In het kort
Bij een Europese openbare aanbesteding in Nederland is de minimumtermijn voor inschrijven 45 kalenderdagen na verzending van de aankondiging, en 40 dagen als je elektronisch kunt inschrijven, wat sinds de verplichting tot digitaal aanbesteden altijd zo is. Bij een niet-openbare procedure en de mededingingsprocedure met onderhandeling krijg je minimaal 30 dagen om je aan te melden en daarna 40 dagen (elektronisch 35) om in te schrijven. De aanbestedende dienst moet tijdig gestelde vragen uiterlijk 10 dagen vóór de sluiting beantwoorden, en na de gunningsbeslissing geldt een Alcatel-termijn van minimaal 20 kalenderdagen. Nederland hanteert daarmee langere termijnen dan de Europese richtlijn, die 35 dagen, 6 dagen en 10 of 15 dagen noemt. In de praktijk krijg je meestal meer: in 2025 lag de mediane inschrijftermijn bij een Nederlandse openbare procedure op 47 dagen na publicatie op TED.
Dit artikel zet alle wettelijke termijnen per procedure op een rij, met de artikelen uit de Aanbestedingswet 2012. Daarna volgt een retroplanning voor inschrijvers en een kort blok over België.
Waarom Nederland afwijkt van de "35 dagen"
Online lees je vaak 35 dagen. Dat klopt voor de Europese richtlijn 2014/24/EU (artikel 27), België en Duitsland, maar niet voor Nederland. Artikel 2.71 van de Aanbestedingswet 2012 noemt voor de openbare procedure 45 dagen en voor de inschrijving bij een niet-openbare procedure 40 dagen.
Ook bij de nota van inlichtingen wijkt Nederland af. De richtlijn verplicht een aanbestedende dienst om aanvullende informatie uiterlijk 6 dagen vóór de sluitingsdatum te verstrekken. In Nederland is dat sinds de evaluatie van de Aanbestedingswet 10 dagen (artikel 2.73). PIANOo vermeldt expliciet dat deze termijn is aangepast "in plaats van 6 dagen".
Alle termijnen hieronder zijn minimumtermijnen voor Europese aanbestedingen (deel 2 van de Aanbestedingswet). Een aanbestedende dienst mag altijd meer tijd geven, en moet volgens artikel 2.70 rekening houden met de omvang van de opdracht en de tijd die je nodig hebt om in te schrijven.
Minimumtermijnen per procedure in Nederland
Alle termijnen zijn kalenderdagen, gerekend vanaf de verzenddatum van de aankondiging (aanmelding, openbare inschrijving) of van de uitnodiging tot inschrijving (inschrijving na selectie).
| Procedure | Aanmelden (verzoek tot deelneming) | Inschrijven | Elektronisch inschrijven | Met vooraankondiging | Bij spoed |
|---|---|---|---|---|---|
| Openbare procedure | n.v.t. | 45 dagen | 40 dagen | 29 dagen, nooit minder dan 22 | 15 dagen |
| Niet-openbare procedure | 30 dagen | 40 dagen | 35 dagen | 29 dagen, nooit minder dan 22 | aanmelden 15, inschrijven 10 |
| Mededingingsprocedure met onderhandeling | 30 dagen | 40 dagen (eerste inschrijving) | 35 dagen | 29 dagen, nooit minder dan 22 | aanmelden 15, inschrijven 10 |
| Concurrentiegerichte dialoog | 30 dagen | geen vast minimum, wel een redelijke termijn | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |
| Innovatiepartnerschap | 30 dagen | geen vast minimum in art. 2.71 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |
Bron: artikelen 2.70 tot en met 2.74b Aanbestedingswet 2012 en de termijnpagina's van PIANOo.
Een paar regels die de tabel niet laat zien:
- Geen volledige digitale toegang tot de stukken. Biedt de aanbestedende dienst de aanbestedingsstukken niet volledig, rechtstreeks en kosteloos online aan, dan wordt de inschrijftermijn met 5 dagen verlengd (artikel 2.72). Bij een openbare procedure kom je dan op 50 dagen zonder elektronische korting.
