In het kort
Tussen 2019 en 2023 gunden Belgische aanbestedende overheden 1.508 overheidsopdrachten voor bouwwerken (CPV 45) Europees, met een totale waarde van € 12,6 miljard, blijkt uit een analyse van TenderRender op TED-gegevens. 70% van de gegunde bouwpercelen werd toegekend op laagste prijs, tegenover 25% in Nederland. Een Belgisch bouwperceel trok gemiddeld 3,8 offertes, en maar 11% van de percelen kreeg er één. In 2023 daalde het aandeel laagste prijs naar 60%, het laagste niveau in vijf jaar.
Waarom een aparte analyse voor de bouw?
In België gedraagt de bouw zich anders dan elke andere sector op de markt voor overheidsopdrachten. Nergens wordt zo vaak op prijs alleen gegund, en nergens zijn opdrachten met één offerte zo zeldzaam. Wie als aannemer inschrijft, heeft meer aan deze cijfers dan aan een gemiddelde over alle sectoren. Dat gemiddelde staat in overheidsopdrachten in België in cijfers.
We tellen alle gunningen met een CPV-code in hoofdgroep 45 (bouwwerkzaamheden): burgerlijke bouwkunde, wegenwerken, waterbouw, gebouwen, installaties en afwerking. Studie- en architectuuropdrachten (CPV 71) vallen erbuiten. Een gunning is één aankondiging van gegunde opdracht op TED, een perceel één gegund deel daarvan.
Hoeveel bouwopdrachten worden Europees gegund?
| Jaar | Gunningen | Percelen | Totale waarde (mld €) | Mediane waarde per perceel |
|---|---|---|---|---|
| 2019 | 344 | 416 | 2,2 | € 2,5 mln |
| 2020 | 296 | 367 | 2,2 | € 3,3 mln |
| 2021 | 298 | 413 | 2,8 | € 4,4 mln |
| 2022 | 291 | 380 | 2,1 | € 5,0 mln |
| 2023 | 287 | 409 | 3,3 | € 4,4 mln |
| 2019–2023 | 1.508 | 1.985 | 12,6 | € 3,8 mln |
Het aantal Europese bouwgunningen daalde van 344 in 2019 naar 287 in 2023, terwijl de mediane waarde per perceel steeg van € 2,5 naar € 4,4 miljoen. Er komen dus minder, maar grotere opdrachten op de Europese markt. De EU-instellingen in Brussel laten we buiten deze cijfers; in de bouw spelen ze nauwelijks een rol. Inclusief de EU-instellingen zou het om 1.525 gunningen en € 13,2 miljard gaan, met hetzelfde aandeel laagste prijs (70%).
Prijs beslist: 70% op laagste prijs
| Jaar | % percelen op laagste prijs |
|---|---|
| 2019 | 69% |
| 2020 | 77% |
| 2021 | 71% |
| 2022 | 74% |
| 2023 | 60% |
Dit is het grootste verschil tussen de Belgische en de Nederlandse bouwmarkt. In Nederland werd over dezelfde periode 25% van de Europees gegunde bouwpercelen op laagste prijs gegund, in België 70%. Bij Belgische diensten is het 35%, bij leveringen 23%: het is dus echt de bouw die afwijkt.
De daling naar 60% in 2023 is de eerste duidelijke verschuiving in vijf jaar. Eén jaar is te weinig om van een trend te spreken, maar het betekent dat in 2023 vier op de tien bouwpercelen ook op kwaliteit werden beoordeeld.
Per gewest, op basis van de NUTS-code van de opdracht:
| Gewest (NUTS) | Bouwgunningen 2019–2023 | % laagste prijs | Gem. offertes | % 1 offerte |
|---|---|---|---|---|
| Vlaanderen | 946 | 73% | 3,9 | 9% |
| Wallonië | 296 | 69% | 3,8 | 14% |
| Brussel | 263 | 63% | 3,8 | 13% |
Vlaanderen is goed voor bijna twee derde van de Europese bouwgunningen en gunt het vaakst op prijs. Brussel gebruikt vaker kwaliteitscriteria.
