In het kort
Het ARW 2016 (Aanbestedingsreglement Werken 2016) is het reglement dat beschrijft hoe aanbestedende diensten opdrachten voor werken aanbesteden. Bij werken onder de Europese drempel moet een aanbestedende dienst het toepassen volgens het principe pas toe of leg uit: wijkt hij af, dan motiveert hij dat in de aanbestedingsstukken.
De geldende tekst is het ARW 2016 zoals gepubliceerd in Staatscourant 2020, nr. 30657. Het Aanbestedingsbesluit (artikel 11) wijst die tekst aan. Het ARW gaat over de procedure, niet over de uitvoering van het contract: daarvoor gelden voorwaarden als de UAV 2012 of de UAV-GC. Gecontroleerd op 1 november 2026.
Wat staat er in het ARW 2016?
Het reglement bestaat uit vier delen: het eigenlijke reglement, een paar modellen (zoals een inschrijvingsbiljet en een proces-verbaal van opening), een algemene toelichting en een artikelsgewijze toelichting. In het reglement is elke procedure volledig uitgeschreven, met een kolom voor de Europese en een kolom voor de nationale aanbesteding. Relevante voorschriften uit de Gids Proportionaliteit staan in de kantlijn.
| Hoofdstuk | Onderwerp |
|---|---|
| 1 | Algemene bepalingen |
| 2 | Openbare procedure |
| 3 | Niet-openbare procedure |
| 4 | Concurrentiegerichte dialoog |
| 5 | Mededingingsprocedure met onderhandeling |
| 6 | Onderhandelingsprocedure zonder aankondiging |
| 7 | Meervoudig onderhandse procedure |
| 8 | Innovatiepartnerschap |
| 9 en 10 | Raamovereenkomst met één of meerdere ondernemers |
| 11 | Sociale en andere specifieke diensten |
| 12 en 13 | Openbare en niet-openbare prijsvraag |
| 14 en 15 | Dynamisch aankoopsysteem |
| 16 | Concessieprocedure |
| 17 | Wijziging van opdrachten |
Wanneer is het ARW 2016 verplicht?
Drie dingen bepalen dat:
- De Aanbestedingswet 2012 (artikel 1.22) bepaalt dat een richtsnoer voorschriften geeft voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken onder de Europese drempels. De aanbestedende dienst past die voorschriften toe, of motiveert een afwijking in de aanbestedingsstukken. Een ondernemer kan die motivering schriftelijk opvragen.
- Het Aanbestedingsbesluit (artikel 11) wijst het ARW 2016 uit Staatscourant 2020, nr. 30657 aan als dat richtsnoer, voor alle aanbestedende diensten.
- De drempel voor werken is € 5.404.000 exclusief btw, geldend van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027 (PIANOo). Daaronder valt het ARW; daarboven geldt de Europese aanbestedingsplicht.
Het ARW geldt voor aanbestedende diensten in de zin van de Aanbestedingswet, niet voor andere aanbesteders. Aanbestedende diensten mogen het ook vrijwillig gebruiken bij leveringen, diensten en opdrachten boven de drempel. Het reglement beschrijft wel de meervoudig onderhandse procedure, maar geen procedure voor enkelvoudig onderhands aanbesteden (PIANOo).
Welke regels merk je als inschrijver?
Het ARW bevat veel detailregels. Dit zijn enkele die inschrijvers direct raken:
- Meervoudig onderhands: de aanbesteder nodigt ten minste drie ondernemers uit, in de regel niet meer dan vijf (artikel 7.1.1). De uitnodiging gaat gelijktijdig en schriftelijk naar iedereen (7.3.1).
- Termijn bij meervoudig onderhands: ten minste 21 dagen vanaf de verzenddatum van de uitnodiging (7.9.1). Dat kan 2 dagen korter als alle stukken elektronisch vrij toegankelijk zijn (7.9.2), en bij een onderbouwde urgentie minimaal 10 dagen (7.9.3).
- Termijn bij de nationale openbare procedure: ten minste 32 dagen vanaf de verzenddatum van de aankondiging, en 5 dagen korter als inschrijven volledig langs elektronische weg kan (hoofdstuk 2).
- Gunning: de aanbesteder gunt op de economisch meest voordelige inschrijving, vastgesteld op beste prijs-kwaliteitverhouding, laagste kosten of laagste prijs (7.4.1). Bij prijs-kwaliteit specificeert hij het gewicht van elk criterium, of zet hij de criteria in afnemende volgorde van belang als wegen niet mogelijk is (7.4.4 en 7.4.5).
