In het kort
In België vallen overheidsopdrachten voor sociale en andere specifieke diensten, zoals gezondheidszorg, onderwijs, cultuur en maatschappelijke dienstverlening, onder een lichter regime in hoofdstuk 6 van de Wet van 17 juni 2016. De aanbesteder mag zelf een procedure kiezen of uitwerken, op voorwaarde dat transparantie, proportionaliteit en gelijke behandeling gewaarborgd blijven. Europese bekendmaking is pas verplicht vanaf 750.000 euro bij de klassieke sectoren en vanaf 1.000.000 euro bij de speciale sectoren.
Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de Wet van 17 juni 2016, het KB van 18 april 2017 en Richtlijn 2014/24/EU.
Welke diensten vallen onder dit regime?
De wet verwijst naar bijlage III voor de lijst met diensten (artikelen 88 en 158). De Europese tegenhanger is bijlage XIV van Richtlijn 2014/24/EU, die diensten per CPV-code groepeert. De Europese lijst is een brede mix:
- gezondheidszorg, maatschappelijke en aanverwante dienstverlening;
- onderwijs en opleiding, en culturele diensten;
- administratieve sociale, onderwijs-, gezondheids- en culturele diensten;
- verplichte sociale verzekering en uitkeringsdiensten;
- hotels en restaurants, catering en kantinediensten;
- juridische dienstverlening, voor zover niet uitgesloten;
- opsporings- en beveiligingsdiensten, en postdiensten;
- overige gemeenschaps-, sociale en persoonlijke diensten, en religieuze diensten.
Of jouw dienst op de lijst staat, controleer je aan de hand van de CPV-code in de aankondiging. Bij twijfel geldt de wettekst, niet deze opsomming.
De regeling geldt niet voor opdrachten met een geraamde waarde onder 30.000 euro. Die vallen onder hoofdstuk 7 van de wet (artikel 88), zie de opdracht van beperkte waarde. Het gaat bovendien om een koopopdracht tegen vergoeding. Of een zorgorganisatie een subsidie of een opdracht ontvangt, lees je in overheidsopdracht of subsidie.
Vanaf welk bedrag moet Europees worden bekendgemaakt?
| Aanbesteder | Drempel voor sociale en andere specifieke diensten | Bron |
|---|---|---|
| Klassieke sectoren | 750.000 euro | KB 18 april 2017, artikel 11, 4° |
| Speciale sectoren | 1.000.000 euro | KB 18 juni 2017, artikel 11, 3° |
Deze bedragen zijn niet geïndexeerd: ze volgen niet de tweejaarlijkse herziening van de andere Europese drempels, die voor 2026 en 2027 in Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/2152 staat. Alle bedragen zijn exclusief btw. Over de speciale sectoren lees je meer in speciale sectoren bij overheidsopdrachten. Een compleet overzicht met de andere drempels staat in de drempelbedragen van 2026.
Welke procedure mag de aanbesteder kiezen?
Artikel 89, § 1 van de wet (voor de klassieke sectoren; artikel 159 voor de speciale sectoren) geeft vier mogelijkheden:
| Keuze | Wat het betekent | Wat de aanbesteder minstens moet toepassen |
|---|---|---|
| Vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking | Aankondiging, daarna onderhandelen | Titel 1, hoofdstuk 1 en een reeks genoemde artikelen (artikel 89, § 2) |
| Onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking | Geen aankondiging; alleen onder 750.000 euro of in de uitzonderingsgevallen | Titel 1, hoofdstuk 1 en een kleinere reeks artikelen (artikel 89, § 3) |
| Verwijzing naar een bestaande procedure | Bijvoorbeeld openbaar of niet-openbaar | Die procedure integraal (artikel 89, § 4) |
| Procedure sui generis met bekendmaking | De aanbesteder bepaalt de regels zelf | Titel 1, hoofdstuk 1 van titel 2, hoofdstuk 1 van titel 5 en de artikelen 67, 68 en 70 (artikel 89, § 5) |
De procedure moet altijd transparantie, proportionaliteit en gelijke behandeling respecteren. De aanbesteder geeft ofwel het gewicht van elk gunningscriterium op, ofwel de dalende volgorde van belangrijkheid. Doet hij geen van beide, dan hebben de criteria dezelfde waarde (artikel 89, § 1).
Het KB van 18 april 2017 bepaalt in artikel 4, § 2 welke artikelen per keuze van toepassing zijn. De aanbesteder kan extra bepalingen van het KB van toepassing verklaren door ze in de opdrachtdocumenten te noemen. Gebruikt de aanbesteder een eigen procedure, dan staan de spelregels dus vooral in het bestek.
Bij opdrachten vanaf de Europese drempel moet de aanbesteder je bovendien altijd toelaten om in het UEA globaal te verklaren dat je aan de selectiecriteria voldoet (artikel 38, § 2 van het KB). Zie het UEA invullen.
Hoe worden deze opdrachten bekendgemaakt?
