In het kort
In België is een aankoopcentrale een aanbestedende overheid die permanent gecentraliseerde aankoopactiviteiten verricht voor andere aanbesteders (artikel 2, 6° en 7° van de Wet van 17 juni 2016). Als leverancier dien je dan één offerte in bij de aankoopcentrale, niet bij elke overheid afzonderlijk. Na gunning kunnen de aangeduide overheden bij jou bestellen via de raamovereenkomst of het andere contractuele kader dat de aankoopcentrale heeft gesloten.
Wat een raamovereenkomst juridisch inhoudt en hoe een minicompetitie werkt, lees je in raamovereenkomst en minicompetitie in België. Hier gaat het om de rol van de aankoopcentrale.
Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de geconsolideerde tekst van de Wet van 17 juni 2016 in de Justel-databank van het Belgisch Staatsblad (tekstbijwerking tot 16 februari 2026) en aan de pagina's van vlaanderen.be over Het Facilitair Bedrijf.
Wat is een aankoopcentrale volgens de Wet?
De Wet omschrijft een aankoopcentrale als een aanbestedende overheid die gecentraliseerde aankoopactiviteiten en eventueel aanvullende aankoopactiviteiten verricht (artikel 2, 6°). Gecentraliseerde aankoopactiviteiten zijn activiteiten die permanent plaatsvinden (artikel 2, 7°) en die op twee manieren kunnen verlopen:
- de aankoopcentrale verwerft zelf leveringen of diensten die bestemd zijn voor andere aanbesteders;
- de aankoopcentrale plaatst overheidsopdrachten of raamovereenkomsten voor werken, leveringen of diensten die bestemd zijn voor andere aanbesteders.
Aanvullende aankoopactiviteiten zijn technische infrastructuur, adviesverlening en de voorbereiding en het beheer van procedures (artikel 2, 8°).
Het Draaiboek overheidsopdrachten van de Vlaamse overheid legt uit wat dat in de praktijk betekent: de aankoopcentrale koopt in het tweede geval zelf niets, maar levert een contractueel kader, namelijk een opdracht, een dynamisch aankoopsysteem of een raamovereenkomst. Dat kan autonoom (generieke raamovereenkomsten) of volgens instructies van andere overheden (specifieke opdrachten).
Een aankoopcentrale is geen occasionele samenwerking. Twee of meer overheden die voor één specifieke opdracht samen optreden, doen een gezamenlijke opdracht (artikel 48). Een aankoopcentrale werkt permanent.
Een voorbeeld op Vlaams niveau: Het Facilitair Bedrijf biedt via zijn Aankoopcentrale raamovereenkomsten aan voor gangbare en gebruikelijke goederen en diensten. Afnemers bestellen daar zonder eigen overheidsopdracht.
Wat doet de afnemende overheid zelf nog?
Een overheid die een aankoopcentrale gebruikt, hoeft zelf geen plaatsingsprocedure te organiseren (artikel 47, § 2). Ze blijft wel verantwoordelijk voor de delen die ze zelf uitvoert.
| Wat de afnemer mag | Wat de afnemer zelf moet doen |
|---|---|
| Leveringen of diensten verwerven bij de aankoopcentrale | Het aankoopbeleid en de eigen behoefte bepalen |
| Een opdracht, dynamisch aankoopsysteem of raamovereenkomst van de aankoopcentrale gebruiken | Opdrachten plaatsen binnen een dynamisch aankoopsysteem |
| Geen eigen plaatsingsprocedure organiseren | Een nieuwe oproep tot mededinging organiseren binnen een raamovereenkomst, of bepalen welke ondernemer een taak uitvoert (artikel 43, § 5, 1° of 2°) |
Een overheid mag bovendien een opdracht voor diensten met betrekking tot gecentraliseerde aankoopactiviteiten zonder plaatsingsprocedure aan een aankoopcentrale gunnen (artikel 47, § 4).
Wat betekent het voor jou als leverancier?
| Situatie | Gevolg voor jou |
|---|---|
| De aankoopcentrale publiceert de opdracht | Je biedt in bij de aankoopcentrale. Je hoeft geen aparte offerte per afnemer in te dienen. |
| Wie mag afnemen? | Alleen de aanbesteders die in de oproep duidelijk zijn aangeduid, mogen opdrachten plaatsen op de raamovereenkomst (artikel 43, § 1). Het bestek bepaalt dat. |
| Raamovereenkomst met één ondernemer | Elke bestelling volgt de voorwaarden van de raamovereenkomst (artikel 43, § 4). |
| Raamovereenkomst met meerdere ondernemers | De afnemer past een van de drie technieken uit artikel 43, § 5 toe. Bij een nieuwe oproep tot mededinging kom je opnieuw in concurrentie. |
| Looptijd | Maximaal vier jaar, behalve gemotiveerde uitzonderingen (artikel 43, § 2). |
| Volume | De aankondiging vermeldt volgens het Draaiboek de geraamde en de maximale hoeveelheid of waarde. Is het maximum bereikt, dan heeft de raamovereenkomst geen effect meer en volgt een nieuwe opdracht. Een gegarandeerd minimum volgt daar niet uit; kijk of het bestek er een noemt. |
De aanbesteder vermeldt in de aankondiging of een raamovereenkomst wordt overwogen (artikel 43, § 3). Een bestelling die binnen de looptijd geldig is geplaatst, kan volgens Het Facilitair Bedrijf blijven doorlopen nadat de raamovereenkomst zelf is afgelopen; het bestek bepaalt dat.
