In het kort
Tussen 2019 en 2023 gunden Belgische aanbestedende overheden 1.212 ICT-opdrachten (software en IT-diensten, CPV 48 en 72) Europees, met een totale waarde van € 8,8 miljard, blijkt uit een analyse van TenderRender op TED-gegevens. De helft van de gegunde ICT-percelen (51%) was een raamovereenkomst, tegenover 24% in Nederland. Een Belgisch ICT-perceel kreeg in de helft van de gevallen hooguit 2 offertes, en 30% kreeg er maar één. De Europese instellingen in Brussel zijn niet meegeteld; inclusief hen zou het om 1.399 gunningen en € 21,2 miljard gaan.
Waarom is ICT in België een aparte markt?
De Belgische ICT-markt heeft drie eigenheden die je in geen andere sector zo sterk ziet. Raamovereenkomsten zijn er de norm. Bijna de helft van de opdrachten verloopt via een mededingingsprocedure met onderhandeling. En de Europese instellingen in Brussel kopen er zoveel in dat ze de cijfers vertekenen als je ze meetelt. Dit artikel zet de cijfers op een rij. Voor de hele Belgische markt, zie overheidsopdrachten in België in cijfers.
We tellen alle gunningen met een CPV-code in hoofdgroep 48 (softwarepakketten en informatiesystemen) of 72 (IT-diensten: advies, ontwikkeling, internet en ondersteuning). Hardware (CPV 30) en telecom (CPV 32) vallen erbuiten. Een gunning is één aankondiging van gegunde opdracht op TED, een perceel één gegund deel daarvan, met één winnaar. Aantallen geven we in gunningen; aandelen en medianen berekenen we op percelen.
Hoeveel ICT-opdrachten worden Europees gegund?
| Jaar | Gunningen | Percelen | Totale waarde (mld €) | Mediane waarde per perceel |
|---|---|---|---|---|
| 2019 | 225 | 334 | 0,9 | € 472.000 |
| 2020 | 221 | 280 | 1,4 | € 508.000 |
| 2021 | 230 | 314 | 1,3 | € 570.000 |
| 2022 | 248 | 301 | 1,7 | € 498.000 |
| 2023 | 295 | 402 | 3,4 | € 579.000 |
| 2019–2023 | 1.212 | 1.631 | 8,8 | € 517.000 |
Het totaal telt elke gunning één keer. Een aankondiging waarvan de percelen in verschillende jaren zijn gegund, staat in meer dan één jaarrij; daardoor is de som van de jaren iets hoger dan het totaal.
Het aantal ICT-gunningen van Belgische overheden steeg met 31% tussen 2019 en 2023, veel sneller dan de Belgische markt als geheel (5%). De sprong in waarde in 2023 komt grotendeels door één raamovereenkomst van Smals van € 1,8 miljard. Zonder percelen van € 1 miljard of meer bedroeg de waarde in 2023 € 1,5 miljard.
De Europese instellingen: apart gehouden
De Europese Commissie, het Europees Parlement, de Raad en de EU-agentschappen hebben hun adres in Brussel en staan in TED als Belgische koper. In ICT wegen ze zwaar. Daarom laten we ze in de hoofdcijfers weg en tonen ze hier apart, over 2019–2023:
| Belgische aanbestedende overheden | EU-instellingen | Inclusief EU-instellingen | |
|---|---|---|---|
| ICT-gunningen | 1.212 | 187 | 1.399 |
| Totale waarde | € 8,8 mld | € 12,4 mld | € 21,2 mld |
| Mediane waarde per perceel | € 517.000 | € 2,8 mln | € 583.000 |
| % percelen met 1 offerte | 30% | 42% | 32% |
| % raamovereenkomst | 51% | 44% | 50% |
| % op laagste prijs | 19% | 20% | 19% |
Inclusief de EU-instellingen zou de Belgische ICT-markt 15% meer gunningen tellen en meer dan het dubbele aan waarde: 59% van de ICT-waarde komt van de EU-instellingen. Hun percelen zijn in mediaan ruim vijf keer zo groot. Voor een leverancier die mikt op federale, Vlaamse, Waalse of lokale overheden is de relevante markt dus € 8,8 miljard over vijf jaar, met een mediane perceelwaarde van ongeveer € 517.000.
De Belgische kopers met de meeste ICT-gunningen waren Infrabel (70, alle diensten samen), Smals (44), de Forem (26), de Technische Diensten van de KU Leuven (22), de VRT (20) en de FOD Financiën (18).
