Gids

Fictieve korting bij aanbesteding: zo bereken je je gunningsprijs

Wat is een fictieve korting bij een aanbesteding? Rekenvoorbeeld van inschrijfprijs min korting, de evaluatieprijs en waar je als inschrijver op let.

TenderRenderAI voor aanbestedingen

In het kort

Een fictieve korting is een bedrag of percentage dat de aanbestedende dienst bij het beoordelen van je inschrijving van je inschrijfprijs aftrekt voor de kwaliteit die je aanbiedt. Wat overblijft, heet evaluatieprijs of fictieve inschrijfsom: inschrijfprijs min fictieve korting. De inschrijver met de laagste evaluatieprijs wint.

De korting is niet echt. Je ontvangt na gunning de inschrijfsom die je zelf noemde, niet de verlaagde. De methode is hetzelfde als een puntenmodel, maar dan in euro's, en heet in de vakliteratuur ook gunnen op waarde. Gecontroleerd op 1 november 2026. De precieze regels staan altijd in de aanbestedingsleidraad.

Hoe werkt een fictieve korting?

De formule is kort: evaluatieprijs = inschrijfprijs min kwaliteitswaarde. De kwaliteitswaarde is de korting in euro's die bij je score of toezegging hoort. In het kort loopt het zo:

  1. De aanbestedende dienst bepaalt hoeveel hij maximaal bereid is te "betalen" voor de beste kwaliteit op een criterium. Dat is het maximale gunningsvoordeel.
  2. Hij koppelt je score of toezegging aan een bedrag of percentage, bijvoorbeeld lineair, in treden of als percentage van de inschrijfsom.
  3. Jij dient een prijs en een kwaliteitsaanbod in.
  4. De dienst trekt de bijbehorende korting van je prijs af.
  5. De laagste evaluatieprijs wint. Het contract gaat over de echte inschrijfsom van de winnaar.

Wettelijk is dit een invulling van de economisch meest voordelige inschrijving. Beste prijs-kwaliteitverhouding is het uitgangspunt; de dienst moet in de aanbestedingsstukken het gewicht van de nadere criteria specificeren (Aanbestedingswet, artikelen 2.114 en 2.115). Bij een fictieve korting komt dat gewicht neer op het maximale bedrag of percentage. Achtergrond bij de begrippen vind je in wat is EMVI?.

Rekenvoorbeeld: prijs minus korting

Het volgende voorbeeld is verzonnen. Een gemeente schrijft een wegreconstructie uit. Het plan van aanpak wordt beoordeeld met een score van 0 tot 10. De gemeente is bereid maximaal € 100.000 fictieve korting te geven voor een 10; elke scorepunt is dus € 10.000 waard.

InschrijverInschrijfprijsScore plan van aanpakFictieve kortingEvaluatieprijsRang
A€ 1.180.0004€ 40.000€ 1.140.0002
B€ 1.210.0008€ 80.000€ 1.130.0001
C€ 1.250.0009€ 90.000€ 1.160.0003
D€ 1.230.0006€ 60.000€ 1.170.0004

Inschrijver A heeft de laagste prijs, maar B wint met de laagste evaluatieprijs. B krijgt de opdracht voor zijn echte prijs: € 1.210.000. Inschrijver C heeft de beste score en de hoogste prijs, en eindigt derde: de kwaliteit was het extra geld net niet waard.

Wat betekent dat voor de opdrachtgever? De werkinstructie die PIANOo publiceert (september 2023) onderscheidt drie maten, hier toegepast:

  • Bereidheid: wat de dienst maximaal over had voor kwaliteit, € 100.000.
  • Uitgave: de korting van de winnaar, € 80.000.
  • Toegenomen waarde: het verschil in korting tussen de winnaar en de goedkoopste inschrijving, € 80.000 min € 40.000 is € 40.000.

De gemeente betaalt dus echt € 30.000 meer dan bij A (€ 1.210.000 tegenover € 1.180.000) en krijgt kwaliteit die de formule € 40.000 waard vindt.

Voor A is er ook een les. Haalde A een 8 in plaats van een 4, dan had hij zonder extra kosten een evaluatieprijs van € 1.100.000 en won hij. Die verbetering mag hem dus tot € 30.000 kosten voordat B weer wint. Elke scorepunt moet je daarom afwegen tegen wat het je kost. Een score is een oordeel van de commissie en niet gegarandeerd.

Hoe werkt een percentage als korting?

Soms is de korting een percentage van je inschrijfsom. Een aankondiging van ProRail uit juni 2025 (TED 361891-2025) koppelt de CO2-Prestatieladder aan zo'n percentage: ambitieniveau 5 geeft 10%, niveau 4 geeft 7%, niveau 3 geeft 4%, niveau 2 geeft 2% en niveau 1 geeft 1%. Dat is één aankondiging; andere diensten kiezen andere percentages en andere criteria.

