In het kort
In België heeft een aanbestedende overheid dertig dagen om je factuur na te zien én te betalen: één behandelingstermijn, die bij werken begint bij de ontvangst van de schuldvordering en de staat van de uitgevoerde werken, bij leveringen bij de levering en bij diensten bij de vaststelling van het einde van de diensten (artikelen 95, 127 en 160 van het KB Uitvoering). Dat geldt voor opdrachten waarvan de aankondiging vanaf 1 januari 2025 is bekendgemaakt; daarvoor bestond een verificatietermijn van dertig dagen plus een betalingstermijn van dertig dagen. Een voorschot is niet de regel, maar een KMO kan er bij bepaalde aanbesteders recht op hebben.
Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de geconsolideerde teksten in de Justel-databank van het Belgisch Staatsblad: de Wet van 17 juni 2016 (tekstbijwerking tot 16 februari 2026), het KB Uitvoering van 14 januari 2013 (tekstbijwerking tot 16 september 2024) en het wijzigende KB van 12 augustus 2024.
Hoe lang heeft de overheid om te betalen?
De behandelingstermijn is dertig dagen, in kalenderdagen (artikel 4 KB Uitvoering). In die termijn doet de aanbesteder zowel het nazicht als de betaling. Betalen kan alleen als ze de regelmatig opgemaakte factuur heeft, plus de andere vereiste documenten.
| Opdracht | Start van de termijn | Artikel |
|---|---|---|
| Werken | Ontvangst van de schuldvordering en de gedetailleerde staat van de gerealiseerde werken | 95 |
| Leveringen | De levering, per gedeeltelijke levering opnieuw | 127 |
| Diensten | De vaststelling van de volledige of gedeeltelijke beëindiging van de diensten, volgens de opdrachtdocumenten | 160 |
Is de ontvangstdatum van je factuur niet vast te stellen, dan loopt de termijn bij leveringen vanaf de levering, bij diensten vanaf de beëindiging van de diensten en bij werken vanaf de ontvangst van de gedetailleerde staat van de gerealiseerde werken. Ontvangt de aanbesteder de factuur of schuldvordering vóór de levering, de beëindiging van de diensten of de realisatie van de werken, dan loopt de termijn vanaf dat latere moment.
De termijn schuift op in twee gevallen. Bij werken stelt de aanbesteder een proces-verbaal op en geeft ze je vijf dagen om je factuur in te dienen; overschrijd je die, dan wordt de termijn geschorst voor het aantal dagen van overschrijding. Ook wanneer de aanbesteder je over een sociale of fiscale schuld moet ondervragen in het kader van de hoofdelijke aansprakelijkheid, wordt de termijn geschorst tot je antwoordt.
Afwijken kan beperkt:
- aanbesteders die erkende gezondheidszorg verstrekken hebben zestig dagen, alleen voor opdrachten die met die zorg samenhangen. Ze mogen in het bestek ook kiezen voor een afzonderlijke verificatietermijn van maximaal dertig dagen, gevolgd door een betalingstermijn van zestig dagen (artikel 9, § 3/1);
- elke andere aanbesteder mag de termijn alleen verlengen tot maximaal zestig dagen als het bestek dat uitdrukkelijk bepaalt, de verlenging objectief gerechtvaardigd is door de aard van de opdracht en ze jou niet kennelijk onbillijk behandelt (artikel 9, § 2).
Elke andere afwijkende bepaling in het bestek wordt voor niet geschreven gehouden.
Opdrachten met een geraamde waarde onder 30.000 euro vallen niet automatisch onder het KB Uitvoering (artikel 5); de aanbesteder kan het wel toepasselijk maken in de opdrachtdocumenten. Zulke opdrachten kunnen volgens artikel 92 van de Wet tot stand komen via een aanvaarde factuur. Ook je onderaannemers hebben recht op dezelfde betalingsvoorwaarden: je moet ze hun meedelen, en zij kunnen die tegen jou inroepen (artikel 15).
Betaaltermijnen en afwijkingen vind je in het bestek. TenderRender zet de belangrijke data en elke eis uit de aanbestedingsstukken op een rij, met paginaverwijzing. Zie aanbestedingsstukken analyseren.
Wat gebeurt er bij te late betaling?
Betaalt de aanbesteder te laat, nadat jij je verplichtingen hebt vervuld, dan heb je van rechtswege en zonder ingebrekestelling recht op (artikel 69):
- een enkelvoudige intrest per dag overschrijding. De rentevoet is de rentevoet van de Europese Centrale Bank voor haar meest recente basisherfinancieringstransacties, vermeerderd met acht procentpunten. De minister van Financiën maakt de voet halfjaarlijks bekend in het Belgisch Staatsblad;
- een forfaitaire vergoeding van veertig euro voor invorderingskosten, plus een redelijke schadeloosstelling voor andere invorderingskosten.
Je factuur geldt als schuldvordering voor die intrest en kosten. Stel (hypothetisch): een gemeente ontvangt een levering en je regelmatige factuur ligt al klaar. De termijn van dertig dagen verstrijkt en ze betaalt 18 dagen te laat. Dan heb je recht op de intrest voor 18 dagen en op 40 euro forfait.
