurement.be.
EMVI (economisch meest voordelige inschrijving)
Het gunningscriterium van de Aanbestedingswet 2012. De aanbestedende dienst bepaalt de EMVI op basis van de beste prijs-kwaliteitverhouding, de laagste kosten (bijvoorbeeld levenscycluskosten) of de laagste prijs. In de praktijk zegt men "EMVI" vaak als men BPKV bedoelt.
Erkenning (BE)
De Belgische erkenning van aannemers voor werken, ingedeeld in categorieën en klassen. Bij grotere werken kan de aanbestedende overheid een bepaalde erkenning vragen. Zie overheidsopdrachten in de bouw in Vlaanderen.
F
Fictieve korting
Rekenmethode waarbij kwaliteitsscores worden omgezet in een korting op de inschrijfprijs. De inschrijving met de laagste fictieve prijs wint. Komt veel voor in bouw en infra.
Free Market (BE)
Een BOSA-toepassing voor het elektronisch afhandelen van kleinere opdrachten zonder voorafgaande bekendmaking. Tip: kijk in de uitnodiging via welk kanaal je moet indienen.
G
Gedragsverklaring Aanbesteden (GVA)
Nederlandse verklaring van Justis waarmee een onderneming aantoont dat er geen relevante strafrechtelijke veroordelingen zijn. De aanbestedende dienst vraagt hem doorgaans alleen op bij de beoogde winnaar.
Geschiktheidseisen
Minimumeisen waaraan een inschrijver moet voldoen om de opdracht te mogen uitvoeren, zoals ervaring, omzet of certificering. Wie niet voldoet, valt af. Moeten proportioneel zijn.
Gids Proportionaliteit
Richtsnoer onder de Aanbestedingswet 2012 dat uitwerkt hoe zwaar eisen, procedures en voorwaarden mogen zijn ten opzichte van de opdracht. Aanbestedende diensten volgen het of motiveren waarom ze afwijken ("pas toe of leg uit").
Gunningsbeslissing
Het besluit waarin de aanbestedende dienst meedeelt aan wie hij de opdracht wil gunnen, met de motivering en de scores. Na de Alcatel-termijn volgt de definitieve gunning. Zie waarom verloor ik de aanbesteding?.
Gunningscriteria
De criteria waarop inschrijvingen worden beoordeeld en gerangschikt, met hun weging. Ze moeten vooraf in de aanbestedingsstukken staan. TenderRender beoordeelt een concept per (sub)criterium met een score, zwakke punten en verbetervoorstellen; dat is een second opinion, geen voorspelling van de beoordelingscommissie.
I
Impliciete verklaring op erewoord (BE)
Onder de Europese drempels geldt in België in de regel het indienen van de offerte zelf als verklaring dat je niet onder een uitsluitingsgrond valt. Een UEA is dan niet nodig.
Inschrijvingstermijn
De periode tot de uiterste datum en tijd waarop de inschrijving binnen moet zijn. Te laat ingediend betekent ongeldig, ook bij een storing aan jouw kant.
K
KBO (BE)
De Kruispuntbank van Ondernemingen: het Belgische register met het ondernemingsnummer en de basisgegevens van elke onderneming. Aanbestedende overheden raadplegen er gegevens rechtstreeks.
Knock-outcriterium
Een eis waaraan je verplicht moet voldoen; voldoe je niet, dan wordt je inschrijving terzijde gelegd. Tip: maak voor elke tender eerst een lijst van alle knock-outs.
Kwalitatieve selectie (BE)
De Belgische fase waarin de aanbestedende overheid controleert of een inschrijver niet onder een uitsluitingsgrond valt en aan de selectiecriteria voldoet. Pas daarna worden offertes inhoudelijk beoordeeld.
M
Marktconsultatie
Een gesprek of uitvraag van de aanbestedende dienst bij de markt vóór de aanbesteding, om haalbaarheid en eisen te toetsen. Deelname geeft geen voorrang, wel vroeg inzicht. Zie aanbestedingen signaleren vóór publicatie.
Meervoudig onderhandse procedure
Nationale procedure onder de Europese drempels waarbij de aanbestedende dienst een beperkt aantal ondernemers uitnodigt om in te schrijven. Er is geen openbare aankondiging nodig.
N
Niet-openbare procedure
Procedure in twee rondes: eerst selecteert de aanbestedende dienst gegadigden, daarna mogen alleen de geselecteerden inschrijven.
Nota van inlichtingen
Het document met alle vragen van inschrijvers en de antwoorden van de aanbestedende dienst. Het maakt deel uit van de aanbestedingsstukken en gaat voor op eerdere tekst als het iets wijzigt. TenderRender stelt na het verwerken van de documenten vragen voor met redenering en bronlocatie en exporteert ze naar Excel; indienen doe je zelf. Zie vragen voor de nota van inlichtingen opstellen.
O
Onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking (BE)
Belgische procedure waarbij de aanbestedende overheid zonder publicatie een of meer ondernemers raadpleegt en met hen onderhandelt. Alleen toegestaan in de gevallen die de wet van 17 juni 2016 noemt, onder meer bij opdrachten onder een bepaald bedrag.
