In het kort
De Belgische aanbestedende overheid met de meeste Europese gunningen in 2019–2023 was Infrabel (546 gunningen, 698 percelen), gevolgd door Defensie (344), KU Leuven (309), het Agentschap Wegen en Verkeer (262) en De Vlaamse Waterweg (237), blijkt uit een analyse van TenderRender op TED-gegevens. Op gegunde waarde staat Smals bovenaan met € 4,3 miljard, vóór Infrabel (€ 3,4 miljard) en Fluvius (€ 3,1 miljard). De 25 grootste overheden samen gunnen maar een kwart van alle opdrachten: de Belgische markt is versnipperd. De meeste ziekenhuizen gunnen bijna nooit op laagste prijs alleen, terwijl Defensie (87%) en SOFICO (93%) dat juist meestal doen.
Hoe is deze ranglijst gemaakt?
We telden alle Europese gunningen van Belgische aanbestedende overheden in TED over 2019–2023: 16.245 gunningen, 30.550 percelen en € 52,1 miljard. Het zijn dezelfde gegevens als in overheidsopdrachten in België in cijfers.
Een gunning is één aankondiging van gegunde opdracht, een perceel één gegund deel daarvan met één winnaar. We rangschikken op gunningen; aandelen en medianen rekenen we op percelen. Belgische overheden verdelen vaker in percelen dan Nederlandse, daarom tonen we beide.
Dezelfde overheid staat in TED vaak onder tientallen namen, in het Nederlands, Frans en Engels. Infrabel komt voor onder 74 namen (Procurement I-FBA.51, Asset Management per area, Direction Build en andere), Defensie onder 140 (de aankoopsecties MRMP van DG Material Resources, "Ministerie van Defensie", "Ministère de la Défense") en het Agentschap Wegen en Verkeer onder 15 (de provinciale afdelingen). Wij voegden zulke varianten samen. Zo werden 3.463 TED-namen 2.489 kopers.
De Europese instellingen in Brussel laten we weg. Zij gunden in dezelfde periode 2.301 opdrachten voor € 39,9 miljard; als één koper zouden ze bovenaan elke lijst staan, maar het is een aparte markt.
Welke 25 overheden gunnen het vaakst?
| # | Koper | Gunningen | Percelen | Mediane waarde perceel | Belangrijkste sector (aandeel percelen) | Laagste prijs | Mediaan offertes | Eén offerte |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Infrabel | 546 | 698 | € 1.275.000 | Spoor- en transportmaterieel (22%) | 77% | 3 | 18% |
| 2 | Defensie | 344 | 491 | € 331.000 | Medische producten (17%) | 87% | 2 | 27% |
| 3 | KU Leuven | 309 | 471 | € 48.000 | Labo- en meetapparatuur (44%) | 35% | 2 | 33% |
| 4 | Agentschap Wegen en Verkeer | 262 | 366 | € 502.000 | Bouw (28%) | 45% | 3 | 22% |
| 5 | De Vlaamse Waterweg | 237 | 280 | € 500.000 | Bouw (33%) | 57% | 3 | 17% |
| 6 | Aquafin | 214 | 491 | € 420.000 | Riolering, afval en milieu (44%) | 44% | 4 | 14% |