- Vooraankondiging. De verkorting naar 29 dagen mag alleen als de vooraankondiging minimaal 52 dagen en maximaal 12 maanden vóór de aankondiging is verzonden en alle informatie bevat die al beschikbaar was (artikel 2.71, lid 5 en 6).
- Onderlinge afspraak. Een aanbestedende dienst die geen centrale aanbestedende dienst is, mag bij de niet-openbare procedure en de mededingingsprocedure met onderhandeling de inschrijftermijn in overleg met alle geselecteerde gegadigden vaststellen. Komt er geen overeenstemming, dan geldt minimaal 40 dagen (artikel 2.74a).
- Spoed. De versnelde termijnen gelden alleen bij een urgente situatie die de aanbestedende dienst naar behoren onderbouwt (artikel 2.74).
Nota van inlichtingen: de termijn van 10 dagen
De nota van inlichtingen (NvI) is het moment waarop de aanbestedende dienst vragen van inschrijvers beantwoordt en de antwoorden met iedereen deelt. De Aanbestedingswet regelt vooral wat er gebeurt als de antwoorden te laat komen.
- Inschrijffase. Heb je tijdig om aanvullende informatie gevraagd en is die niet uiterlijk 10 dagen vóór de sluitingsdatum verstrekt, dan moet de aanbestedende dienst de inschrijftermijn verlengen. Bij spoed is dat 4 dagen (artikel 2.73, lid 1, onder c).
- Wezenlijke wijziging. Wijzigen de aanbestedingsstukken aanzienlijk, dan moet de termijn ook worden verlengd (artikel 2.73).
- Aanmeldfase. Voor vragen in de selectiefase noemt de Aanbestedingswet geen termijn. Het ARW 2016, dat geldt voor werken, noemt 6 dagen vóór de sluiting van de aanmelding, en 4 dagen bij een versnelde procedure (volgens PIANOo).
De uiterste datum om vragen in te dienen staat in de leidraad. Die ligt meestal ruim vóór de wettelijke 10-dagengrens, omdat de aanbestedende dienst tijd nodig heeft om antwoorden op te stellen. Wie pas in de laatste week begint te lezen, heeft die vragendeadline vaak al gemist. Hoe je goede vragen opstelt, lees je in vragen voor de nota van inlichtingen opstellen met AI.
Na de sluiting: gunningsbeslissing en Alcatel-termijn
Voor de beoordeling van inschrijvingen geeft de wet geen minimum of maximum. Die duur verschilt per opdracht. Na de beoordeling volgt de gunningsbeslissing, met de relevante redenen: de kenmerken en relatieve voordelen van de winnende inschrijving en de naam van de winnaar (artikel 2.130).
- Alcatel-termijn: minimaal 20 kalenderdagen. De aanbestedende dienst mag de overeenkomst pas sluiten na deze opschortende termijn. Hij begint op de dag na verzending van de gunningsbeslissing (artikel 2.127).
- Vervaltermijn alleen als het er staat. Volgens PIANOo is de Alcatel-termijn geen vervaltermijn, tenzij het aanbestedingsdocument en de afwijzingsbrief expliciet zeggen dat je binnen die termijn een kort geding moet starten. PIANOo noemt zo'n bepaling als mogelijkheid voor aanbestedende diensten. Lees de afwijzingsbrief dus op de dag dat hij binnenkomt.
- Afgewezen bij de selectie. Op verzoek moet de aanbestedende dienst een afgewezen gegadigde binnen 15 dagen de redenen van afwijzing geven (PIANOo).
Wat je met de gunningsbeslissing doet als je verloren hebt, staat in waarom verloor ik de aanbesteding?.
Hoe lang duurt een aanbesteding?
Een officieel gepubliceerde gemiddelde doorlooptijd hebben we niet gevonden, maar de wettelijke ondergrens kun je optellen. Voor een openbare procedure met elektronisch inschrijven is dat 40 dagen inschrijftermijn, plus de beoordelingstijd, plus 20 dagen Alcatel-termijn. Dat is ruim 60 dagen van aankondiging tot contract, exclusief beoordeling.
Bij een niet-openbare procedure tel je 30 dagen aanmelden, de selectie, 35 dagen inschrijven, de beoordeling en 20 dagen Alcatel-termijn op. Dat is minimaal 85 dagen zonder selectie- en beoordelingstijd. Bij een concurrentiegerichte dialoog of een mededingingsprocedure met onderhandeling komen daar dialoog- of onderhandelingsrondes bij, waarvoor de wet geen vaste duur noemt.
