In het kort
Bij Europese aanbestedingen met gunning op beste prijs-kwaliteitverhouding weegt prijs in Nederland mediaan 35% en in België 50%. Dat blijkt uit een analyse van TenderRender van ruim 16.000 aankondigingen op TED uit 2025 met gunningscriteria. In Nederland kiest 18% van die aankondigingen voor alleen prijs, in België 33%. De vaakst gekozen prijsweging is 30% in Nederland en 50% in België; in de Belgische bouw gaat 69% van de aankondigingen alleen op prijs.
Dit artikel laat per land en per sector zien hoe zwaar prijs weegt, welke gewichten aanbestedende diensten kiezen en welke kwaliteitscriteria ze noemen. Daarna volgt wat dat betekent voor je inschrijving, en wat we niet konden meten.
Waar deze cijfers vandaan komen
Eerdere analyses van TenderRender gingen over gunningen: de aankondigingen achteraf, waarin alleen staat of een opdracht op laagste prijs of op beste prijs-kwaliteitverhouding is gegund. Over 2019–2023 ging zo 20% van de Nederlandse en 32% van de Belgische Europese percelen op laagste prijs (zie aanbestedingen in Nederland in cijfers en overheidsopdrachten in België in cijfers). Hoe zwaar prijs wóg, staat niet in die gunningsaankondigingen.
Wel in de aankondigingen vooraf. Sinds de invoering van eForms eind 2023 vermeldt een Europese aankondiging per perceel de gunningscriteria: het soort criterium (prijs, kosten of kwaliteit), de naam en het gewicht. We hebben alle aankondigingen van opdrachten (contract notices) van Nederlandse en Belgische aanbestedende diensten uit 2025 opgehaald via de zoek-API van TED en die velden uitgelezen. EU-instellingen in Brussel zijn uitgesloten.
| 2025 | Nederland | België |
|---|---|---|
| Aankondigingen van opdrachten | 10.212 | 12.288 |
| Met gunningscriteria in de aankondiging | 8.224 (81%) | 8.103 (66%) |
| Alleen prijs of kosten | 17,7% | 32,7% |
| Prijs-kwaliteit met gewicht in punten of procenten | 67,3% | 53,5% |
| Prijs-kwaliteit, prijs zonder puntgewicht | 5,0% | 0,2% |
| Prijs-kwaliteit, gewichten leeg of 0 in de aankondiging | 9,3% | 12,3% |
| Geen prijscriterium (bijvoorbeeld vaste prijs) | 0,6% | 1,2% |
Het aandeel "alleen prijs" in de aankondigingen van 2025 sluit goed aan bij de gunningen uit eerdere jaren: 17,7% tegen 19,9% in Nederland, 32,7% tegen 31,7% in België. Dat geeft vertrouwen dat de velden goed worden ingevuld.
Hoe zwaar weegt prijs bij beste prijs-kwaliteitverhouding?
Kijk je alleen naar aankondigingen met een gewicht in punten of procenten, dan ligt de prijsweging in Nederland duidelijk lager dan in België.
| Prijsweging bij beste prijs-kwaliteitverhouding (2025) | Nederland | België |
|---|---|---|
| Aankondigingen met meetbare weging | 5.536 | 4.338 |
| Mediane prijsweging | 35% | 50% |
| Middelste helft (25e–75e percentiel) | 30–50% | 40–65% |
| Prijs weegt 30% of minder | 45,9% | 11,0% |
| Prijs weegt 31–50% | 39,7% | 42,2% |
| Prijs weegt meer dan 50% | 14,4% | 46,9% |
Bij bijna de helft van de Nederlandse aankondigingen telt prijs voor hooguit 30%. In België is dat maar bij één op de negen het geval, en weegt prijs in bijna de helft van de aankondigingen zwaarder dan kwaliteit.
Aanbestedende diensten kiezen vooral ronde getallen. De vijf meest gekozen prijsgewichten:
| Rang | Nederland | België |
|---|---|---|
| 1 | 30% (24,8% van de aankondigingen) | 50% (18,3%) |
| 2 | 40% (21,2%) | 60% (15,3%) |
| 3 | 50% (12,5%) | 40% (14,7%) |
| 4 | 20% (10,3%) | 70% (8,5%) |
| 5 | 60% (6,5%) | 30% (6,0%) |
Prijs telt hier als het aandeel van de punten voor prijs en kosten in het totaal. Bij 30 punten prijs en 70 punten kwaliteit is dat 30%.
Per sector: bouw, ICT, diensten en leveringen
Sectoren zijn ingedeeld op de hoofd-CPV-code van de aankondiging: bouw is CPV 45, ICT is CPV 48 en 72, de rest volgt het soort opdracht.
| Sector (2025) | NL alleen prijs | NL mediane prijsweging | NL prijs ≤30% | BE alleen prijs | BE mediane prijsweging | BE prijs >50% |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Bouw (CPV 45) | 24,2% | 50% | 30,0% | 68,7% | 65% | 79,3% |
| ICT (CPV 48 en 72) | 6,7% | 30% | 69,9% | 22,9% | 40% | 26,8% |
| Overige diensten | 20,3% | 33% | 48,4% | 30,7% | 50% | 49,1% |
| Overige leveringen | 14,9% | 40% | 34,6% | 21,9% | 50% | 43,5% |
"Alleen prijs" is het aandeel van alle aankondigingen met gunningscriteria. De mediane prijsweging en de verdeling gelden voor aankondigingen met beste prijs-kwaliteitverhouding en een meetbaar gewicht.