| 7 | Universiteit Gent | 169 | 225 | € 320.000 | Labo- en meetapparatuur (17%) | 36% | 2 | 33% |
| 8 | Agentschap Facilitair Bedrijf | 151 | 245 | € 615.000 | Voertuigen (20%) | 13% | 3 | 16% |
| 9 | Stad Antwerpen | 144 | 274 | € 376.000 | Zakelijke dienstverlening (20%) | 27% | 3 | 21% |
| 10 | Leefmilieu Brussel | 133 | 291 | € 84.000 | Studie- en ingenieursdiensten (18%) | 20% | 2 | 32% |
| 11 | Farys (TMVW) | 129 | 264 | € 356.000 | Riolering, afval en milieu (19%) | 36% | 3 | 18% |
| 12 | Le Forem | 124 | 348 | € 84.000 | Opleiding (26%) | 81% | 2 | 38% |
| 13 | FOD Financiën | 123 | 316 | € 118.000 | Schoonmaak en milieu (16%) | 48% | 2 | 21% |
| 14 | Fluvius | 123 | 352 | € 1.548.000 | Elektrisch materieel (29%) | 61% | 3 | 14% |
| 15 | Université de Liège | 119 | 187 | € 173.000 | Medische producten (14%) | 24% | 2 | 35% |
| 16 | UZ Gent | 112 | 252 | € 234.000 | Medische producten (62%) | 4% | 2 | 25% |
| 17 | NMBS | 105 | 151 | € 1.082.000 | Zakelijke dienstverlening (11%) | 64% | 3 | 16% |
| 18 | VRT | 96 | 141 | € 600.000 | Zakelijke dienstverlening (24%) | 0% | 2 | 26% |
| 19 | Federale Politie | 95 | 181 | € 224.000 | Voertuigen (24%) | 42% | 2 | 30% |
| 20 | Iris-Achats (Brusselse ziekenhuizen) | 93 | 324 | € 135.000 | Medische producten (87%) | 47% | 1 | 52% |
| 21 | ISPPC (ziekenhuizen Charleroi) | 89 | 406 | € 79.000 | Medische producten (80%) | 6% | 2 | 29% |
| 22 | AZ Sint-Jan Brugge-Oostende | 88 | 274 | € 88.000 | Medische producten (80%) | 2% | 2 | 27% |
| 23 | OVAM | 88 | 121 | € 248.000 | Afval en milieu (91%) | 70% | 4 | 6% |
| 24 | SOFICO | 87 | 150 | € 258.000 | Reiniging en milieu (48%) | 93% | 4 | 11% |
| 25 | Stad Gent | 86 | 132 | € 326.000 | Studie- en ingenieursdiensten (20%) | 21% | 3 | 11% |
"Laagste prijs" is het aandeel percelen dat op laagste prijs gegund werd; de rest ging op prijs en kwaliteit samen.
Drie groepen springen eruit:
- Infrastructuur en netten: Infrabel, AWV, De Vlaamse Waterweg, Aquafin, Farys, Fluvius, NMBS en SOFICO. Grote percelen, 3 tot 4 offertes, en vaak op laagste prijs (36% tot 93%).
- Universiteiten: KU Leuven, UGent en ULiège kopen vooral labo-apparatuur, in kleine percelen (KU Leuven: mediaan € 48.000). Eén op drie percelen krijgt één offerte.
- Ziekenhuizen: UZ Gent, ISPPC, AZ Sint-Jan en Iris-Achats kopen vooral medische producten, veel percelen per opdracht en bijna altijd via een raamovereenkomst (85% tot 92% van de percelen, Iris-Achats uitgezonderd).
Welke 25 overheden gunnen de meeste waarde?
Een paar zeer grote percelen kunnen een koper ver naar boven trekken. Daarom tellen hier alleen kopers met minstens 20 gunningen, en tonen we het aandeel van het grootste perceel.
