Gids

Soorten overheidsopdrachten: werken, leveringen, diensten

Welke soorten overheidsopdrachten kent België (werken, leveringen, diensten) en hoe bepaal je het type bij een gemengde opdracht, zoals software?

TenderRenderAI voor aanbestedingen

In het kort

De Belgische wet kent drie soorten overheidsopdrachten: werken, leveringen en diensten (artikel 2, 18° tot 21° van de Wet van 17 juni 2016). Het soort bepaalt de Europese drempel, of een erkenning nodig is, welk hoofdstuk van het KB Uitvoering geldt en hoe de prijs wordt herzien. Bij een gemengde opdracht, zoals software met implementatie en onderhoud, bepaalt het hoofdvoorwerp het type. Gaat het om leveringen en diensten, dan telt het onderdeel met de hoogste geraamde waarde.

Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de Wet van 17 juni 2016, het KB Plaatsing klassieke sectoren en het KB Uitvoering.

Welke drie soorten bestaan er?

SoortWat de wet zegt (artikel 2)
Werken (18°)Het uitvoeren, of ontwerpen en uitvoeren, van werken uit bijlage I of van een werk, of het laten uitvoeren van een werk volgens de eisen van de aanbesteder die een beslissende invloed heeft op het soort werk of het ontwerp
Leveringen (20°)De aankoop, leasing, huur of huurkoop, met of zonder koopoptie, van producten
Diensten (21°)Het verlenen van andere diensten dan werken

Een werk is het product van een geheel van bouwkundige of civieltechnische werken dat bestemd is om als zodanig een economische of technische functie te vervullen (19°). Diensten zijn dus alles wat geen werk is. De wet definieert het begrip product niet verder.

Naast de drie soorten kent de wet ook raamovereenkomsten en prijsvragen als aparte begrippen. Een concessie valt onder een andere wet; zie concessie of overheidsopdracht. Sociale en andere specifieke diensten zijn een bijzondere groep binnen de diensten, met een lichter regime en een eigen drempel; zie sociale en andere specifieke diensten.

Waarom maakt het soort uit?

OnderwerpWerkenLeveringenDiensten
Europese drempel (sinds 1 januari 2026, zonder btw)5.404.000 euro140.000 euro (federale overheden uit bijlage 2, deel A) of 216.000 euro (andere overheden)Idem; sociale en andere specifieke diensten: 750.000 euro
Erkenning als aannemerJa, boven een bij KB bepaald bedragNeeNee
Hoofdstuk van het KB UitvoeringHoofdstuk 3Hoofdstuk 5Hoofdstuk 6
Document met de postenSamenvattende opmetingInventarisInventaris
Herzieningsclausule voor de prijsVerplicht, met uitzonderingenMogelijkVerplicht voor de diensten uit bijlage 1 van het KB Uitvoering, anders mogelijk

De drempels staan in artikel 11 van het KB Plaatsing van 18 april 2017, de herziening in artikel 38/7 van het KB Uitvoering. Een borgtocht bedraagt voor alle drie vijf procent van de waarde, tenzij de aanbesteder iets anders bepaalt, en mag niet worden geëist onder 50.000 euro (artikel 25 KB Uitvoering). Meer over de bedragen vind je in de drempelbedragen van 2026, over de erkenning in erkenning van aannemers, over de borgtocht in borgtocht bij een overheidsopdracht en over de prijsherziening in prijsherziening bij overheidsopdrachten.

Hoe bepaal je het soort bij een gemengde opdracht?

Artikel 20 van de wet geeft drie regels:

  1. Hoofdvoorwerp. Een opdracht die verschillende soorten omvat, wordt geplaatst volgens de regels van het soort dat het hoofdvoorwerp vormt.
  2. Leveringen en diensten. Bij gemengde opdrachten voor diensten en leveringen, of voor sociale en andere specifieke diensten en andere diensten, bepaalt de hoogste geraamde waarde het hoofdvoorwerp.
  3. Bijkomende werken. Een opdracht voor producten of diensten met in bijkomende orde plaatsings- en installatiewerkzaamheden is een opdracht voor leveringen, respectievelijk diensten.