PIANOo wijst aanbestedende diensten erop dat de minimumtermijnen te kort kunnen zijn voor een reële inschrijving, en dat zij de termijn moeten afstemmen op omvang en complexiteit. Voor jou als inschrijver betekent dat: het minimum is de ondergrens, niet de planning.
In de praktijk: hoeveel tijd krijg je echt?
De wet geeft de ondergrens. Hoeveel tijd aanbestedende diensten echt geven, hebben we gemeten in alle Europese aankondigingen van opdrachten uit 2025: het aantal kalenderdagen tussen de publicatie op TED en de uiterste datum in de aankondiging.
| Aankondigingen 2025 | Termijn | Aantal | 25% korter dan | Mediaan | 25% langer dan |
|---|---|---|---|---|---|
| Nederland, openbare procedure | inschrijven | 8.510 | 39 dagen | 47 dagen | 61 dagen |
| Nederland, niet-openbare procedure | aanmelden | 1.051 | 29 dagen | 34 dagen | 42 dagen |
| Nederland, mededingingsprocedure met onderhandeling | aanmelden | 139 | 28 dagen | 35 dagen | 46 dagen |
| Nederland, concurrentiegerichte dialoog | aanmelden | 143 | 30 dagen | 36 dagen | 48 dagen |
| België, openbare procedure | offertes | 9.111 | 18 dagen | 30 dagen | 38 dagen |
| België, mededingingsprocedure met onderhandeling | aanvragen tot deelneming | 2.661 | 25 dagen | 30 dagen | 34 dagen |
Wat opvalt:
- Nederlandse diensten geven meer dan het minimum. De mediane inschrijftermijn bij een openbare procedure is 47 dagen, een week boven de wettelijke 40. Een kwart van de aankondigingen geeft 61 dagen of meer. Voor ICT-opdrachten is de mediaan 50 dagen, voor bouw en overige diensten 47.
- Een kwart zit dicht op de ondergrens. 25% van de Nederlandse openbare aankondigingen geeft 39 dagen of minder na publicatie. Tel daar de dag of twee tussen verzending en publicatie bij en je zit rond het minimum van 40 dagen.
- In België is de spreiding groot. De mediaan is 30 dagen, maar een kwart van de Belgische openbare aankondigingen heeft 18 dagen of minder. Maar 1,7% daarvan is als versnelde procedure gemarkeerd. Of er een vooraankondiging aan voorafging, of dat het om een vrijwillig Europees gepubliceerde opdracht onder de drempel gaat, kunnen we uit deze velden niet afleiden.
Twee kanttekeningen. De wettelijke termijn telt vanaf de verzending van de aankondiging, deze meting vanaf de publicatie. In een steekproef van ruim 1.900 Nederlandse en Belgische aankondigingen uit maart 2025 lag daar mediaan 2 dagen tussen (de middelste helft 1 tot 3 dagen). En bij een niet-openbare procedure zie je in de aankondiging alleen de aanmeldtermijn. De inschrijftermijn volgt pas met de uitnodiging aan de geselecteerde gegadigden en staat niet op TED.
Bron: aankondigingen van opdrachten (eForms) met publicatiedatum in 2025 van Nederlandse en Belgische aanbestedende diensten op TED, opgehaald via de TED-zoek-API op 15 oktober 2026; EU-instellingen uitgesloten; termijnen van 1 tot 365 dagen; bij meerdere percelen telt de vroegste uiterste datum. Analyse door TenderRender.