| # | Koper | Waarde (mld €) | Aandeel in totaal | Gunningen | Waarvan grootste perceel |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Smals | 4,34 | 8,3% | 84 | 43% |
| 2 | Infrabel | 3,38 | 6,5% | 546 | 7% |
| 3 | Fluvius | 3,13 | 6,0% | 123 | 36% |
| 4 | SPAQuE | 1,47 | 2,8% | 53 | 93% |
| 5 | Vlaamse Overheid | 1,29 | 2,5% | 62 | 59% |
| 6 | NMBS | 1,00 | 1,9% | 105 | 16% |
| 7 | Defensie | 0,97 | 1,9% | 344 | 14% |
| 8 | Agentschap Wegen en Verkeer | 0,94 | 1,8% | 262 | 4% |
| 9 | FOD BOSA | 0,91 | 1,7% | 42 | 20% |
| 10 | Aquafin | 0,89 | 1,7% | 214 | 12% |
| 11 | Agentschap Facilitair Bedrijf | 0,76 | 1,5% | 151 | 14% |
| 12 | Farys (TMVW) | 0,75 | 1,4% | 129 | 19% |
| 13 | Federale Politie | 0,68 | 1,3% | 95 | 31% |
| 14 | De Vlaamse Waterweg | 0,61 | 1,2% | 237 | 6% |
| 15 | Centrale de négociation pour les achats hospitaliers | 0,45 | 0,9% | 62 | 13% |
| 16 | Sibelga | 0,42 | 0,8% | 44 | 21% |
| 17 | Le Forem | 0,38 | 0,7% | 124 | 13% |
| 18 | FOD Financiën | 0,37 | 0,7% | 123 | 31% |
| 19 | Stad Antwerpen | 0,35 | 0,7% | 144 | 7% |
| 20 | Vlaams EnergieBedrijf | 0,34 | 0,7% | 30 | 15% |
| 21 | Poolstok | 0,34 | 0,7% | 21 | 74% |
| 22 | Hospilim | 0,34 | 0,6% | 34 | 45% |
| 23 | VDAB | 0,31 | 0,6% | 77 | 22% |
| 24 | VRT | 0,29 | 0,6% | 96 | 10% |
| 25 | Iris-Achats | 0,29 | 0,6% | 93 | 15% |
Samen is dat € 25,0 miljard, 48% van alle gegunde waarde. Smals, een ICT-dienstverlener van de federale overheid, staat bovenaan door één raamovereenkomst voor IT-selectie en -prestaties van € 1,85 miljard in 2023. Bij SPAQuE komt 93% uit één opdracht: de verwerking van het afval van de overstromingen van juli 2021. Infrabel, AWV, De Vlaamse Waterweg en Stad Antwerpen halen hun waarde uit honderden kleinere opdrachten. Dat zijn de kopers met een stabiele, voorspelbare vraag.
Waar is de minste concurrentie?
Onder de 44 overheden met minstens 60 gunningen kregen deze het vaakst maar één offerte per perceel:
- Iris-Achats (Brusselse ziekenhuizen): 52%, mediaan 1 offerte.
- UCLouvain: 39%. Université de Liège: 35%. KU Leuven, UGent: 33%.
- ZNA (Antwerpse ziekenhuizen): 38%. Vivalia: 33%.
- Le Forem: 38%, vooral opleidingen.
- Ville de Charleroi: 33%.
Het patroon: universiteiten en ziekenhuizen kopen gespecialiseerde apparatuur en medische producten waarvoor vaak maar één of twee leveranciers in aanmerking komen. Eén offerte betekent niet dat iedereen kan winnen, maar wie de technische eisen haalt, heeft hier gemiddeld weinig concurrenten.
De meeste concurrentie zit bij De Lijn (mediaan 4 offertes, 3% met één offerte), OVAM (4 en 6%), SOFICO (4 en 11%) en Aquafin (4 en 14%).
Wie gunt op kwaliteit, wie op prijs?
Over heel België ging 32% van de percelen op laagste prijs, in Nederland 20%. Per overheid is het verschil veel groter:
- Vrijwel altijd op prijs en kwaliteit samen (0–6% laagste prijs): VRT, ARP - Service Technique, ZNA, de Centrale de négociation pour les achats hospitaliers, AZ Sint-Jan, Smals, ISoSL, UZ Gent en ISPPC. Ziekenhuizen domineren dit rijtje.
- Vooral op laagste prijs: SOFICO (93%), Defensie (87%), het Agentschap voor Natuur en Bos (85%), Le Forem (81%), De Lijn en Infrabel (77%) en OVAM (70%).
- Vlaamse infrabeheerders zitten ertussen: AWV 45%, Aquafin 44%, De Vlaamse Waterweg 57%. Dat is hoger dan het Belgische gemiddelde, wat past bij de 70% laagste prijs voor werken in overheidsopdrachten bouw in België in cijfers.
Wat betekent dit voor je go/no-go?
