In het kort
Bij een bouwteam-aanbesteding kiest de opdrachtgever eerst een aannemer als samenwerkingspartner. Die werkt in een bouwteamfase mee aan ontwerp, risico's en prijs en krijgt daarna als eerste de kans om de uitvoering aan te nemen. Je schrijft dus niet in op een vaste uitvoeringsprijs, maar op je team, je aanpak voor de samenwerking en een kader voor de kosten.
De opdrachtgever gunt zo'n bouwteam op kwaliteit, met prijs als begrenzing in plaats van als hoofdcriterium. Dit artikel gebruikt de Handreiking Bouwteams (november 2021, op PIANOo) en de tekst van de Aanbestedingswet 2012. Gecontroleerd op 1 november 2026.
Wat is een bouwteam?
Volgens de Handreiking Bouwteams is een bouwteam een samenwerkingsverband tussen opdrachtgever en opdrachtnemer, waarin de opdrachtnemer in een vroeg stadium betrokken wordt. De aannemer brengt kennis in over maakbaarheid, ontwerp, realisatie en kosten. Het doel is een ontwerp en een overeenkomst voor de realisatie waar alle partijen achter staan.
Het is een aanpak in twee fasen:
| Fase | Wat gebeurt er | Juridische basis volgens de handreiking |
|---|---|---|
| Aanbesteding | De opdrachtgever kiest een bouwteampartner | Leidraad en concept-bouwteamovereenkomst |
| Fase 1: bouwteamfase | Samen een gedragen ontwerp maken, risico's beheersen, een reële prijs vaststellen | Bouwteamovereenkomst, met bijvoorbeeld de DNR (De Nieuwe Regeling), UAV-GC of de inkoopvoorwaarden van de opdrachtgever |
| Fase 2: realisatiefase | De opdrachtgever gunt de uitvoering als partijen het eens zijn | UAV of UAV-GC |
De gekozen partner mag als eerste en vooralsnog als enige een aanbieding doen voor fase 2. Komen partijen er niet uit, dan kan de opdrachtgever onder voorwaarden besluiten de realisatiefase niet te gunnen. Dat is volgens de handreiking de essentie van de twee-fasen-aanpak.
Voor de bouwteamovereenkomst bestaat een modeltekst: Bouwend Nederland publiceerde in mei 2021 een nieuw Model Bouwteamovereenkomst, dat het model uit 1992 verving (te vinden op PIANOo).
Valt een bouwteam onder de Aanbestedingswet?
Ja, als de opdrachtgever een aanbestedende dienst is. De handreiking beschrijft dat in één aanbesteding de ontwerpfase en de realisatiefase worden aanbesteed. De opdrachtgever past dus een aanbestedingsprocedure toe, en de geraamde waarde bepaalt of die Europees moet (artikel 2.15 en artikel 2.1 Aanbestedingswet; de drempel voor werken is in 2026 en 2027 € 5.404.000 exclusief btw, volgens PIANOo).
Welke procedure past, hangt van de waarde af. De handreiking verwijst naar de CROW-handreiking "Aanbesteden van twee fasen contracten" (november 2020): meervoudig onderhands, nationaal niet-openbaar of Europees niet-openbaar. Omdat bij een bouwteam het kiezen van de juiste partij zwaarder weegt dan het vinden van een technische oplossing, volstaan bij gangbare projecten schriftelijke inlichtingenrondes; een concurrentiegerichte dialoog is dan niet nodig. Meer over de procedures staat in aanbestedingsprocedures: overzicht.
Op welke criteria wordt een bouwteam gegund?
De Aanbestedingswet laat de aanbestedende dienst gunnen op de economisch meest voordelige inschrijving, in de regel op de beste prijs-kwaliteitverhouding (artikel 2.114, derde lid). De criteria en hun gewicht staan vooraf in de stukken (artikel 2.115). De handreiking deelt de kwaliteitscriteria bij bouwteams grofweg in vier groepen in:
- Samenwerken. Je visie op samenwerking, het team met sleutelfunctionarissen en hoe je aansluit bij de projectdoelen. Vaak via een plan van aanpak, interviews of een assessment.
- Inrichten van de bouwteamfase. Hoe je het ontwerpproces doorloopt: planning, sturing en besluitvorming.
- Realiseren van de projectdoelstellingen. Projectspecifieke thema's, zoals beperking van hinder, risicobeheersing, duurzaamheid of innovatie.
- Bewaken van het budget. Een financieel plan en prijsbeheersing, bijvoorbeeld open boek.