Retroplanning voor inschrijvers
De sluitingsdatum ligt vast, dus plan terug. De tabel hieronder is een werkschema voor een openbare procedure met de wettelijke minimumtermijn van 40 dagen. Het is een advies, geen wettelijke regel. Bij een ruimere termijn schuif je de stappen naar voren en houd je de reservedagen aan het eind.
| Moment (S = sluitingsdatum) | Stap | Wat je dan af hebt |
|---|---|---|
| S-40 (publicatie) | Stukken downloaden, eerste scan | Procedure, sluitingsdatum, vragendeadline en knock-outeisen bekend |
| S-37 | Go/no-go-besluit | Team, schrijvers en reviewers ingepland |
| S-35 tot S-28 | Alle stukken analyseren | Eisen, gunningscriteria, formulieren en tegenstrijdigheden op een rij |
| Vragendeadline uit de leidraad | Vragen voor de NvI indienen | Vragen met exacte verwijzing naar document en paragraaf |
| S-28 tot S-14 | Schrijven | Eerste versie van alle kwaliteitsonderdelen |
| S-10 (wettelijke grens NvI) | NvI verwerken | Antwoorden en wijzigingen doorgevoerd in tekst, prijs en formulieren |
| S-14 tot S-7 | Review tegen de gunningscriteria | Verbeterpunten per subcriterium verwerkt |
| S-7 tot S-3 | Prijs, UEA en verklaringen afronden | Formulieren gevuld, handtekeningen van de tekenbevoegde gepland |
| S-3 tot S-1 | Eindcontrole en indienen op TenderNed | Ontvangstbevestiging binnen |
| S | Reserve | Niets meer te doen |
Twee data uit deze tabel staan niet in de wet maar in jouw leidraad: de vragendeadline en de datum waarop de NvI verschijnt. Zet ze op dag één in je planning.
TenderRender haalt de datums uit de aanbestedingsstukken en zet ze in een planning. Bij elke datum staat een bronvermelding die het document op de juiste pagina opent, en je kunt de planning exporteren naar Google Agenda, Outlook of Apple Agenda. Controleer de datums wel altijd tegen de leidraad.
Waar teams tijd verliezen
- Te laat beginnen met lezen. Zolang niet alles gelezen is, mis je tegenstrijdigheden voor de NvI.
- Vragen zonder verwijzing. Een vraag zonder document, paragraaf en pagina levert een vaag antwoord op. TenderRender stelt na het verwerken van de stukken conceptvragen voor, elk met een bronverwijzing, en exporteert ze naar Excel in de kolomindeling van het TenderNed-vragenformulier. Indienen doe je zelf.
- De NvI niet verwerken. Antwoorden in de NvI worden onderdeel van de aanbestedingsstukken. Een gewijzigde eis die niet in je tekst of prijs terugkomt, kan een inschrijving ongeldig maken.
- Handtekeningen op het laatste moment. De tekenbevoegde is op de dag van indiening niet altijd beschikbaar. Plan die afspraak vroeg.
- Uploaden op de laatste dag. Het platform sluit op de minuut. Upload een dag eerder en controleer de ontvangstbevestiging.
Gebruik de checklist in te dienen documenten om het laatste traject niet te laten vastlopen op een ontbrekend formulier.
België: termijnen voor overheidsopdrachten
In België gelden de termijnen van de wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten. Die volgen de Europese richtlijn en zijn dus korter dan in Nederland. Alle termijnen hieronder zijn dagen vanaf de verzenddatum van de aankondiging of van de uitnodiging tot indiening van een offerte.
| Termijn in België | Minimum | Bron |
|---|---|---|
| Openbare procedure, ontvangst offertes | 35 dagen (15 met vooraankondiging of bij urgentie, 5 dagen korter bij elektronisch indienen) | Wet 17 juni 2016, art. 36 |
| Niet-openbare procedure, aanvragen tot deelneming | 30 dagen (15 bij urgentie) | Wet 17 juni 2016, art. 37 |
| Niet-openbare procedure, offertes | 30 dagen (10 met vooraankondiging of bij urgentie, 5 dagen korter bij elektronisch indienen) | Wet 17 juni 2016, art. 37 |
| Mededingingsprocedure met onderhandeling en concurrentiegerichte dialoog, aanvragen tot deelneming | 30 dagen | Wet 17 juni 2016, art. 38 en 39 |
| Aanvullende informatie op tijdige vragen | uiterlijk 6 dagen vóór de uiterste datum (4 bij versnelde procedure), anders verlenging | Wet 17 juni 2016, art. 59 |
| Fouten of leemten in de opdrachtdocumenten melden | uiterlijk 10 dagen vóór de uiterste datum | KB plaatsing 18 april 2017, art. 81 |
| Verbintenistermijn van je offerte | 90 dagen vanaf de uiterste ontvangstdatum, tenzij de opdrachtdocumenten anders bepalen | KB plaatsing 18 april 2017, art. 58 |
| Wachttermijn (standstill) na de gemotiveerde gunningsbeslissing | 15 dagen, voor opdrachten die de Europese drempels bereiken | Wet 17 juni 2013, art. 11 |
Een vordering tot schorsing van de gunningsbeslissing moet binnen 15 dagen worden ingediend (wet van 17 juni 2013, art. 23, § 3). Hoe je Belgische opdrachten vindt, lees je in zoeken in BOSA e-Procurement.
