In het kort
In België bedraagt de borgtocht bij een overheidsopdracht standaard vijf procent van de waarde van de opdracht, maar de aanbestedende overheid mag beslissen om geen borgtocht te vragen of een lager percentage te nemen (artikel 25 van het KB Uitvoering). Bij opdrachten met een gunningsbedrag onder 50.000 euro mag ze geen borgtocht eisen. Moet je er een stellen, dan doe je dat binnen dertig dagen volgend op de dag waarop de opdracht wordt gesloten (artikel 27).
Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de geconsolideerde tekst van het KB Uitvoering van 14 januari 2013 in de Justel-databank van het Belgisch Staatsblad (tekstbijwerking tot 16 september 2024). De huidige artikelen 25 en 33 gelden voor opdrachten waarvan de aankondiging vanaf 1 november 2023 is bekendgemaakt, of waarvoor vanaf dan tot het indienen van een offerte is uitgenodigd (KB van 4 september 2023).
Hoeveel bedraagt de borgtocht?
Alle bedragen in het KB Uitvoering zijn bedragen zonder btw, tenzij anders vermeld (artikel 3). Dit zijn de regels uit artikel 25:
| Situatie | Regel |
|---|---|
| Standaard | 5 procent van de waarde van de opdracht. De aanbesteder kan beslissen om geen borgtocht te vragen of een lager percentage te nemen, en zegt dat in de opdrachtdocumenten |
| Gunningsbedrag onder 50.000 euro | De aanbesteder mag geen borgtocht eisen (§ 6) |
| Leveringen en diensten zonder totale prijs | Het geraamde maandbedrag maal zes vormt de grondslag, tenzij de opdrachtdocumenten anders bepalen (§ 2) |
| Raamovereenkomst | Een borgtocht per opdracht die op de raamovereenkomst is gebaseerd. Bij één opdrachtnemer kan het bestek ook een globale borgtocht van 3 procent van het geraamde bedrag vragen, of minder (§ 3) |
| Opdracht in gedeelten | De borgtocht wordt gesteld per uit te voeren gedeelte (§ 4) |
| Afronding | Naar het hogere tiental in euro (§ 5) |
Stel (hypothetisch): een gemeente gunt een opdracht voor 237.430 euro (zonder btw) en vraagt het standaardpercentage. Vijf procent is 11.871,50 euro, afgerond naar het hogere tiental dus 11.880 euro. Bij een dienstenopdracht zonder totale prijs, met een geraamd maandbedrag van 8.000 euro, is de grondslag 8.000 × 6 = 48.000 euro en de borgtocht 5 procent daarvan: 2.400 euro.
Lees altijd het bestek: dat zegt of een borgtocht vereist is en hoeveel. Een afwijking van de artikelen 25 tot 30 moet uitdrukkelijk gemotiveerd zijn in het bestek, anders geldt ze als niet geschreven (artikel 9, § 4).
In welke vorm stel je de borgtocht?
Artikel 26 kent vier vormen:
- in speciën;
- in publieke fondsen;
- via een gezamenlijke borgtocht;
- via een waarborg van een kredietinstelling, of van een verzekeringsonderneming die tot tak 15 (borgtocht) is toegelaten.
De borgtocht kan door jou of door een derde worden gesteld (artikel 27, § 2). De borgsteller mag geen andere voorwaarden verbinden aan de borg dan die van het KB Uitvoering of de opdrachtdocumenten.
Zo ga je te werk:
- Kies de vorm en regel hem bij je bank, verzekeraar of borgtochtmaatschappij, of stort het bedrag.
- Respecteer de termijn. Je hebt dertig dagen vanaf de dag volgend op de sluiting van de opdracht, of langer als het bestek dat bepaalt. De termijn is opgeschort tijdens de sluiting van je onderneming voor de jaarlijkse vakantie en de inhaalrustdagen, als de opdrachtdocumenten voorzien dat je die periodes vermeldt en bewijst.
- Bezorg het bewijs aan de aanbesteder: het ontvangstbewijs of deposito-attest, het debetbericht, de akte van solidaire borg of de originele verbintenisakte, al naargelang de vorm. Die documenten vermelden waarvoor de borgtocht is gesteld, met de gegevens van de opdracht en je naam en adres (artikel 27).
Wat als je de borgtocht te laat stelt?
Stel je de borgtocht niet binnen de termijn, dan krijg je een ingebrekestelling per aangetekende zending, of per elektronische zending die de verzendingsdatum waarborgt. Die geldt als proces-verbaal (artikel 29). Je krijgt een laatste termijn van vijftien dagen. Blijft de borgtocht uit, dan kan de aanbesteder:
- de borgtocht zelf stellen door bedragen af te houden die haar op de opdracht verschuldigd zijn, met een straf van twee procent van het oorspronkelijke opdrachtbedrag, of
- een ambtshalve maatregel nemen. Verbreking van de opdracht op die basis sluit straffen en vertragingsboetes uit.