- Aankondiging of vooraankondiging. De aanbesteder gebruikt een aankondiging van de opdracht of een vooraankondiging als oproep tot mededinging en vermeldt welke van de vier keuzes hij toepast (artikel 90, § 1). De vooraankondiging wordt voortdurend bekendgemaakt en mag meer dan twaalf maanden bestrijken.
- Geen aankondiging bij de onderhandelingsprocedure zonder bekendmaking. Kiest de aanbesteder die weg, dan is er geen aankondiging als oproep tot mededinging.
- Aankondiging van gegunde opdracht. Alleen vanaf de Europese drempel verplicht. De aanbesteder mag ze per kwartaal bundelen en stuurt ze dan binnen dertig dagen na het einde van het kwartaal door (artikel 90, § 3).
Stel: een gemeente raamt een opdracht voor begeleid wonen op 600.000 euro. Dat is lager dan 750.000 euro, dus de gemeente mag onderhandelen zonder voorafgaande bekendmaking. Een aanbieder die alleen het Bulletin der Aanbestedingen volgt, merkt dat dan niet. Raamt ze dezelfde opdracht op 900.000 euro, dan moet ze Europees bekendmaken. Deze bedragen zijn voorbeeldwaarden, geen echte opdracht.
Wie mag deelname laten voorbehouden aan bepaalde organisaties?
De Federale Staat, de gemeenschappen en de gewesten, en de aanbestedende overheden die zij aanwijzen, mogen de deelname aan procedures voor bepaalde gezondheids-, sociale en culturele diensten voorbehouden aan organisaties (artikel 91). Het gaat om de CPV-codes die de wet opsomt. De organisatie moet aan alle volgende voorwaarden voldoen:
- haar doel is een opdracht van algemeen belang in verband met die diensten;
- winsten worden herbelegd in het doel, of verdeeld op participatieve grondslag;
- de beheers- of eigendomsstructuur is gebaseerd op werknemersaandeelhouderschap of participatie, of vraagt de actieve inbreng van werknemers, gebruikers of belanghebbenden;
- dezelfde aanbesteder heeft de organisatie in de afgelopen drie jaar geen opdracht voor die diensten op grond van dit artikel gegund.
De opdracht duurt ten hoogste drie jaar en de aankondiging verwijst naar het artikel. Voor de speciale sectoren staat de tegenhanger in artikel 161.
Welke gevolgen heeft dit voor jouw offerte?
Lees eerst de aankondiging: daar staat de gekozen procedure. Bij een eigen procedure bevat het bestek de regels voor selectie, gunning en onderhandeling, dus vergelijk je lijst met eisen met die tekst. Bij gemengde opdrachten voor sociale en andere diensten (artikel 20) bepaalt de hoogste geraamde waarde het hoofdvoorwerp. TenderRender haalt de eisen en gunningscriteria uit het bestek met een paginaverwijzing, handig als de regels per opdracht verschillen.
Dit artikel gaat over België. In Nederland gelden voor sociale diensten, zoals Wmo en jeugdhulp, andere regels; zie tendersoftware voor het sociaal domein.
Veelgestelde vragen
Is een Europese aanbesteding verplicht voor sociale diensten?
Alleen vanaf 750.000 euro bij de klassieke sectoren en vanaf 1.000.000 euro bij de speciale sectoren. Daaronder volstaat de Belgische bekendmaking, tenzij de aanbesteder onderhandelt zonder voorafgaande bekendmaking.
Moet de aanbesteder de gunning bekendmaken?
Een aankondiging van gegunde opdracht is verplicht vanaf de Europese drempel (artikel 90, § 3 en artikel 160, § 3). Ze mag per kwartaal worden gebundeld.
Gelden de normale gunningscriteria ook hier?
De aanbesteder moet gewichten of een volgorde van belangrijkheid opgeven, anders tellen de criteria even zwaar. Verdere regels hangen af van de gekozen procedure.
Vallen alle zorgdiensten onder dit regime?
Niet noodzakelijk. De wet noemt diensten uit bijlage III. Het regime geldt bovendien niet als de opdracht zo klein is dat hoofdstuk 7 geldt (onder 30.000 euro). Of het om een subsidie gaat, hangt af van de feiten.
Waar vind ik de lijst met CPV-codes?
In bijlage III van de wet en in bijlage XIV van Richtlijn 2014/24/EU. Voorbehouden opdrachten noemen hun CPV-codes in artikel 91 van de wet.
Bronnen
- Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, artikelen 88 tot 91 en 158 tot 161 (Justel)
- KB van 18 april 2017 plaatsing klassieke sectoren, artikelen 4, 11, 18, 24 en 38 (Justel)
- KB van 18 juni 2017 plaatsing speciale sectoren, artikel 11 (Justel)
- Richtlijn 2014/24/EU, artikelen 74 tot 77 en bijlage XIV
- Richtlijn 2014/25/EU