De markt is breed, dus kies. De 25 grootste overheden gunnen samen 25% van de opdrachten, de 100 grootste 48%. 46% van de Belgische kopers gunde in vijf jaar precies één Europese opdracht. Volg dus vooral de overheden die regelmatig kopen wat jij levert.
Lees de sector per koper. Bij Infrabel en Defensie beslist meestal de prijs, bij de ziekenhuizen en de VRT de kwaliteit. Dat bepaalt of je investeert in een sterke technische offerte of in een scherpe prijs.
Raamovereenkomsten sluiten je jaren uit. Bij Le Forem (95%), UZ Gent (92%), AZ Sint-Jan (89%) en Farys (82%) is het grootste deel van de percelen een raamovereenkomst. Mis je die, dan is die klant vaak voor de hele looptijd weg.
Specialisatie loont bij universiteiten en ziekenhuizen. Met een op drie percelen met één offerte is de concurrentie daar laag voor wie de juiste apparatuur of producten levert.
Hoe helpt TenderRender hierbij?
TenderRender doorzoekt de Belgische opdrachten van BOSA, samen met TenderNed en het Duitse öffentlicheVergabe, en geeft elke opdracht een matchscore met uitleg op basis van je bedrijfsbeschrijving. Per opdracht toont de historie eerdere aankondigingen en eerdere winnaars uit TED en de nationale platformen, waaronder publicprocurement.be. Na upload van het bestek zet de AI alle eisen letterlijk op een rij, met bron en knock-outmarkering.
Over deze cijfers
Bron: TED (ted.europa.eu), bewerkt door TenderRender. Alleen Europees bekendgemaakte gunningen, dus vooral opdrachten boven de Europese drempels. Opdrachten die alleen in het Bulletin der Aanbestedingen of op e-Procurement staan, tellen niet mee; lokale besturen kopen daar veel meer dan hier zichtbaar is. Koper = Belgische aanbestedende overheid volgens TED. EU-instellingen en -agentschappen met een Brussels adres zijn uitgesloten op basis van hun naam. Jaar = gunningsjaar; 2023 is het laatste volledige jaar in onze extractie (stand maart 2026). Peildatum 15 oktober 2026.
Het samenvoegen van kopernamen gebeurde op naam en is een benadering: de toplijsten zijn met de hand nagelopen, in de lange staart kunnen varianten gemist zijn. Een indeling naar bestuursniveau (federaal, gewest, provincie, gemeente) laten we weg: op naam konden we 63% van de gunningen niet betrouwbaar toewijzen. Waarden tellen tussen € 1.000 en € 10 miljard; offertes alleen waar een aantal boven nul is ingevuld. Afronding op hele procenten.
Veelgestelde vragen
Wat is de grootste aanbestedende overheid van België?
Op aantal Europese gunningen in 2019–2023 is dat Infrabel, met 546 gunningen en 698 percelen. Op gegunde waarde is het Smals (€ 4,3 miljard), vooral door één ICT-raamovereenkomst van € 1,85 miljard.
Tellen de Europese instellingen mee?
Nee. De Commissie, het Parlement, de Raad en de EU-agentschappen in Brussel gunden 2.301 opdrachten voor € 39,9 miljard. Dat is een aparte markt met eigen regels, daarom laten we ze weg.
Bij welke overheden is de minste concurrentie?
Bij de Brusselse ziekenhuisaankoopcentrale Iris-Achats kreeg 52% van de percelen één offerte. Bij UCLouvain, ZNA, Le Forem, ULiège, KU Leuven en UGent was dat 33% tot 39%. Het Belgische gemiddelde is 24%.
Welke overheden gunnen het vaakst op laagste prijs?
SOFICO (93%), Defensie (87%), het Agentschap voor Natuur en Bos (85%), Le Forem (81%), De Lijn en Infrabel (77%). Ziekenhuizen, de VRT en Smals gunnen bijna nooit alleen op prijs.
Hoeveel Belgische overheden gunnen Europees?
Na het samenvoegen van naamvarianten gunden 2.489 Belgische kopers in 2019–2023 minstens één Europese opdracht. Maar 17 daarvan gunden er 100 of meer.