Veelgestelde vragen
Wat is de minimumtermijn voor inschrijving bij een Europese aanbesteding in Nederland?
Bij een openbare procedure 45 kalenderdagen na verzending van de aankondiging, en 40 dagen bij elektronisch inschrijven. Dat laatste is in de praktijk de standaard, omdat Europese aanbestedingen digitaal verlopen. Met een vooraankondiging kan de termijn naar 29 dagen, maar nooit onder 22 dagen.
Hoeveel dagen vóór de sluiting moet de laatste nota van inlichtingen verschijnen?
In Nederland moet tijdig gevraagde aanvullende informatie uiterlijk 10 dagen vóór de sluitingsdatum zijn verstrekt, bij spoed 4 dagen. Anders moet de aanbestedende dienst de termijn verlengen. De Europese richtlijn en België noemen 6 dagen.
Hoe lang is de Alcatel-termijn?
Minimaal 20 kalenderdagen, vanaf de dag na verzending van de gunningsbeslissing (artikel 2.127 Aanbestedingswet 2012). Staat in de stukken dat je binnen die termijn een kort geding moet starten, dan is het ook een vervaltermijn.
Gelden deze termijnen ook voor nationale aanbestedingen?
De dagenminimums uit dit artikel staan in deel 2 van de Aanbestedingswet en gelden voor Europese aanbestedingen. Voor nationale en meervoudig onderhandse procedures volgt de termijn uit het aanbestedingsdocument. Voor werken bevat het ARW 2016 eigen regels.
Hoeveel tijd krijg je in de praktijk om in te schrijven?
Bij Nederlandse openbare procedures op TED lag de mediane termijn tussen publicatie en sluiting in 2025 op 47 dagen. De helft van de aankondigingen gaf tussen 39 en 61 dagen. In België was de mediaan 30 dagen.
Zijn de termijnen in België anders dan in Nederland?
Ja. België volgt de richtlijn: 35 dagen bij een openbare procedure, 6 dagen voor aanvullende informatie en een wachttermijn van 15 dagen. Nederland hanteert 45 (of 40) dagen, 10 dagen en 20 dagen.
Verder lezen
- Vragen voor de nota van inlichtingen opstellen met AI
- Hoe win ik een aanbesteding?
- Aanbestedingsbegrippen van A tot Z
- Checklist in te dienen documenten
Bronnen
- Aanbestedingswet 2012, art. 2.70–2.74b, 2.127 en 2.130 (geldend vanaf 30-04-2026): https://wetten.overheid.nl/BWBR0032203/
- PIANOo, Termijnen bij openbare procedures: https://www.pianoo.nl/nl/inkoopproces/fase-2-doorlopen/aankondigen/termijnen-bij-openbare-procedures-zonder-voorselectie
- PIANOo, Termijnen bij procedures met voorselectie: https://www.pianoo.nl/nl/inkoopproces/fase-2-doorlopen/aankondigen/termijnen-bij-procedures-met-voorselectie
- PIANOo, Rechtsbescherming: https://www.pianoo.nl/nl/inkoopproces/fase-2-doorlopen-aanbestedingsprocedure/gunnen/rechtsbescherming
- TED, aankondigingen van opdrachten 2025 (via de TED Search API): https://api.ted.europa.eu
- Richtlijn 2014/24/EU, art. 27–31 en 47: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32014L0024
- België, wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten: https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&cn=2016061719&table_name=wet
- België, KB plaatsing van 18 april 2017: https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&table_name=wet&cn=2017041810
- België, wet van 17 juni 2013 (rechtsbescherming): https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/wet/2013/06/17/2013203640/justel
