Gids

Concessie of overheidsopdracht in België: het verschil

Wat is een concessie in België en hoe verschilt ze van een overheidsopdracht? Exploitatierisico, drempel van 5.404.000 euro, procedure en looptijd.

TenderRenderAI voor aanbestedingen

In het kort

In België is een concessie een schriftelijke overeenkomst waarbij een aanbesteder werken of diensten laat uitvoeren of beheren en de tegenprestatie bestaat uit het recht om die werken of diensten te exploiteren, al dan niet aangevuld met een betaling. Bij een overheidsopdracht betaalt de aanbesteder zelf de prijs en draagt hij het risico. Bij een concessie draagt de concessiehouder het exploitatierisico: hij kan zijn investering niet met zekerheid terugverdienen. Daarom heeft een concessie een eigen wet.

Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de Wet van 17 juni 2016 betreffende de concessieovereenkomsten, het KB van 25 juni 2017 en Richtlijn 2014/23/EU.

Wat is een concessie volgens de Belgische wet?

Artikel 2, 7° van de concessiewet onderscheidt twee soorten:

  • Concessie voor werken: de aanbesteder laat werken uitvoeren en de tegenprestatie bestaat uitsluitend in het recht om het werk te exploiteren, of in dat recht plus een betaling.
  • Concessie voor diensten: de aanbesteder laat diensten verrichten en beheren, met dezelfde soort tegenprestatie.

Het sleutelbegrip is het operationeel risico. De gunning van een concessie draagt dat risico over aan de concessiehouder, het vraagrisico, het aanbodrisico of beide. De concessiehouder neemt het risico op zich als er onder normale omstandigheden geen garantie bestaat dat zijn investeringen en kosten worden terugverdiend. Het overgedragen risico moet een werkelijke blootstelling aan de markt zijn: een mogelijk verlies mag niet louter nominaal of verwaarloosbaar zijn.

Stel: een gemeente laat een ondergrondse parking bouwen en geeft de bouwer het recht om die te exploiteren. De bouwer int de tarieven van de gebruikers, en als er te weinig gebruikers komen, verliest hij geld. Dat wijst op een concessie voor werken. Betaalt de gemeente daarentegen een vaste vergoeding, ongeacht het aantal gebruikers, dan ligt het risico bij haar en spreek je eerder van een overheidsopdracht. Dit is een voorbeeld, geen echte opdracht.

Wat is het verschil met een overheidsopdracht?

OnderwerpOverheidsopdrachtConcessie
WetgevingWet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachtenWet van 17 juni 2016 betreffende de concessieovereenkomsten
TegenprestatieEen prijs betaald door de aanbestederHet recht om te exploiteren, eventueel plus een betaling
RisicoBij de aanbestederOperationeel risico bij de concessiehouder
ProcedureDe wet legt de procedures vastDe aanbesteder organiseert de procedure vrij, binnen de wet (artikel 38)
WaardebepalingGeraamde waarde van de opdrachtTotale omzet van de concessiehouder over de looptijd (artikel 35)
UitvoeringKB Uitvoering van 14 januari 2013Algemene uitvoeringsregels in het KB van 25 juni 2017

Bij een gemengde overeenkomst met werken en diensten volgt de plaatsing het hoofdvoorwerp (artikel 18). Bevat een overeenkomst zowel een concessie voor diensten als leveringen, dan telt het onderdeel met de hoogste geraamde waarde (artikel 19). Meer over de procedures van gewone opdrachten staat in soorten procedures bij overheidsopdrachten.

Vanaf welk bedrag geldt de concessiewet?

De Europese drempel voor concessies is sinds 1 januari 2026 5.404.000 euro (exclusief btw), vastgesteld in Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/2151. Artikel 4 van het KB van 25 juni 2017 neemt dat bedrag over.

Type concessieGeldt de wet?
Concessie voor dienstenAlleen vanaf 5.404.000 euro (artikel 3, § 1)
Concessie voor werken door een persoon met bijzondere of exclusieve rechten of een overheidsbedrijf buiten zijn taken van openbare dienstAlleen vanaf 5.404.000 euro
Concessie voor werken door een aanbestedende overheid of een overheidsbedrijf voor taken van openbare dienstOok onder die drempel; geen concessieaankondiging nodig tot en met 1.750.000 euro (artikel 43, § 1, 1° en KB-artikel 5)

Voor concessies tot en met 1.750.000 euro volgt de aanbesteder een vereenvoudigde procedure: hij raadpleegt indien mogelijk meerdere ondernemers en gunt op basis van de gunningscriteria uit het concessiedocument (artikel 43, § 2). Sommige artikelen gelden voor alle concessies, ongeacht de waarde (artikel 3, § 1, vijfde lid).