Hoe pak je een aankoopcentrale-opdracht aan?
- Zoek de aankondiging op via het e-Procurementplatform. Hoe je zonder account zoekt, staat in zoeken op BOSA e-Procurement.
- Controleer wie mag afnemen: de aangeduide aanbesteders staan in de oproep of het bestek.
- Lees de geraamde en maximale hoeveelheid of waarde en de looptijd. Reken uit of dit voor jou rendabel is zonder gegarandeerde afname.
- Kijk of er percelen zijn en voor welke je mag inschrijven. Zie percelen bij overheidsopdrachten.
- Dien je offerte in zoals bij elke opdracht, met de selectiestukken die het bestek vraagt.
- Noteer na gunning hoe afnemers bestellen en reageren: rechtstreeks, of via een nieuwe oproep tot mededinging met een korte termijn.
Voorbeeld: raamovereenkomst via een aankoopcentrale (hypothetisch)
Stel (hypothetisch): een aankoopcentrale sluit voor vier jaar een raamovereenkomst voor werkkledij met drie ondernemers, met een maximumwaarde van 2.000.000 euro. Het bestek duidt twee gemeenten en een OCMW aan als afnemers. De gemeente voert een nieuwe oproep tot mededinging voor een bestelling van 50.000 euro en nodigt de partijen bij de raamovereenkomst uit. Jouw offerte is de beste: je krijgt de bestelling. Zodra de bestellingen samen 2.000.000 euro bereiken, heeft de raamovereenkomst geen effect meer en moet een nieuwe opdracht worden geplaatst.
Veelgestelde vragen
Is een aankoopcentrale hetzelfde als een raamovereenkomst?
Nee. De aankoopcentrale is de aanbestedende overheid die de aankoop centraliseert. De raamovereenkomst is een van de instrumenten die ze daarvoor gebruikt, naast een gewone opdracht of een dynamisch aankoopsysteem.
Krijg ik automatisch bestellingen als ik word gegund?
Nee. De gunning geeft je een kader, geen vaste bestellingen. Een minimumvolume volgt niet uit de gunning zelf; kijk in het bestek of er een minimum staat en plan op een realistische afname, niet op het maximum.
Kunnen kmo's meedoen aan opdrachten van een aankoopcentrale?
Ja. De Vlaamse omzendbrief KBBJ/HFB 2026/1 raadt aanbesteders aan kmo's te betrekken, onder meer met percelen en passende selectiecriteria. Meer daarover in toegang voor kmo's en zelfstandigen.
Waar zie ik welke overheden bij een aankoopcentrale kunnen bestellen?
In de oproep of het bestek, want de raamovereenkomst geldt alleen tussen de aanbesteders die daar duidelijk zijn aangeduid. Bij Het Facilitair Bedrijf hebben entiteiten van de Vlaamse overheid standaard toegang; voor nieuwe raamovereenkomsten vanaf 1 juli 2026 kunnen externe actoren zoals lokale besturen enkel tegen een kostendekkende vergoeding afnemen. De catalogus is alleen toegankelijk voor ingelogde medewerkers van afnemende organisaties.
Wat is het verschil met een gezamenlijke opdracht?
Bij een gezamenlijke opdracht treden twee of meer aanbestedende overheden samen op voor één specifieke opdracht (artikel 48). Een aankoopcentrale doet dat permanent, voor een reeks aankopen.
Bronnen
- Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, artikelen 2, 43, 47 en 48 (Justel, Belgisch Staatsblad)
- Vlaanderen.be, Het Facilitair Bedrijf: Raamovereenkomsten van Het Facilitair Bedrijf
- Vlaanderen.be, Het Facilitair Bedrijf: looptijd, continuïteit en verlengingen van raamovereenkomsten
- Vlaanderen.be, Het Facilitair Bedrijf: onze raamovereenkomsten gebruiken
- Vlaanderen.be, Het Facilitair Bedrijf: kmo-participatie aan overheidsopdrachten
- Vlaanderen.be, Draaiboek overheidsopdrachten: toepasbare concepten