Gids

Raamovereenkomst bij een aanbesteding: regels en looptijd

Wat is een raamovereenkomst bij een aanbesteding? Maximale looptijd, afroepen, minicompetitie en de regels uit de Aanbestedingswet 2012 op een rij.

TenderRenderAI voor aanbestedingen

In het kort

Een raamovereenkomst is een overeenkomst waarin een aanbestedende dienst vooraf de voorwaarden vastlegt voor opdrachten die later volgen, met één of meer ondernemers. De raamovereenkomst zelf is nog geen opdracht: de echte opdrachten worden later geplaatst, als nadere overeenkomsten. De regels staan in de artikelen 2.139 tot en met 2.143 van de Aanbestedingswet 2012, en de looptijd is in beginsel maximaal vier jaar.

Voor jou als inschrijver betekent dat: winnen is geen omzetgarantie. Wat je krijgt, hangt af van hoe de opdrachten worden verdeeld en hoeveel de aanbestedende dienst afneemt. Gecontroleerd op 1 november 2026.

Wat is een raamovereenkomst precies?

PIANOo omschrijft de raamovereenkomst als een schriftelijke overeenkomst tussen één of meer aanbestedende diensten en één of meer ondernemers, gericht op een reeks toekomstige opdrachten. Prijs, kwaliteit, hoeveelheid en levertijd liggen grotendeels vooraf vast. De aanbestedende dienst hoeft niets af te nemen; dat moet hij in de stukken wel duidelijk maken.

Eerst wordt de raamovereenkomst zelf aanbesteed, via een gewone procedure. Daarna plaatst de aanbestedende dienst opdrachten op grond van de raamovereenkomst, met alleen de ondernemers die er oorspronkelijk partij bij zijn (artikel 2.140, eerste lid). Wezenlijke wijzigingen van de voorwaarden zijn niet toegestaan (tweede lid).

Hoe lang mag een raamovereenkomst duren?

Maximaal vier jaar, behalve in deugdelijk gemotiveerde uitzonderingsgevallen (artikel 2.140, derde lid). Voor speciale-sectoropdrachten geldt volgens PIANOo een maximum van acht jaar. De vier jaar gelden voor de raamovereenkomst: PIANOo wijst erop dat de Aanbestedingswet geen maximumduur noemt voor een nadere overeenkomst, zodat die de looptijd van de raamovereenkomst kan overschrijden. Opdrachten kunnen tot de laatste dag van de looptijd worden gegund.

Wanneer moet een raamovereenkomst Europees worden aanbesteed?

Voor de drempel telt de geraamde waarde van alle voorgenomen opdrachten over de hele looptijd (artikel 2.15, derde lid). De Europese drempels voor 2026 en 2027 staan in drempelbedragen aanbesteding 2026.

De aanbestedende dienst moet bovendien aangeven hoeveel hij verwacht en wat het maximum is. Het Hof van Justitie bepaalde in Simonsen & Weel (zaak C-23/20, 17 juni 2021, ECLI:EU:C:2021:490) dat de aankondiging of de aanbestedingsstukken de geschatte hoeveelheid en/of waarde én een maximale hoeveelheid en/of waarde moeten vermelden. Is dat maximum bereikt, dan heeft de raamovereenkomst geen werking meer. PIANOo noemt ook zaak C-216/17 (Coopservice). Opdrachten boven het maximum zijn volgens PIANOo onrechtmatig.

Hoe worden opdrachten binnen de raamovereenkomst gegund?

Met één ondernemer worden opdrachten gegund volgens de voorwaarden in de raamovereenkomst; waar nodig wordt hij schriftelijk geraadpleegd (artikel 2.142). Met meer ondernemers kent de wet drie wegen (artikel 2.143, eerste lid):

MethodeWanneerWat betekent dat voor jou
Rechtstreekse gunningDe raamovereenkomst bevat alle voorwaarden én objectieve regels om te bepalen wie de opdracht uitvoert (onderdeel a)Je krijgt werk op grond van je plek in de verdeling, zoals een rangorde of een regio. Je hoeft niet opnieuw te offreren
Gecombineerde gunningDeels rechtstreeks, deels met een nieuwe uitvraag, als de stukken dat vooraf aangeven (onderdeel b)Voor een deel van de opdrachten concurreer je opnieuw, bijvoorbeeld boven een bepaalde waarde
MinicompetitieDe raamovereenkomst bevat niet alle voorwaarden (onderdeel c)Bij elke opdracht dien je een nieuwe offerte in

PIANOo noemt als verdeelregels voor rechtstreekse gunning onder meer een rangorde (de beste inschrijving krijgt de opdracht eerst; kan of wil die niet, dan gaat hij naar nummer twee), verdeling naar regio en rotatie. Zulke regels moeten vooraf in de aanbestedingsstukken staan.