Openbare procedure
Procedure waarbij elke geïnteresseerde onderneming na de aankondiging mag inschrijven. Geschiktheid en inschrijving worden in één ronde ingediend.
Overheidsopdracht (BE)
Een schriftelijke overeenkomst onder bezwarende titel tussen een of meer ondernemers en een of meer aanbestedende overheden over werken, leveringen of diensten. In België de gangbare term voor wat in Nederland "aanbesteding" of "opdracht" heet.
P
Percelen
Delen waarin een opdracht is opgesplitst, bijvoorbeeld per regio of per dienst. Je kunt op één of meer percelen inschrijven, soms met een maximum aantal te winnen percelen.
PIANOo
Het Expertisecentrum Aanbesteden van de Nederlandse overheid. Publiceert uitleg, modellen en de actuele drempelbedragen; bedoeld voor inkopers, maar ook nuttig voor ondernemers.
Plan van aanpak
Het kwalitatieve deel van een inschrijving waarin je beschrijft hoe je de opdracht uitvoert en welke meerwaarde je biedt. Wordt beoordeeld op de gunningscriteria. Zie plan van aanpak schrijven.
Programma van eisen
Het document met de functionele en technische eisen aan de te leveren dienst, levering of het werk.
R
Raamovereenkomst
Overeenkomst met een of meer ondernemers waarin voorwaarden voor toekomstige opdrachten worden vastgelegd. Afroepen volgen tijdens de looptijd. In de klassieke sector duurt een raamovereenkomst in de regel maximaal vier jaar.
Rectificatie
Een officiële correctie op een gepubliceerde aankondiging, bijvoorbeeld een gewijzigde termijn. Volg TenderNed of BOSA zodat je geen rectificatie mist.
S
Selectiecriteria
Criteria waarmee de aanbestedende dienst in een niet-openbare procedure het aantal gegadigden beperkt, bijvoorbeeld de beste vijf op basis van referenties. In België vallen ook de minimumeisen onder "selectiecriteria".
Standstill-termijn
Zie Alcatel-termijn. In België heet het de wachttermijn.
T
TED (Tenders Electronic Daily)
Het Europese publicatieplatform voor aanbestedingen boven de drempels, het onlinesupplement bij het Publicatieblad van de EU.
Telemarc (BE)
Toepassing waarmee Belgische aanbestedende overheden attesten over een onderneming, zoals sociale en fiscale schulden, rechtstreeks in databanken opvragen.
TenderNed
Het Nederlandse aanbestedingsplatform van de overheid. Aanbestedende diensten publiceren er hun aankondigingen; je downloadt er de stukken en dient er vaak in.
U
UEA (Uniform Europees Aanbestedingsdocument)
Een Europese eigen verklaring waarmee een onderneming voorlopig aantoont dat ze niet onder een uitsluitingsgrond valt en aan de geschiktheidseisen voldoet. Bewijsstukken volgen pas als de aanbestedende dienst erom vraagt. TenderRender vult het UEA in als het als PDF- of Word-formulier bij de opdracht zit; handtekeningen blijven leeg. Zie het UEA invullen.
Uitsluitingsgronden
Omstandigheden waardoor een onderneming niet mag meedoen, zoals bepaalde strafrechtelijke veroordelingen (verplicht) of faillissement en ernstige beroepsfouten (facultatief). Je verklaart ze in deel III van het UEA.
W
Wachttermijn (BE)
De Belgische standstill: na de gemotiveerde gunningsbeslissing wacht de aanbestedende overheid 15 dagen met sluiten, zodat afgewezen inschrijvers beroep kunnen instellen.
Wet van 17 juni 2016 (BE)
De Belgische wet inzake overheidsopdrachten, uitgewerkt in onder meer het koninklijk besluit plaatsing van 18 april 2017. Samen de basis voor de meeste Belgische opdrachten in de klassieke sectoren.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een aanbesteding en een overheidsopdracht?
Inhoudelijk weinig. "Aanbesteding" is de Nederlandse term voor de procedure; "overheidsopdracht" is de Belgische term voor het contract en wordt in België ook voor de procedure gebruikt.
Wat is het verschil tussen geschiktheidseisen en gunningscriteria?
Geschiktheidseisen gaan over de onderneming: kun je de opdracht aan? Gunningscriteria gaan over de inschrijving: hoe goed is je aanbod? Je moet eerst door de eisen heen voordat je inschrijving op de criteria wordt gescoord.
Hoe lang duurt de Alcatel-termijn?
In Nederland minimaal 20 kalenderdagen na verzending van de gunningsbeslissing (artikel 2.127 Aanbestedingswet 2012). In België heet het de wachttermijn en is die 15 dagen.
Wanneer moet een opdracht Europees worden aanbesteed?
Als de geraamde waarde gelijk aan of hoger is dan het Europese drempelbedrag. Voor 2026 en 2027 is dat bijvoorbeeld € 216.000 voor leveringen en diensten van decentrale overheden en € 5.404.000 voor werken (bron: PIANOo).
Gelden deze begrippen ook in Duitsland?
De Europese basis is hetzelfde, maar de woorden en wetten verschillen. Zie de Duitse lijst met Vergabebegriffe (GWB, VgV, UVgO).