Drie dingen vallen op:
- ICT in Nederland wordt op kwaliteit beslist. Maar 7% van de Nederlandse ICT-aankondigingen gaat alleen op prijs, en bij 70% van de rest weegt prijs 30% of minder. Een kwart van de opdrachtgevers kiest 25% of minder.
- De Belgische bouw is een prijsmarkt. Twee op de drie Belgische bouwaankondigingen gaan alleen op prijs. En als er wel kwaliteit meetelt, weegt prijs mediaan 65%.
- De Nederlandse bouw verstopt de weging vaker. Bij 26% van de Nederlandse bouwaankondigingen staan de kwaliteitscriteria er wel, maar met gewicht 0. Nog eens 7% geeft prijs gewicht 0 of 1 en kwaliteit wel punten. Dat wijst op een methode waarbij kwaliteit wordt omgerekend naar geld, zoals een fictieve korting of "gunnen op waarde" (een naam die we in de criteria tegenkomen). Hoe het precies werkt, staat dan alleen in de aanbestedingsleidraad.
Meer cijfers over deze sectoren staan in bouwaanbestedingen in Nederland in cijfers, ICT-aanbestedingen in Nederland in cijfers en overheidsopdrachten in de bouw in België in cijfers.
Welke kwaliteitscriteria worden genoemd?
Nederlandse aankondigingen geven de kwaliteitscriteria meestal een naam. Bij 58% van de Nederlandse aankondigingen met één perceel en een meetbare weging staat er maar één kwaliteitscriterium, vaak simpelweg "Kwaliteit". De echte subcriteria staan dan in de leidraad. In 57% van de aankondigingen met kwaliteitscriteria is de naam zo algemeen dat er geen thema uit te halen is.
Waar wel een thema in de naam staat, zijn dit de meest genoemde (aandeel van 6.725 Nederlandse aankondigingen met benoemde kwaliteitscriteria):
| Thema in de naam van het kwaliteitscriterium | Aandeel aankondigingen |
|---|---|
| Plan van aanpak, werkwijze, methode | 19,1% |
| Duurzaamheid, CO2, milieu, circulariteit | 15,7% |
| Presentatie, demo, interview of praktijktest | 9,3% |
| Implementatie of transitie | 8,8% |
| Service, onderhoud, SLA of garantie | 6,8% |
| Team, personeel, ervaring, referenties | 5,0% |
| Technische waarde, functionaliteit, programma van wensen | 4,6% |
| Planning, levertijd of uitvoeringsduur | 2,9% |
| Social return | 2,8% |
| Risico's | 2,5% |
Een aankondiging kan meerdere thema's hebben. De indeling is gemaakt op trefwoorden in de naam, dus de echte aandelen liggen hoger: een criterium dat "Kwaliteit" heet, kan in de leidraad over een plan van aanpak gaan.
Voor België kunnen we dit niet meten. Belgische aankondigingen vermelden het soort criterium en het gewicht, maar zelden de naam: van de ruim 5.800 Belgische aankondigingen met kwaliteitscriteria hadden er ruim 200 een naam.
Wat betekent dit voor je inschrijving?
In Nederland win je meestal op kwaliteit. Bij een prijsweging van 30% kan een inschrijver met de hoogste prijs nog winnen als de kwaliteitsscore duidelijk beter is. Je plan van aanpak, je duurzaamheidsaanpak en je presentatie wegen samen zwaarder dan je prijs. Hoe je daar punten haalt, lees je in winnen op kwaliteit in plaats van op prijs en kwaliteitsvragen beantwoorden.
In België reken je eerst. Bij een mediane prijsweging van 50%, en 65% in de bouw, moet je prijs scherp zijn voordat kwaliteit het verschil kan maken. Een sterk kwaliteitsverhaal helpt pas als de prijs in de buurt zit.
Lees de weging vóór je go/no-go. De aankondiging geeft het gewicht vaak al, maar niet altijd: bij 9% (NL) tot 12% (BE) staat het gewicht leeg of op 0. De Europese richtlijn verplicht aanbestedende diensten om het relatieve gewicht van elk criterium in de aanbestedingsstukken te vermelden, desnoods als bandbreedte of als volgorde van belangrijkheid (richtlijn 2014/24/EU, artikel 67, lid 5). Staat het niet in de aankondiging, dan staat het in de leidraad of het bestek.
Verwacht niet dat "Kwaliteit" één vraag is. Achter een criterium met die naam zitten meestal meerdere subcriteria met eigen punten. Die bepalen waar je je schrijftijd aan besteedt.
