In het kort
Een kort geding bij een aanbesteding is een spoedprocedure bij de voorzieningenrechter, waarmee een inschrijver probeert te voorkomen dat de aanbestedende dienst een opdracht definitief gunt of de aanbesteding voortzet. Bij Europese aanbestedingen geldt na de gunningsbeslissing een opschortende termijn van minimaal 20 kalenderdagen; wordt binnen die termijn een voorziening gevraagd, dan mag de aanbestedende dienst het contract niet sluiten voordat de rechter heeft beslist (artikel 2.127 en 2.131 Aanbestedingswet 2012).
Bezwaren tegen de spelregels zelf, zoals criteria, een puntenformule of de beoordelingssystematiek, moet je volgens vaste rechtspraak al vóór je inschrijving aankaarten. Gecontroleerd op 1 november 2026. Dit is uitleg, geen juridisch advies.
Wat is een kort geding bij een aanbesteding?
In de eerste plaats beslist de civiele rechter over aanbestedingsgeschillen (PIANOo). De voorzieningenrechter geeft een voorlopig oordeel; een bodemprocedure blijft daarna mogelijk. Gaat het om een aanbesteding ter voorbereiding van een publiekrechtelijke handeling, zoals een concessie onder de Wet personenvervoer 2000, dan is de bestuursrechter bevoegd. In de aanbestedingsstukken kan ook arbitrage zijn overeengekomen; artikel 4.26 stelt dan eisen aan het scheidsgerecht.
Wanneer moet je actie ondernemen?
| Moment | Wat kan je doen | Let op |
|---|---|---|
| Voor de inschrijving | Vragen stellen in de nota van inlichtingen, klacht indienen bij het klachtenmeldpunt, zo nodig een kort geding starten | Van een inschrijver wordt verwacht dat hij zich proactief opstelt. Wie bezwaren over criteria of beoordelingssystematiek niet vroeg maakt, verwerkt zijn rechten in beginsel |
| Na de gunningsbeslissing | Binnen de opschortende termijn een kort geding starten | Artikel 2.131: de aanbestedende dienst sluit het contract niet voordat de rechter over het verzoek heeft beslist |
| Na het sluiten van het contract | Alleen nog in beperkte gevallen | De overeenkomst is aan te tasten op de gronden van artikel 4.15 (binnen 30 dagen of zes maanden) en verder alleen bij wilsgebreken of nietigheid op grond van artikel 3:40 BW |
De proactieve houding volgt uit het Grossman-arrest van het Hof van Justitie (12 februari 2004, C-230/02), zoals de rechtbank Rotterdam in 2022 overwoog (ECLI:NL:RBROT:2022:8339, rov. 4.2). Het systeem na de gunning beschreef de Hoge Raad in 2016, in een cassatie in het belang der wet: inschrijvers moeten tegen de gunningsbeslissing opkomen voordat de overeenkomst is gesloten. Een overeenkomst die daarna tot stand komt, is wegens strijd met aanbestedingsregels alleen aantastbaar op de gronden van artikel 4.15, eerste lid, en dan slechts gedurende een beperkte periode; daarbuiten alleen bij wilsgebreken of nietigheid op grond van artikel 3:40 BW (HR 18 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2638, rov. 3.7.1, 3.7.3 en 3.7.5).
Hoe de termijn werkt, lees je in Alcatel-termijn bij een aanbesteding.
Wat kan de rechter beslissen?
Volgens PIANOo kan de voorzieningenrechter onder meer de aanbesteding staken, een heraanbesteding bevelen, een inschrijver toelaten, de opdracht aan de eiser gunnen of een gunningsverbod opleggen. Is de overeenkomst al gesloten, dan zijn opschorting, een voorschot op schadevergoeding of opzegging mogelijk. Tegen de uitspraak kan hoger beroep worden ingesteld; PIANOo noemt ook het spoedappel (turbo-appel), met kortere termijnen. Schadevergoeding kan, maar gederfde winst is lastig aan te tonen.
Hoe toetst de rechter?
Drie uitspraken laten zien waar de nadruk ligt. Het zijn voorbeelden, geen voorspelling voor jouw zaak.
- Beperkte toets op kwaliteit. In een meervoudig onderhandse aanbesteding vorderde een inschrijver een nieuwe beoordeling van zijn kwaliteitsscore. De voorzieningenrechter wees dat af: enige subjectiviteit is inherent aan de beoordeling door een beoordelingscommissie, en de rechter ingrijpt alleen bij "evidente – procedurele dan wel inhoudelijke – onjuistheden en/of onduidelijkheden" (Rb. Rotterdam 6 oktober 2022, ECLI:NL:RBROT:2022:8339, rov. 4.8). De motivering van de gunning moet wel controleerbaar zijn, ook als artikel 2.130 niet geldt, op grond van transparantie en artikel 1.15, tweede lid.
