Gids

Aanbesteding ICT en software: BIO2, ARBIT, GIBIT

Hoe werken ICT- en software-aanbestedingen van de overheid? BIO2, ARBIT, GIBIT en pas toe of leg uit: wat je als leverancier moet weten.

TenderRenderAI voor aanbestedingen

In het kort

Bij ICT- en software-aanbestedingen van de overheid sturen drie kaders de eisen: informatiebeveiliging (de BIO2), inkoopvoorwaarden voor IT (ARBIT, GIBIT of AWBIT) en open standaarden (pas toe of leg uit). Als leverancier hoef je volgens de BIO-website niet automatisch aan de BIO2 te voldoen of gecertificeerd te zijn: de koper bepaalt op basis van risico's welke beveiligingseisen gelden en legt die vast in het contract.

Gecontroleerd op 1 november 2026 aan bio-overheid.nl (veelgestelde vragen van 25 september 2026), de BIO-pagina op digitaleoverheid.nl en de pagina's van PIANOo over ARBIT, GIBIT en open standaarden. Wat een koper precies vraagt, verschilt per aanbesteding; lees steeds de stukken.

Welke kaders sturen een ICT-aanbesteding?

KaderWat het isWie gebruikt het
BIO2, versie 1.3 van 9 januari 2026Normenkader voor informatiebeveiliging bij de overheid, gebaseerd op NEN-EN-ISO/IEC 27001:2023 en 27002:2022Overheidsorganisaties
ARBIT 2022Algemene Rijksinkoopvoorwaarden bij IT-overeenkomsten, in werking sinds 10 september 2022Het Rijk
GIBIT 2025Gemeentelijke Inkoopvoorwaarden bij IT, vastgesteld door de VNG en gepubliceerd in maart 2026Gemeenten
AWBITInkoopvoorwaarden bij IT van de waterschappen, voor alle waterschappen gelijkWaterschappen
Voorwaarden van Nederland ICTMeest gebruikte branchevoorwaarden; volgens PIANOo zijn enkele bepalingen vooral gunstig voor de opdrachtnemerWisselend
Open standaardenVerplichte lijst van het Forum Standaardisatie, pas toe of leg uit sinds 1 december 2008Gemeenten, provincies, Rijk, waterschappen en uitvoeringsorganisaties

PIANOo raadt kopers aan te bepalen welke set voorwaarden ze hanteren (de zogenoemde battle of forms) en dat in de aanbestedingsstukken te zeggen. Zoek dus eerst op welke voorwaarden gelden, voordat je je eigen voorwaarden aanbiedt.

Wat betekent de BIO2 voor jou als leverancier?

De Cyberbeveiligingswet en het Cyberbeveiligingsbesluit zijn op 15 augustus 2026 in werking getreden. Sinds die datum is de BIO2 versie 1.3 voor essentiële entiteiten in de sector overheid gekoppeld aan de zorgplicht uit die wet. Dat is een plicht voor de overheidsorganisatie, niet voor jou.

Op de vraag of leveranciers ook aan de BIO2 moeten voldoen, antwoordt de BIO-website: niet automatisch. Een leverancier hoeft niet zonder meer alle eisen uit de BIO2 en ISO 27001 en 27002 toe te passen en hoeft ook niet automatisch gecertificeerd te zijn. De overheidsorganisatie bepaalt op basis van de risico's welke beveiligingseisen relevant zijn voor de dienst of het product, en legt die vast in afspraken met de leverancier, bijvoorbeeld in contracten, inkoopvoorwaarden of beveiligingseisen.

Voorbeeld (hypothetisch): in de stukken staat "De leverancier voldoet aan de BIO2." Dat zegt weinig, want de BIO2 is een normenkader voor overheidsorganisaties en geen certificaat. Vraag in de vragenronde welke maatregelen gelden en of een certificaat is vereist of dat je de maatregelen kunt aantonen.

Voor het opstellen van privacy- en beveiligingseisen wijst PIANOo kopers op de ICO Wizard. Eisen in de stukken kunnen daar vandaan komen.

Welke voorwaarden en modelcontracten komen voor?

  • De ARBIT gelden volgens PIANOo vooral voor kleine en middelgrote IT-inkopen, maar zijn ook bruikbaar voor grote of bijzondere projecten. Ze zijn er in het Nederlands en het Engels.
  • Er zijn modelovereenkomsten bij: onder meer een raamovereenkomst met een nadere overeenkomst (de afroep), een verwerkersovereenkomst, een modelovereenkomst voor Agile ontwikkeling van maatwerkprogrammatuur en een AI-module voor hoogrisico-AI.
  • Volgens PIANOo is de modelovereenkomst flexibel genoeg om ook bij webhosting of SaaS te gebruiken, mits de dienst zorgvuldig wordt omschreven.
  • De ARBIT worden als geheel van toepassing verklaard, ook als het om één van de modules gaat.
  • Voor de GIBIT hoort een toolbox, en PIANOo schrijft dat gemeenten onderdelen daarvan moeten gebruiken of uitleggen waarom niet.