Blijft de betaling uit, dan mag je het tempo vertragen of de uitvoering onderbreken, maar pas als de betaling dertig dagen na de behandelingstermijn nog niet is verricht en het achterstallige bedrag dat rechtvaardigt. Meld dat minstens vijftien dagen vooraf per aangetekende zending, of elektronisch met bewijs van de verzenddatum. Je hebt dan recht op een termijnverlenging gelijk aan de periode van achterstand en, bij werkelijke vertraging, op schadevergoeding (artikel 70).
Bedingen en praktijken die de betaling van intrest uitsluiten, zijn kennelijk onbillijk en gelden niet. Bedingen die een vergoeding voor invorderingskosten uitsluiten, worden vermoed kennelijk onbillijk te zijn (artikel 9, § 3).
Is er recht op een voorschot?
Een voorschot is niet de regel. Het kader staat sinds 1 januari 2024 in de artikelen 12/1 tot 12/8 van de Wet (voor opdrachten die vanaf die datum zijn bekendgemaakt):
| Situatie | Regel |
|---|---|
| Algemeen | Geen voorschot, tenzij de opdrachtdocumenten er een voorzien, met een maximum van 20 procent van de referentiewaarde |
| KMO-opdrachtnemer bij de Staat, de Gewesten, de Gemeenschappen of een lokale overheid | Een voorschot is verplicht bij een andere procedure dan de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking, behalve bij enkele uitgezonderde opdrachten zoals leasing, verzekeringen en uitvoeringstermijnen korter dan twee maanden. Ook bij bepaalde onderhandelingsprocedures zonder bekendmaking is een voorschot verplicht (15 procent, artikel 12/2) |
| Hoogte voor een KMO | Micro-onderneming 20 procent, kleine onderneming 10 procent, middelgrote onderneming 5 procent. Het bestek kan een hoger percentage bepalen, tot maximaal 20 procent |
| Plafond | Niet meer dan 225.000 euro, behalve in enkele bijzondere gevallen van artikel 12/4 |
De referentiewaarde is het oorspronkelijke bedrag inclusief belastingen als de opdracht maximaal twaalf maanden duurt. Duurt ze langer, dan is het twaalf maal het bedrag, gedeeld door de looptijd in maanden (artikel 12/5). Het voorschot wordt verrekend: zonder andere bepaling in het bestek de eerste helft zodra de uitgevoerde prestaties dertig procent van het initiële bedrag bereiken, de tweede helft bij zestig procent (artikel 12/8). Je vraagt het aan met een schriftelijk, gedateerd verzoek (artikel 67 KB Uitvoering).
Stel (hypothetisch): een gemeente gunt via een openbare procedure een opdracht van 90.000 euro inclusief btw, die negen maanden duurt, aan een onderneming met dertig medewerkers en 4 miljoen euro omzet. De referentiewaarde is 90.000 euro. Een kleine onderneming krijgt tien procent: een voorschot van 9.000 euro.
Voor opdrachten onder 30.000 euro gelden de artikelen 12 tot en met 12/8 niet (artikel 92 Wet).
Veelgestelde vragen
Wanneer begint de betalingstermijn?
Dat hangt af van het soort opdracht: bij werken met de schuldvordering en de staat van de uitgevoerde werken, bij leveringen met de levering, bij diensten met de vaststelling van het einde van de diensten.
Mag de overheid zestig dagen nemen?
Alleen als ze erkende gezondheidszorg verstrekt, of als het bestek de termijn tot maximaal zestig dagen verlengt om objectieve redenen en zonder kennelijke onbillijkheid voor jou.
Moet ik de intrest zelf aanvragen?
Je hebt er van rechtswege recht op, zonder ingebrekestelling. Je factuur geldt als schuldvordering voor de intrest en de forfaitaire vergoeding.
Geldt de dertig dagen voor lopende contracten?
Alleen voor opdrachten waarvan de aankondiging vanaf 1 januari 2025 is bekendgemaakt, of waarvoor zonder bekendmaking vanaf die datum tot een offerte werd uitgenodigd (artikel 15 van het KB van 12 augustus 2024). Voor oudere opdrachten gelden de vroegere regels, met een verificatietermijn en een betalingstermijn.
Mag ik stoppen met werken als de overheid niet betaalt?
Niet zomaar. Je moet dertig dagen na de behandelingstermijn wachten, het achterstallige bedrag moet de maatregel rechtvaardigen en je moet minstens vijftien dagen vooraf melden (artikel 70).
Bronnen
- KB Uitvoering van 14 januari 2013, artikelen 4, 5, 9, 15, 67, 69, 70, 95, 127 en 160 (Justel, Belgisch Staatsblad)
- KB van 12 augustus 2024 tot wijziging van het KB Uitvoering, wat de betalingsregels betreft, met verslag aan de Koning en overgangsbepaling (Justel)
- Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, artikelen 12/1 tot 12/8 en 92 (Justel)
- Vlaanderen.be: betaling overheidsopdracht