- Wijzigen van de spelregels. In een zaak over een puntenformule voor de prijs had de gemeente na het openen van de inschrijvingen een andere formule toegepast dan in de stukken stond. De voorzieningenrechter oordeelde dat dit het transparantiebeginsel schond en dat de aanbesteding moest worden gestaakt (Rb. Den Haag 15 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:26794, rov. 4.8 en 4.9).
- Het systeem na gunning. Zie hierboven: HR 18 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2638. In die zaak voegde de winnaar zich aan de zijde van de aanbestedende dienst.
Welke stappen volg je na een gunningsbeslissing?
Een praktische volgorde, niet bedoeld als juridisch advies:
- Lees de mededeling. Die moet de relevante redenen bevatten: de kenmerken en relatieve voordelen van de winnende inschrijving en de naam van de winnaar, plus een nauwkeurige omschrijving van de opschortende termijn (artikel 2.130).
- Noteer de einddatum. De termijn begint op de dag na verzending. Stel dat de mededeling op maandag 2 november is verzonden: dag 1 is dinsdag 3 november, dag 20 is zondag 22 november. Wacht je een week met nadenken, dan heb je nog maar 13 dagen.
- Zoek een vervaltermijn. PIANOo: er is geen vervaltermijn, tenzij het bestek en de afwijzingsbrief die expliciet noemen. Lees beide stukken daarop na.
- Vraag om uitleg en zo nodig dien een klacht in. Je kunt een klacht indienen bij het klachtenmeldpunt van de aanbestedende dienst. De Commissie van Aanbestedingsexperts behandelt sinds 20 november 2025 geen klachten over selectie of gunning meer, meldt de Commissie zelf.
- Beslis over een kort geding. Weeg het met een advocaat af. PIANOo raadt aanbestedende diensten aan om in de afwijzingsbrief te vermelden dat een kort geding binnen de opschortende termijn van 20 dagen moet worden gestart.
Bij een meervoudig onderhandse procedure is de standstill volgens de Gids Proportionaliteit (3e herziening, 1 januari 2022) niet wettelijk geregeld. De Gids vindt een redelijke termijn proportioneel, bijvoorbeeld 7 of 10 kalenderdagen.
Hoe voorkom je dat je pas na de gunning bezwaar maakt?
Het grootste deel van de geschillen ontstaat doordat eisen of criteria te laat ter sprake komen. Lees alle stukken als één geheel, zoek tegenstrijdigheden en onduidelijke formules en stel je vragen in de vragenronde. TenderRender stelt vragen voor met de reden en de vindplaats in de stukken, klaar om naar Excel te exporteren; indienen doe je zelf. Zie ook vragen voor de nota van inlichtingen opstellen.
Veelgestelde vragen
Hoe snel moet ik een kort geding starten?
Bij Europese aanbestedingen binnen de opschortende termijn van minimaal 20 kalenderdagen, wil je voorkomen dat de aanbestedende dienst het contract sluit. Een vaste vervaltermijn is er volgens PIANOo niet, tenzij de stukken die noemen.
Kan ik nog iets doen als het contract al is gesloten?
Alleen in beperkte gevallen. Artikel 4.15 noemt drie gronden voor vernietiging. De vordering moet binnen 30 kalenderdagen worden ingesteld in de gevallen van lid 2, onder a, en anders binnen zes maanden na het sluiten van de overeenkomst. Daarbuiten blijven alleen wilsgebreken en nietigheid op grond van artikel 3:40 BW over (HR 2016).
Wat is het verschil met een klacht bij de Commissie van Aanbestedingsexperts?
Het advies van de Commissie is niet bindend en voorkomt een gang naar de rechter niet. Een rechter kan wel een voorziening opleggen.
Mag de winnaar meedoen aan het kort geding?
De winnaar kan zich voegen aan de zijde van de aanbestedende dienst, zoals gebeurde in de zaak die leidde tot HR 18 november 2016 (ECLI:NL:HR:2016:2638).
Geldt dit ook voor opdrachten onder de drempel?
Ja, ook daar toetst de rechter aan beginselen als transparantie en gelijke behandeling. De zaak bij de rechtbank Rotterdam (2022) ging over een meervoudig onderhandse aanbesteding. De opschortende termijn van artikel 2.127 geldt daar niet; de Gids Proportionaliteit adviseert een redelijke termijn.
Lees ook
- Alcatel-termijn bij een aanbesteding
- Waarom verloor ik de aanbesteding?
- Aanbestedingswet 2012 uitgelegd
- Raamovereenkomst bij een aanbesteding
Bronnen
- Aanbestedingswet 2012 op wetten.overheid.nl, artikelen 1.15, 2.127, 2.130, 2.131, 4.15 en 4.26
- PIANOo: rechtsbescherming en opschortende termijn
- Gids Proportionaliteit, hoofdstuk 4 (PIANOo)
- HR 18 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2638
- Rb. Rotterdam 6 oktober 2022, ECLI:NL:RBROT:2022:8339
- Rb. Den Haag 15 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:26794