Hoeveel concurrentie is er?
| Jaar | Gemiddeld aantal offertes | Mediaan | % percelen met 1 offerte |
|---|---|---|---|
| 2019 | 3,9 | 3 | 9% |
| 2020 | 4,6 | 4 | 7% |
| 2021 | 3,8 | 3 | 13% |
| 2022 | 3,4 | 3 | 12% |
| 2023 | 3,5 | 3 | 14% |
De bouw is de meest competitieve sector op de Belgische markt. Over alle sectoren kreeg 24% van de percelen maar één offerte; in de bouw 11%. Het aandeel percelen met één offerte loopt wel op, van 9% in 2019 naar 14% in 2023, en het gemiddelde aantal offertes zakte van 3,9 naar 3,5.
Opdrachten op laagste prijs trekken iets meer inschrijvers (gemiddeld 4,0, mediaan 4) dan opdrachten met kwaliteitscriteria (gemiddeld 3,5, mediaan 3). Een technische offerte schrijven kost tijd, en dat houdt een deel van de aannemers tegen.
Per deelmarkt
| CPV | Deelmarkt | Gunningen 2019–2023 | Mediane waarde perceel | Gem. offertes | % 1 offerte | % laagste prijs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 452 | Burgerlijke bouwkunde, gebouwen, wegen en waterbouw | 811 | € 4,5 mln | 3,9 | 9% | 74% |
| 450 | Bouwwerkzaamheden algemeen | 363 | € 6,4 mln | 4,0 | 13% | 69% |
| 453 | Installatiewerk | 164 | € 1,7 mln | 3,3 | 17% | 50% |
| 454 | Afwerking van gebouwen | 101 | € 551.000 | 3,7 | 11% | 77% |
| 451 | Bouwrijp maken | 69 | € 2,9 mln | 3,9 | 6% | 68% |
Installatiewerk wijkt af: minder offertes, vaker één inschrijver (17%) en "maar" de helft op laagste prijs. Technische installaties vragen meer specialisatie, en aanbestedende overheden beoordelen vaker de aanpak. Afwerking is het meest prijsgedreven (77%) en heeft de kleinste percelen.
| Waarde perceel | Gem. offertes | Mediaan | % 1 offerte |
|---|---|---|---|
| € 221.000 – € 1 mln | 3,7 | 3 | 13% |
| € 1 – 5,5 mln | 3,8 | 3 | 13% |
| € 5,5 – 50 mln | 4,1 | 4 | 7% |
Hoe groter het bouwperceel, hoe meer concurrentie: boven € 5,5 miljoen is één offerte zeldzaam (7%).
Procedures, raamovereenkomsten en looptijd
Gemeten op bouwgunningen uit 2024 en 2025, omdat het procedureveld pas met eForms goed gevuld is:
| Procedure (bouwpercelen 2024–2025) | België | Nederland |
|---|---|---|
| Openbare procedure | 63% | 37% |
| Mededingingsprocedure met onderhandeling | 31% | 2% |
| Onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking | 2% | 9% |
| Niet-openbare procedure | 0% | 41% |
| Concurrentiegerichte dialoog en overig | 4% | 11% |
In België dien je bij bijna twee derde van de Europese bouwopdrachten (63%) meteen een offerte in via een openbare procedure, en bij nog eens 31% volgt na de offerte een onderhandeling. Een aparte selectiefase vooraf komt nauwelijks voor. In Nederland begint 41% met een selectie. Dat betekent niet dat geschiktheid in België minder telt: de kwalitatieve selectie en de erkenning als aannemer worden bij een openbare procedure samen met de offerte beoordeeld.
Raamovereenkomsten zijn in de Belgische bouw minder gebruikelijk: 19% van de percelen, tegen 42% over alle sectoren. De looptijd in de bouwgunningen van 2024–2025 heeft een mediaan van 16 maanden (gemiddeld 22, gemeten op 409 percelen).
Wie zijn de grote bouwopdrachtgevers?
634 verschillende aanbestedende overheden gunden in vijf jaar Europese bouwopdrachten aan 1.354 verschillende aannemers.
| Aanbestedende overheid | Bouwgunningen 2019–2023 | Aandeel |
|---|---|---|
| De Vlaamse Waterweg | 85 | 6% |
| Aquafin | 81 | 5% |
| Agentschap Wegen en Verkeer (alle afdelingen) | 79 | 5% |
| Technische Diensten KU Leuven | 23 | 2% |
| Zorgvereniging Brugge | 17 | 1% |
| Pidpa | 16 | 1% |
De tien aannemers met de meeste percelen wonnen samen 5,3% van de bouwpercelen, minder dan de 12,5% in Nederland. 77% van de winnende aannemers won in vijf jaar precies één Europees perceel. De Belgische bouwmarkt is dus breed verdeeld, zonder een kleine groep die alles wint.
