Gids

Prijsherziening bij overheidsopdrachten in België

Prijsherziening bij Belgische overheidsopdrachten: wanneer een herzieningsclausule verplicht is, hoe de formule werkt en welke meldingstermijnen gelden.

TenderRenderAI voor aanbestedingen

In het kort

Bij een Belgische overheidsopdracht mag de prijs tijdens de uitvoering alleen meebewegen met kostenstijgingen als het bestek een duidelijke, nauwkeurige en ondubbelzinnige prijsherzieningsclausule bevat (artikel 10 van de Wet van 17 juni 2016). Voor werken, en voor de diensten uit bijlage 1 van het KB Uitvoering, is zo'n clausule verplicht, op basis van de uurlonen en sociale lasten en één of meer andere relevante elementen zoals materiaalprijzen. Ze is niet verplicht voor opdrachten met een geraamd bedrag onder 120.000 euro en een initiële uitvoeringstermijn korter dan 120 werkdagen of 180 kalenderdagen (artikel 38/7 KB Uitvoering).

Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de geconsolideerde teksten in de Justel-databank van het Belgisch Staatsblad: de Wet van 17 juni 2016 (tekstbijwerking tot 16 februari 2026) en het KB Uitvoering van 14 januari 2013 (tekstbijwerking tot 16 september 2024).

Waarom is een forfaitaire prijs niet altijd vast?

Overheidsopdrachten worden geplaatst op forfaitaire basis, zonder dat er bij de uitvoering wezenlijke wijzigingen aan worden aangebracht (artikel 9 Wet). Die forfaitaire grondslag vormt geen belemmering voor prijsherziening, als de opdrachtdocumenten een duidelijke clausule bevatten (artikel 10). De herziening moet de prijsevolutie van de hoofdcomponenten van de kostprijs volgen. Doe je een beroep op onderaannemers, dan delen zij in de herziening, volgens de regels van de Koning.

Dat betekent voor jou als inschrijver: staat er geen clausule in het bestek, dan heb je geen recht op indexering van je prijs.

Wanneer is een herzieningsclausule verplicht?

Soort opdrachtRegelArtikel KB Uitvoering
Werken en de diensten uit bijlage 1Clausule verplicht, gebaseerd op de uurlonen en sociale lasten en op een of meer relevante elementen zoals materiaalprijzen, grondstofprijzen of wisselkoersen38/7, § 1
UitzonderingNiet verplicht onder een geraamd bedrag van 120.000 euro, als de initiële uitvoeringstermijn bovendien korter is dan 120 werkdagen of 180 kalenderdagen38/7, § 1, laatste lid
Leveringen en de andere dienstenClausule mogelijk, niet verplicht. Is een formule moeilijk samen te stellen, dan kan de gezondheidsindex, de index van consumptieprijzen of een andere passende index dienen38/7, § 2

Voor elke clausule geldt: ze steunt op objectieve en controleerbare parameters, gebruikt passende wegingscoëfficiënten en weerspiegelt de werkelijke kostprijsstructuur. De aanbesteder mag een vast, niet-herzienbaar deel in de prijs houden. In behoorlijk verantwoorde gevallen mag het bestek van artikel 38/7 afwijken, zonder dat het noodzakelijke karakter van de afwijking moet worden aangetoond (artikel 9, § 4).

Hoe werkt een herzieningsformule?

De regelgeving schrijft geen formule voor. Het bestek bepaalt de parameters en de weging. Een herziening bestaat meestal uit een vast deel en een of meer gewogen indexen.

Stel (hypothetisch): het bestek bepaalt dat de herziene prijs gelijk is aan de oorspronkelijke prijs maal (0,20 + 0,50 × S1/S0 + 0,30 × I1/I0). Het vaste deel is 0,20, S is de index van de uurlonen en I een materiaalindex; de gewichten tellen op tot 1. Stijgen de lonen sinds de referentiedatum met 4 procent en de materialen met 10 procent, dan is de factor 0,20 + 0,50 × 1,04 + 0,30 × 1,10 = 1,05. Een prestatie van 100.000 euro wordt dan 105.000 euro.

Controleer in het bestek vooral welke index en welke referentiedatum gelden, en wat in de formule als "vast" is aangeduid.

Bevat de opdracht een prijsherzieningsclausule en heeft ze onderaannemers, dan moet het onderaannemingscontract ook een herzieningsformule bevatten als het meer dan 30.000 euro bedraagt, of als er meer dan negentig dagen liggen tussen het sluiten ervan en de start van de uitvoering van het onderaannemingsdeel (artikel 14 KB Uitvoering).

Welke andere herzieningen bestaan er?

Naast de indexering voorziet het KB Uitvoering in vijf herzieningsgronden. Als het bestek geen eigen clausule bevat, gelden de regels hieronder van rechtswege.