Is de borgtocht ondertussen niet meer volledig, bijvoorbeeld omdat de aanbesteder een som heeft afgehouden, en vul je hem niet aan, dan mag de aanbesteder het ontbrekende van de te betalen bedragen afhouden.
Waarvoor mag de aanbesteder de borgtocht gebruiken?
De aanbesteder houdt van de borgtocht de sommen af die haar toekomen, bijvoorbeeld als je in gebreke blijft bij de uitvoering (artikel 30). Dat kan pas na de procedure van artikel 44, § 2: een proces-verbaal en vijftien dagen om je te verweren. Bedragen die jij verschuldigd bent, worden eerst ingehouden op wat je zelf van de aanbesteder te goed hebt, en pas daarna op de borgtocht (artikel 72). Verbreekt de aanbesteder de opdracht eenzijdig wegens jouw tekortkomingen, dan verwerft ze in principe de volledige borgtocht als forfaitaire schadevergoeding (artikel 47).
Verandert het bedrag van de opdracht met meer dan twintig procent, bijvoorbeeld door bijkomende prestaties of ambtshalve afhoudingen, dan wordt de borgtocht aangepast (artikel 28).
Wanneer krijg je de borgtocht terug?
| Soort opdracht | Vrijgave | Artikel |
|---|---|---|
| Werken met voorlopige en definitieve oplevering | Voor de helft na de voorlopige oplevering van de hele opdracht, voor de andere helft na de definitieve oplevering, telkens na aftrek van wat je de aanbesteder verschuldigd bent | 93 |
| Werken met één oplevering | Ineens na die oplevering | 93 |
| Leveringen | Ineens na de voorlopige oplevering van alle leveringen, tenzij de opdrachtdocumenten anders bepalen | 133 |
| Diensten | Ineens na de oplevering van alle diensten, tenzij de opdrachtdocumenten anders bepalen | 158 |
De aanbesteder aanvaardt de oplevering en geeft de borgtocht vrij, ook zonder dat jij een verzoek indient. Ze verleent binnen vijftien dagen na de oplevering handlichting aan de instelling waar de borgtocht staat. Daarna heb je recht op intrest als je in speciën of publieke fondsen hebt gestort, of op de kosten die je maakte om de borgstelling aan te houden bij een gezamenlijke borgtocht of een waarborg van een bank of verzekeraar (artikel 33).
Of een borgtocht vereist is en hoe hoog hij is, staat in de opdrachtdocumenten. TenderRender haalt elke eis letterlijk uit de aanbestedingsstukken, met een link naar de pagina waar die staat. Zie aanbestedingsstukken analyseren.
Veelgestelde vragen
Moet ik altijd een borgtocht stellen?
Nee. De aanbesteder kan beslissen om geen borgtocht te vragen of een lager percentage te nemen, en bij een gunningsbedrag onder 50.000 euro mag ze er geen eisen. Het bestek zegt wat voor jouw opdracht geldt.
Binnen welke termijn moet de borgtocht er zijn?
Binnen dertig dagen volgend op de dag waarop de opdracht wordt gesloten, tenzij de opdrachtdocumenten een langere termijn geven. De termijn is in kalenderdagen, behalve als het KB uitdrukkelijk werkdagen vermeldt (artikel 4).
Kan mijn bank of verzekeraar de borgtocht stellen?
Ja, via een waarborg van een kredietinstelling of van een verzekeringsonderneming die tot tak 15 (borgtocht) is toegelaten (artikel 26, § 1, 4°).
Geldt de borgtocht ook voor een raamovereenkomst?
Ja, als het bestek er een vraagt. Hij wordt dan gesteld per opdracht die op de raamovereenkomst is gebaseerd, of globaal voor de hele raamovereenkomst: drie procent van het geraamde bedrag, als er één opdrachtnemer is.
Kan een derde de borgtocht voor mij stellen?
Ja. De opdrachtnemer of een derde kan de borgtocht stellen (artikel 27, § 2). Een derde wordt dan solidair borg en is gebonden door gerechtelijke beslissingen over de opdracht, als de aanbesteder hem de betwisting betekent (artikel 31).
Bronnen
- KB Uitvoering van 14 januari 2013, artikelen 3, 4, 9, 25 tot 33, 47, 72, 93, 133 en 158 (Justel, Belgisch Staatsblad)
- KB van 4 september 2023 tot wijziging van het KB Uitvoering, wat de borgtocht betreft (Justel)