TenderRender haalt de gunningscriteria en hun weging uit de aanbestedingsstukken, met een bronvermelding naar de pagina waar ze staan. Bij de review beoordeelt TenderRender je tekst per (sub)criterium, met een score, zwakke punten naar ernst en een concrete suggestie. Die score is een hulpmiddel, geen voorspelling van de beoordelingscommissie.
Wat we niet konden meten
- De weging in de leidraad. We lezen alleen de aankondiging. Bij 19% (NL) en 34% (BE) van de aankondigingen staan geen gunningscriteria in de aankondiging, en bij een deel staat het gewicht op 0.
- Fictieve kortingen en gunnen op waarde. Als kwaliteit wordt omgerekend naar een bedrag, zegt de puntentelling in de aankondiging niets over het echte gewicht. Die aankondigingen (5% in NL) tellen niet mee in de mediaan.
- Percelen met verschillende criteria. Een aankondiging met meerdere percelen telt één keer. Als controle hebben we alleen aankondigingen met één perceel bekeken: de mediane prijsweging blijft 35% (NL) en 50% (BE), en het aandeel alleen prijs 17,4% en 33,6%.
- Opdrachten onder de Europese drempels. Die staan op TenderNed of BOSA, niet altijd op TED.
- Het verband tussen weging en winkans. Of een lagere prijsweging de kans voor kleinere inschrijvers vergroot, kunnen we uit deze velden niet afleiden.
Over deze cijfers
- Bron: TED (Tenders Electronic Daily, ted.europa.eu), opgehaald via de zoek-API van TED (api.ted.europa.eu) op 15 oktober 2026. Analyse door TenderRender.
- Selectie: aankondigingen van opdrachten (eForms-type "cn-standard") met publicatiedatum in 2025, van aanbestedende diensten in Nederland of België. EU-instellingen en -agentschappen zijn uitgesloten met dezelfde naamfilter als in onze andere data-artikelen.
- Eenheid: één aankondiging (TED-publicatienummer). Bij meerdere percelen tellen alle gunningscriteria van de aankondiging samen.
- Prijsweging: punten voor prijs en kosten gedeeld door het totaal aantal punten, alleen bij gewichten in punten of procenten. Aankondigingen met alleen een volgorde van belangrijkheid of een bandbreedte tellen niet mee in de mediaan.
- Thema's: trefwoorden in de naam van het kwaliteitscriterium, zonder handmatige controle per aankondiging.
- Vergelijking met gunningen: de aandelen "laagste prijs" over 2019–2023 komen uit onze eerdere analyse van TED-gunningsaankondigingen (aandelen op percelen).
Veelgestelde vragen
Hoe zwaar weegt prijs bij een Nederlandse aanbesteding?
Bij Europese aanbestedingen met beste prijs-kwaliteitverhouding woog prijs in 2025 mediaan 35%. Bij de helft van die aankondigingen lag de prijsweging tussen 30% en 50%. De vaakst gekozen weging is 30%.
Hoe vaak wordt alleen op laagste prijs gegund?
In de aankondigingen van 2025 in 17,7% van de gevallen in Nederland en 32,7% in België. In de Belgische bouw is het 68,7%, in Nederlandse ICT-opdrachten 6,7%.
Is prijs in België belangrijker dan in Nederland?
Ja. Bij beste prijs-kwaliteitverhouding weegt prijs in België mediaan 50%, tegen 35% in Nederland. In 46,9% van de Belgische aankondigingen weegt prijs zwaarder dan alle kwaliteitscriteria samen; in Nederland is dat 14,4%.
Welke kwaliteitscriteria komen het vaakst voor?
In Nederlandse aankondigingen het plan van aanpak (19,1% van de aankondigingen met benoemde kwaliteitscriteria), duurzaamheid (15,7%) en een presentatie, demo of interview (9,3%). Ruim de helft gebruikt alleen een algemene naam als "Kwaliteit".
Waar vind ik de weging van een aanbesteding?
Vaak al in de aankondiging, bij de gunningscriteria per perceel. Staat die er niet of op 0, kijk dan in de leidraad of het bestek. De aanbestedende dienst moet de weging in de aanbestedingsstukken vermelden.
Mag een aanbestedende dienst in Nederland alleen op prijs gunnen?
Ja, maar beste prijs-kwaliteitverhouding is het uitgangspunt. Kiest de dienst voor laagste prijs of laagste kosten, dan moet hij dat in de aanbestedingsstukken motiveren (artikel 2.114 Aanbestedingswet 2012).
Verder lezen
- Winnen op kwaliteit in plaats van op prijs
- Aanbestedingen in Nederland in cijfers (2026)
- Overheidsopdrachten in België in cijfers (2026)
- Tender of offerte reviewen en scoren met AI
Bronnen
- TED, Tenders Electronic Daily: https://ted.europa.eu
- TED Search API: https://api.ted.europa.eu
- Aanbestedingswet 2012, artikel 2.114: https://wetten.overheid.nl/BWBR0032203/
- Richtlijn 2014/24/EU, artikel 67: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32014L0024