Hoe werkt een minicompetitie?

Bij een minicompetitie verloopt het volgens artikel 2.143, derde lid, zo:

  1. De aanbestedende dienst raadpleegt schriftelijk de ondernemers die de opdracht kunnen uitvoeren.
  2. Hij stelt een voldoende lange termijn vast om in te schrijven, rekening houdend met de complexiteit en de benodigde tijd.
  3. Inschrijvingen worden schriftelijk ingediend en blijven geheim tot de termijn is verstreken.
  4. De opdracht gaat naar de beste inschrijving volgens de gunningscriteria uit de aanbestedingsstukken van de raamovereenkomst.

PIANOo waarschuwt dat de gunningscriteria voor de afzonderlijke opdrachten geheel anders kunnen zijn dan bij het gunnen van de raamovereenkomst zelf. Je kunt dus in de eerste ronde winnen op kwaliteit en in een minicompetitie scoren op andere punten.

Stel: een gemeente sluit een raamovereenkomst voor groenonderhoud met drie bedrijven. De stukken bepalen dat opdrachten tot een bepaalde waarde in volgorde van rangorde worden verdeeld en grotere opdrachten via een minicompetitie gaan. Bedrijf A, de hoogst gerangschikte, krijgt de kleine opdrachten als eerste aangeboden, maar moet voor een groot project opnieuw met B en C concurreren.

Is er een Alcatel-termijn voor afroepen?

Nee. Voor opdrachten op grond van een raamovereenkomst hoeft de aanbestedende dienst geen opschortende termijn te hanteren (artikel 2.127, vierde lid, onder c), en artikel 2.135 sluit de verplichte bekendmaking van de gegunde opdracht uit. De 20 dagen gelden alleen bij de eerste gunning van de raamovereenkomst, zegt PIANOo; bezwaren tegen afroepen blijven mogelijk. Boven de drempel kan een nadere overeenkomst vernietigbaar zijn als de keuze tussen directe gunning en een nieuwe uitvraag niet volgens artikel 2.143, tweede lid, is gemaakt (artikel 4.15, eerste lid, onder c). Meer hierover: Alcatel-termijn bij een aanbesteding.

Waar let je op als je inschrijft op een raamovereenkomst?

  • Het maximum. Staat er een maximale waarde of hoeveelheid, en wat gebeurt er als die wordt bereikt?
  • De verdeling. Rangorde, regio, rotatie of minicompetitie: dit bepaalt je omzet meer dan de prijs alleen.
  • De afnameplicht. Er is geen verplichting om iets af te nemen.
  • Wie mag afroepen? Alleen de aanbestedende diensten die in de aankondiging zijn aangewezen (artikel 2.140, eerste lid).
  • De percelen. Een opdracht wordt in percelen verdeeld, tenzij de aanbestedende dienst dat niet passend acht en motiveert (artikel 1.5, derde lid). Dat kan het mkb helpen.

Deze afspraken staan verspreid over leidraad, raamovereenkomst en bijlagen. TenderRender haalt eisen en data uit alle aanbestedingsstukken met een bronverwijzing per bevinding, zodat je ze kunt nalopen.

Veelgestelde vragen

Is een raamovereenkomst een opdracht?

Nee. PIANOo noemt de raamovereenkomst een voorbereidende stap voor het plaatsen van opdrachten.

Hoe lang duurt een raamovereenkomst?

In beginsel maximaal vier jaar (artikel 2.140, derde lid). Langer kan alleen met een deugdelijke motivering.

Moet de aanbestedende dienst iets afnemen?

Nee. PIANOo schrijft dat er geen aankoopverplichting is en dat de aanbestedingsstukken dat moeten vermelden.

Wat gebeurt er als het maximum is bereikt?

Dan heeft de raamovereenkomst geen werking meer (PIANOo, naar aanleiding van C-23/20). Opdrachten daarboven worden als onrechtmatig beschouwd.

Kan een andere overheid later aansluiten?

Niet zonder meer. Alleen diensten die expliciet in de aankondiging zijn aangewezen, kunnen afroepen (artikel 2.140, eerste lid). PIANOo: aanbestedende diensten toevoegen tijdens de looptijd kan niet.

Lees ook

Bronnen

01 Aanbestedingen
Isometric grid illustration
200+
Aanbestedingsprojecten verwerkt met TenderRender
02 Schaal
Isometric grid illustration
100s
Pagina's tenderdocumenten tegelijk geanalyseerd
03 Eerste versie
Isometric grid illustration
15 min
Tot een eerste versie voor alle vragen van de aanbestedende dienst
[06] Informatie

Benieuwd wat TenderRender met jouw aanbesteding kan? Plan een demo.

Boek een demo
Isometric grid illustration