Hoe raamovereenkomsten in het algemeen werken, staat in raamovereenkomst bij een aanbesteding.

Wat is pas toe of leg uit?

Sinds 1 december 2008 geldt voor gemeenten, provincies, het Rijk, waterschappen en alle uitvoeringsorganisaties een pas-toe-of-leg-uit-verplichting voor de open standaarden op de lijst van het Forum Standaardisatie. Koopt een overheid ICT in of laat ze die ontwikkelen, dan moet ze die standaarden in principe hanteren. Afwijken kan, maar het besluit moet worden gemotiveerd en gedocumenteerd, ook in de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag. Zie je een standaard in het programma van eisen, dan kan dat uit deze plicht voortkomen. Ondersteunt jouw product een genoemde standaard niet, vraag dan in de vragenronde of een onderbouwde afwijking mogelijk is.

Hoe ga je als leverancier te werk?

  1. Zoek op welke inkoopvoorwaarden gelden en lees ze vóór je je prijs bepaalt.
  2. Haal alle beveiligings- en privacyeisen uit de stukken en noteer waar ze naar de BIO2, ISO 27001 of een andere norm verwijzen.
  3. Stel vragen als een eis onduidelijk is of een certificaat vraagt zonder dat dat nodig lijkt. Eisen moeten in verhouding staan tot het voorwerp van de opdracht; de Gids Proportionaliteit is een verplicht richtsnoer en een koper mag er alleen gemotiveerd van afwijken (PIANOo). Zie Gids Proportionaliteit.
  4. Controleer de genoemde open standaarden.
  5. Laat een collega de volledige set naast je antwoorden leggen vóór je indient.

TenderRender leest alle stukken van een aanbesteding, zet elke eis letterlijk met paginaverwijzing op een rij, markeert knock-outeisen en stelt vragen voor de nota van inlichtingen voor. Het dient niets in en vult geen feiten in die het niet in je documenten vindt. Meer over aanbestedingsstukken analyseren.

Veelgestelde vragen

Moet ik ISO 27001-gecertificeerd zijn om in te schrijven?

Niet op grond van de BIO2. Volgens de BIO-website hoeft een leverancier niet automatisch gecertificeerd te zijn. Of de koper een certificaat vraagt, staat in de stukken.

Wat is de BIO2?

De Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2, het geldende normenkader voor informatiebeveiliging in de Nederlandse overheid. Versie 1.3 dateert van 9 januari 2026.

Welke voorwaarden gelden bij een gemeente?

Gemeenten gebruiken de GIBIT. De GIBIT 2025 is in maart 2026 gepubliceerd. Een aanbestedende dienst kan van de toolbox afwijken, maar moet dan uitleggen waarom.

Wat zijn de ARBIT?

De Algemene Rijksinkoopvoorwaarden bij IT-overeenkomsten, die voor het Rijk gelden sinds 10 september 2022.

Wat betekent pas toe of leg uit?

Een overheid moet de open standaarden van het Forum Standaardisatie toepassen of gemotiveerd uitleggen waarom niet.

Zijn de ARBIT ook te gebruiken voor SaaS?

Volgens PIANOo is de modelovereenkomst flexibel genoeg voor webhosting of SaaS, mits de dienst zorgvuldig wordt omschreven. Welke voorwaarden gelden, bepaalt de koper in de stukken.

Lees ook

Bronnen

  • bio-overheid.nl, BIO2 veelgestelde vragen (25 september 2026) en digitaleoverheid.nl, Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO).
  • PIANOo, Algemene Rijksinkoopvoorwaarden bij IT-overeenkomsten (ARBIT); Inkoopvoorwaarden en overeenkomstmodellen ICT; Gemeentelijke Inkoopvoorwaarden bij IT (GIBIT); Open standaarden; Legal framework in The Netherlands.
  • Forum Standaardisatie, lijst met standaarden met pas-toe-of-leg-uit-verplichting.
01 Aanbestedingen
Isometric grid illustration
200+
Aanbestedingsprojecten verwerkt met TenderRender
02 Schaal
Isometric grid illustration
100s
Pagina's tenderdocumenten tegelijk geanalyseerd
03 Eerste versie
Isometric grid illustration
15 min
Tot een eerste versie voor alle vragen van de aanbestedende dienst
[06] Informatie

Benieuwd wat TenderRender met jouw aanbesteding kan? Plan een demo.

Boek een demo
Isometric grid illustration