Stel: een gemeente wil software met een licentie van 120.000 euro, een implementatie van 60.000 euro en een onderhoudscontract van 40.000 euro. De wet noemt software niet en definieert product niet, dus de kwalificatie van de licentie is de keuze van de aanbesteder. Rekent hij ze als levering, dan is dat onderdeel (120.000 euro) groter dan de diensten samen (100.000 euro) en is het hoofdvoorwerp een levering. Rekent hij ze als dienst, dan is de hele opdracht een dienst. Voor leveringen en diensten geldt dezelfde Europese drempel (216.000 euro voor een gemeente), dus de drempel verandert niet. Wat wel verandert, is het hoofdstuk van het KB Uitvoering. Deze bedragen zijn voorbeeldwaarden, geen echte opdracht.

Hoe de aanbesteder koos, lees je in de aankondiging en het bestek. Het Bulletin der Aanbestedingen toont op elke resultaatkaart de aard van de opdracht (werken, leveringen of diensten) en de CPV-code; je kunt er ook op filteren, zie zoeken in BOSA e-Procurement. Twijfel je over de kwalificatie, stel dan een vraag aan de aanbesteder vóór de uiterste datum.

Wat als de opdracht onder een ander kader valt?

Bevat de opdracht ook onderdelen die onder een ander juridisch kader vallen, zoals een concessie, dan zijn de regels van artikel 21 van toepassing. Zijn de onderdelen objectief niet deelbaar, dan bepaalt het hoofdvoorwerp het kader. Zijn ze wel deelbaar, dan mag de aanbesteder afzonderlijke opdrachten plaatsen of één opdracht.

Dit artikel gaat over België. In Nederland geldt de Aanbestedingswet 2012 met eigen indelingen; zie de uitleg van de Aanbestedingswet 2012.

Veelgestelde vragen

Is een softwarelicentie een levering of een dienst?

De wet beantwoordt dat niet: ze definieert product niet en noemt software niet. De aanbesteder kiest de kwalificatie en vermeldt het soort in de aankondiging. Bij een gemengde opdracht geldt de regel van de hoogste geraamde waarde.

Hebben werken, leveringen en diensten dezelfde Europese drempel?

Nee. Voor werken is het 5.404.000 euro, voor leveringen en diensten 140.000 euro (federale overheden uit bijlage 2, deel A) of 216.000 euro (andere overheden), en voor sociale en andere specifieke diensten 750.000 euro. Het soort bepaalt dus mee of Europese bekendmaking verplicht is.

Heb ik een erkenning nodig voor een dienstenopdracht?

Nee. De erkenning geldt alleen voor werken, niet voor leveringen of diensten.

Wat is het verschil tussen een samenvattende opmeting en een inventaris?

De samenvattende opmeting hoort bij werken, de inventaris bij leveringen en diensten. In beide staan de posten met hoeveelheid of wijze van prijsvaststelling.

Telt huur of leasing als levering?

Ja, voor producten. De wet noemt aankoop, leasing, huur en huurkoop, met of zonder koopoptie, uitdrukkelijk bij leveringen.

Bronnen

Lees ook

01 Aanbestedingen
Isometric grid illustration
200+
Aanbestedingsprojecten verwerkt met TenderRender
02 Schaal
Isometric grid illustration
100s
Pagina's tenderdocumenten tegelijk geanalyseerd
03 Eerste versie
Isometric grid illustration
15 min
Tot een eerste versie voor alle vragen van de aanbestedende dienst
[06] Informatie

Benieuwd wat TenderRender met jouw aanbesteding kan? Plan een demo.

Boek een demo
Isometric grid illustration