Een voorbeeld met die percentages: je schrijft in voor € 2.000.000 en kiest niveau 3. Dan is de korting 4% van € 2.000.000, dus € 80.000, en is je evaluatieprijs € 1.920.000. Bij een percentage groeit de korting in euro's mee met je prijs: 4% van € 2.100.000 is € 84.000. Een hogere prijs maakt de korting dus iets groter. In dezelfde aankondiging wordt voor een ander criterium de korting lineair tussen een minimum- en maximumwaarde berekend, vermenigvuldigd met het maximale gunningsvoordeel, en voor de milieukostenindicator tussen een referentiewaarde en een streefwaarde. Dat laatste staat uitgewerkt in MKI als gunningscriterium.

Fictieve korting of puntensysteem: wat is het verschil?

OnderwerpFictieve kortingPuntenmodel
UitkomstLaagste evaluatieprijs in euro's wintHoogste totaalscore in punten wint
Hoe prijs meedoetPrijs en korting in dezelfde eenheidPrijs wordt met een formule omgezet in punten
Wat je ziet in de aankondigingSoms kwaliteitscriteria zonder gewicht, of een laag gewicht voor prijsProcenten of punten per criterium
Hoe je het gewicht leestUit het maximale bedrag of percentageUit het aantal punten

De twee methoden zijn wiskundig te vertalen. Diezelfde werkinstructie laat zien dat je de waarde van een punt kunt bepalen door te kijken hoeveel de prijs mag stijgen om één punt te verliezen. Hoe de prijsformules in een puntenmodel werken, lees je in prijsformules bij aanbestedingen.

Onze eigen data laat zien dat dit voorkomt. In ons onderzoek naar gunningscriteria en weging in cijfers staan de kwaliteitscriteria bij 26% van de Nederlandse bouwaankondigingen zonder gewicht, en geeft nog eens 7% prijs een gewicht van 0 of 1 en kwaliteit wel punten. Dat wijst op een methode waarbij kwaliteit naar geld wordt omgerekend, zoals een fictieve korting of gunnen op waarde. Hoe het werkt, staat dan alleen in de leidraad.

Waar let je op als inschrijver?

  1. Zoek het maximum. Het maximale bedrag of percentage is het echte gewicht van het criterium tegenover de prijs. € 100.000 is ruim 8% van een opdracht van € 1,2 miljoen; dat telt zwaarder dan € 20.000.
  2. Controleer de schaal. Is de korting lineair, in treden of een percentage? Hoeveel is een extra punt of een extra trede waard?
  3. Reken uit wat een verbetering kost. Alleen als de maatregel minder kost dan de extra korting, verlaagt hij je evaluatieprijs.
  4. Weet wat je belooft. Een toezegging die korting oplevert, moet je waarmaken. Lees wat de aanbestedende dienst in het contract vastlegt.
  5. Houd de echte prijs in het oog. De korting is fictief; het contract gaat over je inschrijfsom, dus je moet het werk voor dat bedrag kunnen uitvoeren.

Wil je weten waar je tekst punten laat liggen voor je indient? TenderRender geeft je tekst een score per gunningscriterium en subcriterium, zet zwakke punten op ernst en geeft per punt een concrete suggestie. Die score is een second opinion, geen voorspelling van de beoordelingscommissie (inschrijving reviewen).

Veelgestelde vragen

Wat is een fictieve korting?

Een korting in euro's of procenten die de aanbestedende dienst in de beoordeling van je inschrijfprijs aftrekt voor kwaliteit. Je ontvangt de korting nooit.

Wat is een fictieve inschrijfsom of evaluatieprijs?

Je inschrijfprijs min de fictieve korting. De inschrijver met de laagste evaluatieprijs wint.

Is een fictieve korting hetzelfde als EMVI?

Nee. EMVI is de gunningsgrondslag: de economisch meest voordelige inschrijving. Een fictieve korting is een manier om de beste prijs-kwaliteitverhouding te berekenen.

Wat is een EMVI-score?

De score die je krijgt op de kwaliteitscriteria. Bij een fictieve korting wordt die score omgezet in euro's of in een percentage van je prijs.

Hoe weet ik hoeveel een kwaliteitspunt waard is?

Deel het maximale gunningsvoordeel door de maximale score. In het voorbeeld is dat € 100.000 gedeeld door 10, dus € 10.000 per punt.

Moet de formule in de aanbestedingsstukken staan?

De aanbestedende dienst moet het gewicht van de criteria in de aanbestedingsstukken specificeren (artikel 2.115). Hoe de omrekening precies werkt, moet voor inschrijvers duidelijk zijn. Staat dat niet in de stukken, vraag er dan naar in de vragenronde.

Lees ook

Bronnen

01 Aanbestedingen
Isometric grid illustration
200+
Aanbestedingsprojecten verwerkt met TenderRender
02 Schaal
Isometric grid illustration
100s
Pagina's tenderdocumenten tegelijk geanalyseerd
03 Eerste versie
Isometric grid illustration
15 min
Tot een eerste versie voor alle vragen van de aanbestedende dienst
[06] Informatie

Benieuwd wat TenderRender met jouw aanbesteding kan? Plan een demo.

Boek een demo
Isometric grid illustration