Gunnen op 100% kwaliteit is volgens de handreiking wenselijk, maar prijs helemaal buiten beschouwing laten kan niet: dan vergelijk je appels met peren, wat strijdig is met de Aanbestedingswet. De opdrachtgever kan de prijs wel begrenzen met een vaste prijs, een plafondbedrag of taakstellend budget, of met prijsbeheersingsmethoden. Als prijscriterium noemt de handreiking onder meer het afprijzen van een referentiecasus, eenheidstarieven voor gangbare posten, uurtarieven van sleutelfunctionarissen en de staartkosten (algemene kosten, winst en risico). Hoe je zulke criteria scoort, lees je in gunningscriteria en weging in cijfers.
Moet je als aannemer inschrijven op een bouwteam?
De handreiking noemt vier punten die aannemers vaak laten twijfelen:
- Het juiste team. Bij bouwteam-aanbestedingen worden regelmatig interviews gehouden met de beoogde sleutelfunctionarissen. Na gunning andere mensen inzetten is volgens de handreiking een van de grootste ergernissen van opdrachtgevers.
- Aansprakelijkheid. De grootste risico's liggen bij ontwerpverantwoordelijkheid en aansprakelijkheid voor indirecte schade als de DNR niet van toepassing is.
- Het budget. Is het taakstellend budget niet realistisch, dan is dat een reden om af te zien van inschrijven.
- Geen vervolgopdracht. Het kan gebeuren dat jij het ontwerp maakt en een andere aannemer het bouwt.
Beantwoord die vragen vóór je begint te schrijven. Veel contractvragen horen in de nota van inlichtingen; een uitleg staat in vragen voor de nota van inlichtingen opstellen.
Hoe schrijf je een sterke bouwteam-inschrijving?
- Lees leidraad en conceptovereenkomst als één geheel. Wie leidt het ontwerp, welk kader geldt (DNR, UAV-GC), wat wordt vergoed in fase 1 en hoe wordt de prijs voor fase 2 bepaald?
- Maak een lijst van vragen en tegenstrijdigheden. Stel ze tijdig in de vragenronde. TenderRender stelt vragen voor met de reden en de vindplaats in de stukken, klaar om naar Excel te exporteren; indienen doe je zelf.
- Kies je sleutelfunctionarissen vroeg. Zij komen in interviews en moeten ook na gunning beschikbaar zijn.
- Laat zien hoe je samenwerkt, niet alleen wat je maakt. Gebruik concrete werkwijzen, rollen en besluitmomenten.
- Onderbouw je prijskader. Bied wat gevraagd wordt (tarieven, staartkosten, open boek) en wees duidelijk over wat je wel en niet meeneemt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een bouwteam en een gewone aanbesteding?
Bij een gewone aanbesteding schrijf je in op een uitgewerkt bestek of een functionele vraag tegen een prijs. Bij een bouwteam wordt je eerst als partner geselecteerd en werk je daarna samen met de opdrachtgever uit tot een ontwerp en een prijs.
Is de bouwteamovereenkomst hetzelfde als de aannemingsovereenkomst?
Nee. De bouwteamovereenkomst regelt fase 1; de uitvoering volgt in een aparte realisatieovereenkomst (UAV of UAV-GC).
Mag de opdrachtgever alleen op kwaliteit gunnen?
Prijs mag volgens de handreiking niet geheel buiten beschouwing blijven. Een vaste prijs of plafondbedrag met kwaliteitscriteria is een veelgebruikte manier.
Is een bouwteam alleen voor infra?
De Handreiking Bouwteams is geschreven voor de infrasector. Het Model Bouwteamovereenkomst 2021 van Bouwend Nederland beschrijft de rechten en plichten van opdrachtgever en aannemer als lid van het bouwteam. In welke vorm een bouwteam in jouw sector wordt aanbesteed, lees je in de aanbestedingsstukken.
Kan de opdrachtgever na het bouwteam een andere aannemer kiezen?
In de regel krijgt de partner als eerste de kans om een aanbieding te doen. Komen partijen er niet uit, dan kan de opdrachtgever onder voorwaarden besluiten de realisatiefase niet te gunnen. De handreiking noemt het als risico voor aannemers dat zij het ontwerp maken en een andere aannemer het bouwt. Wat er in jouw geval kan gebeuren, staat in de bouwteamovereenkomst.
Lees ook
- Aanbestedingsprocedures: overzicht
- Wat is EMVI?
- Winnen op kwaliteit, niet op prijs
- Aanbestedingen in bouw en infra met AI