GrondWanneerArtikel
HeffingenEen wijziging van Belgische heffingen met weerslag op het opdrachtbedrag, in werking getreden na de tiende dag vóór de uiterste datum voor de offertes en niet verwerkt in de herzieningsformule38/8
Onvoorzienbare omstandigheden, nadeel voor jouHet evenwicht van de opdracht wordt verstoord door omstandigheden die niet te voorzien, te ontwijken of te verhelpen waren. Mogelijk gevolg: verlenging van de uitvoeringstermijn. Bij een zeer belangrijk nadeel (minstens 2,5 procent van het initiële bedrag bij werken en diensten uit bijlage 1, 15 procent bij leveringen en andere diensten) ook een andere herziening of verbreking38/9
Onvoorzienbare omstandigheden, voordeel voor jouHet evenwicht verschuift in het voordeel van de opdrachtnemer. De aanbesteder kan de termijn inkorten en bij een zeer belangrijk voordeel (dezelfde percentages) de opdracht herzien of verbreken38/10
Feiten van de aanbesteder of de opdrachtnemerNalatigheid of vertraging bij een partij, met aanpassing van de voorwaarden, schadevergoeding of verbreking als mogelijke gevolgen38/11
Schorsing op bevel van de aanbestederSchadevergoeding als de schorsing meer dan een twintigste van de uitvoeringstermijn en minstens tien werkdagen of vijftien kalenderdagen duurt, en niet door het weer of een andere omstandigheid buiten de aanbesteder komt38/12

Welke termijnen moet je halen?

Wil je een beroep doen op een herzieningsclausule van artikel 38/9 tot 38/12, dan zijn de termijnen streng. Een laattijdige melding kost je het recht.

  1. Meld de feiten schriftelijk binnen dertig dagen nadat ze zich hebben voorgedaan of nadat je ze normaal had moeten kennen (artikel 38/14).
  2. Geef bondig de invloed aan van de feiten op het verloop en de kostprijs van de opdracht, binnen dezelfde termijn en op straffe van verval. Dat geldt voor de herzieningen van artikel 38/9 tot 38/11 (artikel 38/15).
  3. Lever de becijferde rechtvaardiging schriftelijk aan op straffe van verval: vóór het verstrijken van de contractuele termijnen als je termijnverlenging of verbreking vraagt, en uiterlijk negentig dagen na de kennisgeving van het proces-verbaal van voorlopige oplevering voor een andere herziening of schadevergoeding (artikel 38/16).
  4. Werk door. Lopende besprekingen geven je geen recht om de uitvoering te vertragen of te onderbreken (artikel 38/13).

De aanbesteder mag je boekhoudkundige stukken ter plaatse controleren (artikel 38/18).

Is de herzieningsclausule in het bestek onduidelijk, stel dan een vraag vóór de uiterste datum. Krijg je een tijdig gevraagde, aanvullende inlichting niet uiterlijk zes dagen vóór die datum, dan moet de overheid de termijn verlengen (artikel 59, § 3 Wet). TenderRender stelt vragen voor de vragenronde voor, met de reden en de vindplaats in de stukken. Zie vragen voor de vragenronde.

Veelgestelde vragen

Is prijsherziening verplicht in elke overheidsopdracht?

Nee. Ze is verplicht bij werken en bij de diensten uit bijlage 1, behalve onder 120.000 euro met een korte uitvoeringstermijn. Bij leveringen en andere diensten kiest de aanbesteder.

Wat is het verschil met herziening wegens onvoorzienbare omstandigheden?

Prijsherziening (artikel 38/7) volgt een formule in het bestek en rekent de prijsevolutie van de kostencomponenten door. Herziening wegens onvoorzienbare omstandigheden (artikel 38/9) is een uitzondering voor gebeurtenissen die niet te voorzien, te ontwijken of te verhelpen waren. Voor een zeer belangrijk nadeel geldt een drempel van 2,5 of 15 procent.

Kan ik indexering vragen als het bestek er niets over zegt?

Voor de indexering volgens artikel 10 van de Wet moet de clausule in de opdrachtdocumenten staan. De regels voor heffingen, onvoorzienbare omstandigheden, feiten van partijen en schorsingen gelden wel van rechtswege als het bestek zwijgt.

Wat gebeurt er als ik te laat meld?

Voor de herzieningen van artikel 38/9 tot 38/11 moet je binnen dertig dagen schriftelijk en bondig melden wat de invloed is, op straffe van verval (artikel 38/15). Ook voor de becijferde rechtvaardiging geldt een vervaltermijn (artikel 38/16).

Krijgen mijn onderaannemers ook prijsherziening?

Ja, zij delen in de weerslag van de herziening, volgens de regels van de Koning (artikel 10 Wet). Bevat de opdracht een prijsherzieningsclausule, dan moet het onderaannemingscontract bij een bedrag boven 30.000 euro, of bij meer dan negentig dagen tot de start van de uitvoering, ook een herzieningsformule bevatten (artikel 14 KB Uitvoering).

Bronnen

Lees ook

01 Aanbestedingen
Isometric grid illustration
200+
Aanbestedingsprojecten verwerkt met TenderRender
02 Schaal
Isometric grid illustration
100s
Pagina's tenderdocumenten tegelijk geanalyseerd
03 Eerste versie
Isometric grid illustration
15 min
Tot een eerste versie voor alle vragen van de aanbestedende dienst
[06] Informatie

Benieuwd wat TenderRender met jouw aanbesteding kan? Plan een demo.

Boek een demo
Isometric grid illustration