Gids

Boete bij laattijdige uitvoering van een overheidsopdracht

Vertragingsboete bij Belgische overheidsopdrachten: geen ingebrekestelling nodig, formule voor werken, 0,1 procent per dag bij leveringen en diensten.

TenderRenderAI voor aanbestedingen

In het kort

In België is een vertragingsboete bij een overheidsopdracht van rechtswege verschuldigd door het eenvoudige verstrijken van de uitvoeringstermijn: de aanbestedende overheid hoeft je daarvoor niet in gebreke te stellen en geen proces-verbaal op te stellen (artikel 46 van het KB Uitvoering). Bij werken volgt het bedrag uit de formule R = 0,45 × (M × n²) / N², met een plafond van 5 procent van het oorspronkelijke opdrachtbedrag. Bij leveringen en diensten bedraagt de boete 0,1 procent per dag vertraging, met een maximum van 7,5 procent (artikelen 86, 123 en 154).

Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de geconsolideerde tekst van het KB Uitvoering van 14 januari 2013 in de Justel-databank van het Belgisch Staatsblad (tekstbijwerking tot 16 september 2024).

Boete, straf of ambtshalve maatregel?

Het KB Uitvoering kent meerdere sancties. Alleen de vertragingsboete werkt zonder ingebrekestelling.

MaatregelWanneerIngebrekestelling?Artikel
VertragingsboeteDe uitvoeringstermijn is verstrekenNee. Geen ingebrekestelling, geen proces-verbaal46
Straf voor gebrekkige uitvoeringGebrekkige uitvoering, bijvoorbeeld prestaties die niet voldoen aan de voorschriftenJa, via een proces-verbaal44, 45
Ambtshalve maatregelJe blijft in gebreke of je verweer wordt niet aanvaard: verbreking, uitvoering in eigen beheer of opdracht voor rekeningJa, na het proces-verbaal en de verweertermijn47
Uitsluiting van drie jaarAanzienlijke of voortdurende tekortkomingJe wordt vooraf gehoord48

De ingebrekestelling verloopt via een proces-verbaal dat de overheid onmiddellijk per aangetekende zending (of elektronisch met bewijs van de verzenddatum) naar je stuurt. Je moet je tekortkomingen onverwijld herstellen en kunt binnen vijftien dagen na de verzending je verweermiddelen laten gelden. Zwijg je, dan geldt dat als erkenning van de feiten (artikel 44, § 2). Je bent al "in gebreke" zodra je prestaties niet zo vorderen dat ze op de vastgestelde data klaar kunnen zijn, ongeacht het ogenblik.

De algemene straf voor een gebrekkige uitvoering is eenmalig 0,07 procent van het oorspronkelijke opdrachtbedrag (minimum 40 euro, maximum 400 euro). Moet het gebrek onmiddellijk ongedaan worden gemaakt, dan is ze dagelijks 0,02 procent (minimum 20 euro, maximum 200 euro) (artikel 45). De opdrachtdocumenten kunnen een bijzondere straf voorzien. Straffen en vertragingsboetes zijn onafhankelijk van elkaar.

Hoe berekent de overheid de vertragingsboete?

OpdrachtBerekeningPlafondArtikel
WerkenR = 0,45 × (M × n²) / N², met M het oorspronkelijke opdrachtbedrag, N het aantal werkdagen uitvoeringstermijn bij de aanvang en n het aantal dagen vertraging5 procent van M86
Leveringen0,1 procent per dag vertraging van de waarde van de leveringen die met dezelfde vertraging gebeurden7,5 procent123
Diensten0,1 procent per dag vertraging van de waarde van de diensten die met dezelfde vertraging werden uitgevoerd7,5 procent154

Enkele details:

  • Is M niet meer dan 75.000 euro en N niet groter dan 150 dagen, dan wordt de noemer N² vervangen door 150 × N.
  • Is de uitvoeringstermijn niet in werkdagen uitgedrukt, dan krijg je N door het aantal dagen te vermenigvuldigen met 0,7 en naar beneden af te ronden.
  • Is de uitvoeringstermijn een gunningscriterium, dan bepaalt het bestek de berekening en mag het plafond tot 10 procent gaan.
  • Btw telt niet mee in de berekeningsbasis (artikel 46/1).
  • Boetes waarvan het totaal minder dan 75 euro per opdracht bedraagt, worden niet aangerekend.
  • Bestaat de opdracht uit delen of fasen met een eigen termijn en bedrag, dan geldt elk deel als aparte opdracht. Deeltermijnen tellen alleen als het bestek ze bindend verklaart.

Stel (hypothetisch): een gemeente gunt een wegenwerk van 400.000 euro (zonder btw) met een uitvoeringstermijn van 100 werkdagen. Dan is R = 0,45 × (400.000 × n²) / 10.000 = 18 × n².

Dagen vertragingBoete
5450 euro
101.800 euro
207.200 euro
3420.000 euro (plafond van 5 procent)

Bij een dienstenopdracht van 60.000 euro die 12 dagen te laat klaar is, bedraagt de boete 0,1 procent × 12 = 1,2 procent: 720 euro.