Hoeveel concurrentie is er?
| Jaar | Mediaan aantal offertes | % percelen met 1 offerte | Gemiddelde (zonder uitschieters) |
|---|---|---|---|
| 2019 | 3 | 29% | 2,8 |
| 2020 | 3 | 27% | 3,2 |
| 2021 | 3 | 27% | 3,4 |
| 2022 | 2 | 41% | 2,5 |
| 2023 | 3 | 27% | 3,4 |
Over vijf jaar ligt de mediaan op 2 offertes per perceel. Het gewone gemiddelde is hier misleidend: in 2019 en 2023 zat er telkens één grote raamovereenkomst bij met 32 en 38 percelen die elk meer dan 30 offertes kregen. Zonder percelen met meer dan 30 offertes ligt het gemiddelde tussen 2,5 en 3,4. 30% van de ICT-percelen krijgt maar één offerte, tegen 24% over alle Belgische sectoren. Bij leveringen (vooral softwarelicenties) is dat zelfs 38%.
Per deelmarkt
| CPV | Deelmarkt | Gunningen 2019–2023 | Mediane waarde perceel | Mediaan offertes | % 1 offerte | % laagste prijs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 7200 | IT-diensten algemeen | 382 | € 572.000 | 3 | 25% | 20% |
| 4800 | Softwarepakketten en informatiesystemen | 174 | € 488.000 | 2 | 43% | 33% |
| 7221 | Programmering van softwarepakketten | 94 | € 481.000 | 3 | 19% | 9% |
| 7250 | Computergerelateerde diensten | 74 | € 1,2 mln | 2 | 35% | 18% |
| 7226 | Softwaregerelateerde diensten | 70 | € 425.000 | 2 | 39% | 16% |
| 7220 | Softwareprogrammering en -advies | 41 | € 698.000 | 2 | 46% | 21% |
| 7231 | Gegevensverwerking | 19 | € 425.000 | 1,5 | 50% | 13% |
Softwarepakketten zijn het minst omstreden: 43% van de percelen kreeg één offerte, en een derde werd op laagste prijs gegund. Dat wijst op licenties en uitbreidingen van bestaande systemen, waar in de praktijk één leverancier logisch is. Bij gegevensverwerking kreeg de helft van de percelen maar één offerte. Programmering van softwarepakketten (7221) en algemene IT-diensten zijn het opener.
Prijs of kwaliteit?
81% van de Belgische Europees gegunde ICT-percelen in 2019–2023 ging naar de economisch meest voordelige offerte op basis van meerdere gunningscriteria, 19% op laagste prijs. Dat aandeel is stabiel: tussen 17% en 22% in elk jaar. Ter vergelijking: in Nederland steeg het in dezelfde periode van 11% naar 21%, zie ICT-aanbestedingen in Nederland in cijfers.
Opdrachten op laagste prijs hadden een mediaan van 1 offerte (gemiddeld 2,2). Opdrachten met kwaliteitscriteria hadden een mediaan van 3. Waar kwaliteit telt, is er dus meer concurrentie, en die concurrentie win je op je technische offerte.
Per gewest, op basis van de NUTS-code van de opdracht:
| Gewest (NUTS) | ICT-gunningen 2019–2023 | % laagste prijs | % 1 offerte | % raamovereenkomst |
|---|---|---|---|---|
| Brussel | 582 | 20% | 29% | 57% |
| Vlaanderen | 382 | 13% | 27% | 49% |
| Wallonië | 240 | 25% | 38% | 40% |
Vlaanderen gunt ICT het minst op prijs, Wallonië het meest. In Wallonië kreeg 38% van de ICT-percelen maar één offerte.
Raamovereenkomsten en onderhandeling
Raamovereenkomsten. 51% van de Belgische ICT-percelen is een raamovereenkomst, oplopend naar 57% in 2023. Ze vertegenwoordigen € 6,4 miljard van de € 8,8 miljard, 73% van de waarde. Raamovereenkomsten trekken meer offertes (mediaan 3, tegen 2 bij enkelvoudige opdrachten). Wie niet in het raamcontract zit, kan bij die klant vaak jarenlang niet leveren.
Procedures. Gemeten op ICT-gunningen uit 2024 en 2025, omdat het procedureveld pas met eForms goed gevuld is:
| Procedure (percelen 2024–2025) | ICT België | Alle sectoren België |
|---|---|---|
| Mededingingsprocedure met onderhandeling | 48% | 25% |
| Openbare procedure | 39% | 67% |
| Onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking | 9% | 3% |
| Niet-openbare procedure en overig | 4% | 4% |
Bijna de helft van de Belgische ICT-opdrachten gebruikt de mededingingsprocedure met onderhandeling. Daarbij volgt na de eerste offerte vaak een onderhandelingsronde of een demonstratie. Je eerste offerte moet overtuigen, maar is niet altijd je laatste woord. En bijna een op de tien ICT-percelen werd gegund zonder voorafgaande bekendmaking, bijna drie keer zo vaak als gemiddeld.