- Mondelinge communicatie mag over zaken die niet de essentiële elementen betreffen, mits ze voldoende wordt vastgelegd (7.2.1).
Een overzicht van termijnen in het Nederlandse aanbesteden staat in termijnen bij aanbestedingen. De regels voor de onderhandse route staan in meervoudig onderhandse aanbestedingen. Een aanbestedende dienst mag van het ARW afwijken als hij dat motiveert. Lees dus altijd wat de uitnodiging of aankondiging zelf zegt.
ARW 2016, UAV en ARVODI: wat is het verschil?
Het ARW is een aanbestedingsreglement. De UAV-voorwaarden zijn contractvoorwaarden. De ARVODI zijn de contractvoorwaarden voor diensten bij het Rijk.
| Regeling | Gaat over | Voor welke opdrachten |
|---|---|---|
| ARW 2016 | Hoe de aanbestedingsprocedure verloopt | Werken onder de Europese drempel, verplicht voor aanbestedende diensten (pas toe of leg uit) |
| UAV 2012 en UAV-GC | Hoe het contract wordt uitgevoerd na de gunning | Werken; zie UAV 2012 en het verschil met de UAV-GC |
| ARVODI-2025 | Algemene Rijksinkoopvoorwaarden voor diensten | Diensten die ministeries inkopen; sinds 29 maart 2025 in werking |
Het ARW zegt dus welke route een aanbesteding volgt, en de UAV welke afspraken daarna gelden. Voor een compleet beeld van de bouwaanbesteding, van regels tot onderaanneming, zie aanbesteding in de bouw.
Zo gebruik je het ARW bij een nationale aanbesteding
- Zoek in de aanbestedingsstukken of het ARW 2016 wordt genoemd en welke procedure de aanbestedende dienst volgt.
- Noteer de ontvangstdatum en vergelijk de termijn met het minimum van het ARW. Een termijn die korter is dan het ARW toestaat, vraagt om een motivering.
- Controleer of de dienst op andere punten afwijkt, bijvoorbeeld bij eigen verklaring, gunningscriteria of de manier van communiceren.
- Zie je een afwijking zonder motivering, vraag er dan om. De Aanbestedingswet geeft je daarvoor schriftelijk het recht.
- Plan je inschrijving terug vanaf de deadline, inclusief vragen in de vragenronde en tijd voor het invullen van formulieren.
Veelgestelde vragen
Waar staat ARW voor?
Aanbestedingsreglement Werken.
Is het ARW 2016 een wet?
Nee. Het is een richtsnoer dat het Aanbestedingsbesluit aanwijst, op grond van artikel 1.22 van de Aanbestedingswet 2012. Aanbestedende diensten passen het toe of leggen uit waarom ze afwijken.
Geldt het ARW 2016 ook boven de Europese drempel?
Niet verplicht. Aanbestedende diensten mogen het vrijwillig gebruiken bij opdrachten boven de drempel. PIANOo schrijft dat het gebruik ervan dan wordt aangeraden.
Welke versie van het ARW 2016 geldt?
De tekst uit Staatscourant 2020, nr. 30657. Het Aanbestedingsbesluit wijst die versie aan en wetten.overheid.nl toont het besluit op 1 november 2026 als geldend.
Geldt het ARW ook voor private opdrachtgevers?
Het ARW is gericht op aanbestedende diensten in de zin van de Aanbestedingswet. Andere aanbesteders zijn er niet aan gebonden.
Wat is het verschil tussen ARW 2016 en ARVODI?
Het ARW gaat over de aanbesteding van werken. De ARVODI gaan over het contract voor diensten die het Rijk inkoopt.
Lees ook
- Aanbesteding in de bouw: zo werkt het voor aannemers
- Wat zijn de UAV 2012?
- Meervoudig onderhandse aanbesteding: de regels
- Termijnen bij aanbestedingen
- Aanbestedingsprocedures: overzicht
Bronnen
- PIANOo: Aanbestedingsreglement Werken 2016 (ARW 2016)
- ARW 2016 zoals gepubliceerd in Staatscourant 2020, nr. 30657 (PDF bij PIANOo)
- Staatscourant 2020, 30657
- Aanbestedingsbesluit, artikel 11, op wetten.overheid.nl (BWBR0032919)
- Aanbestedingswet 2012, artikel 1.22, op wetten.overheid.nl (BWBR0032203)
- PIANOo: drempelbedragen Europees aanbesteden (2026 en 2027)
- PIANOo: aanbestedingsprocedures in de GWW
- PIANOo: ARVODI