Los van de boete vrijwaart de opdrachtnemer de aanbesteder tegen schadevergoeding die deze aan derden verschuldigd is wegens zijn vertraging (artikel 46). Gaat de overheid over tot uitvoering in eigen beheer of een opdracht voor rekening, dan worden de vertragingsboetes bij werken voor hun maximum opgelegd (artikel 87).

Welke dagen tellen mee?

Is de uitvoeringstermijn bij werken in werkdagen uitgedrukt, dan tellen niet mee: zaterdagen (behalve als je die dag moest werken), zondagen en feestdagen, de betaalde jaarlijkse vakantiedagen en inhaalrustdagen, en de dagen waarop werken door ongunstig weer minstens vier uur onmogelijk was of zou zijn geweest, zoals de aanbesteder aanvaardt (artikel 76, § 4). Is de termijn in dagen, weken of maanden bepaald, of tegen een einddatum, dan tellen alle dagen mee.

Wanneer krijg je een boete terug?

Je krijgt de boete geheel of gedeeltelijk terug in twee gevallen (artikel 50):

  1. De vertraging is te wijten aan de aanbesteder of aan onvoorzienbare omstandigheden (artikel 38/9), voor zover die zich vóór het verstrijken van de contractuele termijnen voordeden. Op de teruggegeven bedragen krijg je intrest tegen de rentevoet van artikel 69.
  2. De boete staat niet in verhouding. Dat veronderstelt het KB als de waarde van de niet-uitgevoerde prestaties minder is dan vijf procent van het totaalbedrag, de uitgevoerde prestaties normaal bruikbaar zijn en je alles deed om de laattijdige prestaties snel af te werken. Je krijgt dan een deel terug.

Je vraagt dat schriftelijk aan, uiterlijk negentig dagen na de enige betaling of de betaling van het saldo (werken), of na de betaling van de factuur waarop de boetes werden ingehouden (leveringen en diensten). Daarna verval je het recht.

Zo bereid je dat voor:

  1. Leg tijdens de uitvoering vast waarom het vertraagt: weer, laattijdige goedkeuringen, wijzigingsbevelen.
  2. Meld de feiten schriftelijk binnen dertig dagen nadat ze zijn gebeurd of je ze had moeten kennen (artikel 38/14), en vraag termijnverlenging vóór de contractuele termijnen verstrijken (artikel 38/16).
  3. Laat bij bijkomende werken in het wijzigingsbevel of de verrekening opnemen of de termijn wordt verlengd (artikel 80, § 4).
  4. Dien na betaling van het saldo binnen negentig dagen je aanvraag tot teruggave in.
  5. Lees het bestek. Afwijkende boeteclausules moeten uitdrukkelijk gemotiveerd zijn (artikel 9, § 4).

De uitvoeringstermijn en eventuele afwijkende boeteclausules staan in de opdrachtdocumenten. TenderRender haalt elke eis letterlijk uit de aanbestedingsstukken, met een link naar de pagina waar die staat. Zie aanbestedingsstukken analyseren.

Veelgestelde vragen

Is een ingebrekestelling nodig voor een vertragingsboete?

Nee. De boete is van rechtswege eisbaar door het verstrijken van de uitvoeringstermijn, zonder ingebrekestelling en zonder proces-verbaal (artikel 46). Voor straffen en ambtshalve maatregelen is een proces-verbaal wel nodig.

Hoe hoog kan de vertragingsboete maximaal zijn?

Bij werken 5 procent van het oorspronkelijke opdrachtbedrag, bij leveringen en diensten 7,5 procent. Is de uitvoeringstermijn een gunningscriterium, dan kan het bestek tot 10 procent gaan.

Tellen werkdagen of kalenderdagen?

Dat hangt af van hoe de uitvoeringstermijn in het bestek staat: in werkdagen of in dagen, weken, maanden of tegen een einddatum (artikel 76, § 4).

Betaal ik ook als de overheid zelf voor vertraging zorgde?

Bewijs je dat de vertraging geheel of gedeeltelijk aan de aanbesteder te wijten is, dan krijg je de boete geheel of gedeeltelijk terug, als je dat binnen negentig dagen schriftelijk vraagt (artikel 50).

Wat gebeurt er als ik de opdracht helemaal niet afwerk?

Dan kan de aanbesteder de opdracht eenzijdig verbreken en de borgtocht als forfaitaire schadevergoeding verwerven, of de uitvoering overnemen op jouw kosten en risico (artikel 47). Zie borgtocht bij een overheidsopdracht.

Bronnen

Lees ook

01 Aanbestedingen
Isometric grid illustration
200+
Aanbestedingsprojecten verwerkt met TenderRender
02 Schaal
Isometric grid illustration
100s
Pagina's tenderdocumenten tegelijk geanalyseerd
03 Eerste versie
Isometric grid illustration
15 min
Tot een eerste versie voor alle vragen van de aanbestedende dienst
[06] Informatie

Benieuwd wat TenderRender met jouw aanbesteding kan? Plan een demo.

Boek een demo
Isometric grid illustration