Wat betekenen deze cijfers voor een inschrijver?
Je prijs moet kloppen. Bij zeven op de tien Europese bouwpercelen beslist de prijs. Een correcte meetstaat, scherpe eenheidsprijzen en een prijs zonder abnormale posten zijn dan de kern van je offerte.
Een offerte die niet regelmatig is, telt niet mee. Bij gunning op prijs wint de laagste regelmatige offerte. Een vergeten document, een ontbrekend attest of een voorbehoud kan je laagste prijs waardeloos maken. Lees het bestek op alle formele eisen voor je rekent.
Kwaliteit wint terrein. In 2023 werd 40% van de bouwpercelen ook op kwaliteit beoordeeld, en in Brussel al 37% over vijf jaar. Bij die opdrachten zijn er minder concurrenten, dus een goede technische nota loont dubbel. Zie overheidsopdrachten in de bouw in Vlaanderen winnen.
Ken de grote opdrachtgevers. De Vlaamse Waterweg, Aquafin en het Agentschap Wegen en Verkeer gunden samen 16% van de Europese bouwopdrachten van Belgische overheden. Hun werkwijze kennen is voor een aannemer in de waterbouw of wegenbouw geen luxe.
Hoe helpt TenderRender hierbij?
TenderRender zoekt bouwopdrachten op BOSA e-Procurement en geeft elke opdracht een matchscore met uitleg. Na upload van het bestek zet de AI alle eisen letterlijk op een rij, met bron en knock-outmarkering, zodat je geen formele eis mist. Formulieren zoals het UEA vult TenderRender in vanuit je eigen gegevens en bibliotheek; handtekeningen blijven leeg. Bij opdrachten met kwaliteitscriteria beoordeelt TenderRender je technische nota per subcriterium, met zwaktes en een concrete suggestie.
Over deze cijfers
Bron: TED (Tenders Electronic Daily, ted.europa.eu), bewerkt door TenderRender. Alleen Europees bekendgemaakte gunningen, dus vooral bouwopdrachten boven de Europese drempel voor werken (rond € 5,5 miljoen); sommige aanbestedende overheden maken ook kleinere werken of percelen Europees bekend. Opdrachten die alleen in het Bulletin der Aanbestedingen of op e-Procurement staan, tellen niet mee. Selectie: Belgische kopers volgens TED zonder EU-instellingen en -agentschappen (indeling op kopernaam), CPV-hoofdgroep 45, gunningsjaar 2019–2023. Onze extractie loopt tot maart 2026 en is na 2023 onvolledig. Peildatum: 15 oktober 2026.
Gunningen zijn unieke publicatienummers, percelen de gegunde delen; aandelen en medianen berekenen we op percelen. Waarden onder € 1.000 en boven € 10 miljard zijn als foutief uitgesloten. Offertes alleen waar een aantal boven nul is ingevuld. Gewesten volgen de NUTS-code; kopers met meerdere naamvarianten (Aquafin, AWV) zijn samengevoegd. Procedure en looptijd komen uit gunningen van 2024 en 2025. Het aandeel kmo-offertes ontbreekt: dat veld is in deze gegevens niet ingevuld.
Veelgestelde vragen
Hoeveel bouwopdrachten worden in België Europees gegund?
Tussen 2019 en 2023 gunden Belgische aanbestedende overheden er 1.508, of gemiddeld zo'n 300 per jaar. In 2023 ging het om 287 gunningen met 409 percelen en een totale waarde van € 3,3 miljard.
Worden bouwopdrachten in België op prijs gegund?
Meestal wel. 70% van de Europees gegunde bouwpercelen in 2019–2023 ging op laagste prijs. In 2023 daalde dat naar 60%. In Nederland ligt het op 25%.
Hoeveel offertes krijgt een Belgische bouwopdracht?
Gemiddeld 3,8 per perceel, met een mediaan van 3. Slechts 11% van de bouwpercelen kreeg maar één offerte, minder dan in elke andere grote sector.
Wie zijn de grootste opdrachtgevers in de Belgische bouw?
Op basis van Europese gunningen in 2019–2023: De Vlaamse Waterweg (85), Aquafin (81) en het Agentschap Wegen en Verkeer (79).
Welke procedure is gebruikelijk voor Belgische bouwopdrachten?
De openbare procedure, bij 63% van de bouwpercelen in 2024–2025. Daarna volgt de mededingingsprocedure met onderhandeling (31%).