De looptijd in de ICT-gunningen van 2024–2025 heeft een mediaan van 48 maanden (gemiddeld 51, gemeten op 237 percelen).
Winnaars
1.161 verschillende leveranciers wonnen in vijf jaar een Europees ICT-perceel bij een Belgische overheid. 79% van hen won er precies één, en de tien leveranciers met de meeste percelen haalden samen 6,5%. De markt is dus niet in handen van een paar grote spelers.
Wat betekenen deze cijfers voor een inschrijver?
De Belgische markt is kleiner dan TED doet vermoeden, maar toegankelijk. Zonder de EU-instellingen gaat het om ongeveer 240 Europese ICT-gunningen per jaar, met een mediane perceelwaarde rond de € 500.000. Dat zijn opdrachten waar ook een middelgrote leverancier een kans maakt.
Raamcontracten zijn strategisch. Met de helft van de percelen in raamovereenkomsten bepaalt één gewonnen of verloren raamcontract vaak je positie bij een klant voor vier jaar. Kies welke je echt wilt en investeer daar.
Bereid je voor op onderhandeling. Bij bijna de helft van de opdrachten volgt een onderhandelingsronde. Zorg dat je technische offerte sterk genoeg is om door te gaan, en hou ruimte om je voorstel te verbeteren.
Bijna een op drie: je bent misschien de enige. Bij 30% van de percelen is er maar één offerte. Opdrachten die niet perfect aansluiten maar wel binnen je kunnen liggen, zijn het lezen waard.
Hoe helpt TenderRender hierbij?
TenderRender zoekt ICT-opdrachten op BOSA e-Procurement en geeft elke opdracht een matchscore met uitleg op basis van je bedrijfsbeschrijving. Na upload van het bestek zet de AI alle eisen letterlijk op een rij, met bron en knock-outmarkering, en stelt vragen voor de vragenronde voor. Je technische offerte schrijf je vanuit je eigen bibliotheek met eerdere offertes en referenties, en de review geeft per subcriterium een score, zwaktes op volgorde van ernst en een concrete suggestie.
Over deze cijfers
Bron: TED (Tenders Electronic Daily, ted.europa.eu), bewerkt door TenderRender. Alleen Europees bekendgemaakte gunningen, dus vooral opdrachten boven de Europese drempels. Opdrachten die alleen in het Bulletin der Aanbestedingen of op e-Procurement staan, tellen niet mee. Selectie: Belgische kopers volgens TED, zonder EU-instellingen en -agentschappen (indeling op kopernaam), CPV-hoofdgroepen 48 en 72, gunningsjaar 2019–2023. Onze extractie loopt tot maart 2026 en is na 2023 onvolledig. Peildatum: 15 oktober 2026.
Gunningen zijn unieke publicatienummers, percelen de gegunde delen; aandelen en medianen berekenen we op percelen. Waarden onder € 1.000 en boven € 10 miljard zijn als foutief uitgesloten. Offertes alleen waar een aantal boven nul is ingevuld. Gewesten volgen de NUTS-code; kopers met meerdere naamvarianten (Infrabel) zijn samengevoegd. Procedure en looptijd komen uit gunningen van 2024 en 2025. Het aandeel kmo-offertes ontbreekt: dat veld is in deze gegevens niet ingevuld.
Veelgestelde vragen
Hoeveel ICT-overheidsopdrachten worden in België Europees gegund?
Belgische aanbestedende overheden gunden er tussen 2019 en 2023 1.212, in 2023 alleen 295. Inclusief de EU-instellingen in Brussel zou het om 1.399 gunningen gaan.
Hoeveel offertes krijgt een Belgische ICT-opdracht?
De mediaan ligt op 2 offertes per perceel. 30% van de ICT-percelen kreeg over 2019–2023 maar één offerte, bij softwarepakketten 43%.
Worden ICT-opdrachten in België op prijs gegund?
Meestal niet: 81% van de percelen ging naar de economisch meest voordelige offerte op basis van meerdere criteria. Het aandeel laagste prijs lag elk jaar tussen 17% en 22%.
Waarom zijn er zoveel raamovereenkomsten in de Belgische ICT?
De cijfers tonen dat 51% van de ICT-percelen een raamovereenkomst is, goed voor 73% van de waarde. Aanbestedende overheden bundelen ICT-behoeften vaak voor meerdere jaren of meerdere diensten in één raamcontract.
Welke procedure is gebruikelijk voor ICT-opdrachten in België?
De mededingingsprocedure met onderhandeling, bij 48% van de ICT-percelen in 2024–2025. De openbare procedure volgt met 39%.