De waarde is de totale omzet die de concessiehouder volgens de raming van de aanbesteder over de looptijd behaalt. Opties en verlengingen tellen mee, evenals subsidies en betalingen van de aanbesteder (artikel 35). Stel: een concessie van tien jaar met een geraamde omzet van 600.000 euro per jaar komt uit op 6.000.000 euro en haalt dus de drempel. Splitsen om onder de drempel te blijven is niet toegelaten, tenzij objectieve redenen het rechtvaardigen (artikel 36). Een totaalbeeld van alle drempels vind je in de drempelbedragen van 2026.

Hoe verloopt de plaatsing van een concessie?

  1. Concessieaankondiging. De aanbesteder maakt een concessieaankondiging bekend, behalve in de uitzonderingen van artikel 43 (zoals het ontbreken van mededinging om technische redenen of een exclusief recht). Daarin staan een omschrijving van de concessie en de selectievoorwaarden.
  2. Termijn. De minimumtermijn voor aanvragen tot deelneming, al dan niet met offerte, is dertig dagen vanaf verzending van de aankondiging. Bij een procedure in fasen is de termijn voor de eerste offerte minstens tweeëntwintig dagen na de uitnodiging (artikel 47). Het bestek noemt de datum.
  3. Selectie en gunning. De aanbesteder mag het aantal kandidaten beperken op transparante, objectieve en niet-discriminerende gronden en onderhandelen, zonder het voorwerp, de minimumeisen of de gunningscriteria te wijzigen (artikel 46, §§ 3 en 6).
  4. Aankondiging van gegunde concessie. Uiterlijk 48 dagen na de sluiting stuurt de aanbesteder de aankondiging door voor bekendmaking (artikel 44).

Concessies voor sociale en andere specifieke diensten uit bijlage V van de wet vallen onder een lichter regime: alleen de bekendmaking van een vooraankondiging en een aankondiging van gegunde concessie is verplicht (artikel 34). Zie ook sociale en andere specifieke diensten.

Hoe lang mag een concessie duren?

De looptijd is beperkt en wordt door de aanbesteder geraamd op basis van de gevraagde werken of diensten (artikel 37, § 1). Duurt een concessie langer dan vijf jaar, dan mag de maximale looptijd niet langer zijn dan de periode waarin de concessiehouder redelijkerwijs zijn investeringen plus een rendement kan terugverdienen. Bij gewone overheidsopdrachten geldt een andere logica; zie looptijd van een overheidsopdracht.

Welke concessies vallen onder de speciale sectoren?

De concessiewet spreekt van een aanbestedende entiteit wanneer een aanbestedende overheid een concessie verleent voor een activiteit uit bijlage II van die wet, of wanneer het gaat om een overheidsbedrijf of een persoon met bijzondere of exclusieve rechten (artikel 2, 4°). Hoe de speciale sectoren bij gewone opdrachten werken, lees je in speciale sectoren bij overheidsopdrachten.

Dit artikel gaat over België. In Nederland geldt voor concessies de Aanbestedingswet 2012 met eigen regels; zie de uitleg van de Aanbestedingswet 2012.

Veelgestelde vragen

Is een concessie een overheidsopdracht met een andere naam?

Nee. Beide hebben een eigen wet. Het verschil zit in de tegenprestatie en het risico: bij een concessie bestaat de tegenprestatie in het exploitatierecht en draagt de concessiehouder het operationeel risico.

Wie draagt het risico bij een concessie?

De concessiehouder draagt het operationeel risico, het vraagrisico, het aanbodrisico of beide. Het risico moet reëel zijn, geen louter nominaal verlies.

Moet een concessie altijd Europees worden bekendgemaakt?

Een concessie voor diensten valt pas onder de wet vanaf 5.404.000 euro. Concessies voor werken van aanbestedende overheden vallen er ook onder, maar tot en met 1.750.000 euro is geen concessieaankondiging vereist.

Welke wet geldt voor de uitvoering?

Voor concessies van aanbestedende overheden en overheidsbedrijven in hun taken van openbare dienst bepaalt de Koning de algemene uitvoeringsregels (artikel 57). Die staan in het KB van 25 juni 2017.

Mag de aanbesteder zelf de procedure kiezen?

Ja, binnen de wet. Artikel 38 laat de aanbesteder de procedure vrij organiseren, zolang de beginselen van gelijke behandeling en transparantie gerespecteerd worden en hij geen informatie op een discriminerende manier verstrekt.

Bronnen

Lees ook

01 Aanbestedingen
Isometric grid illustration
200+
Aanbestedingsprojecten verwerkt met TenderRender
02 Schaal
Isometric grid illustration
100s
Pagina's tenderdocumenten tegelijk geanalyseerd
03 Eerste versie
Isometric grid illustration
15 min
Tot een eerste versie voor alle vragen van de aanbestedende dienst
[06] Informatie

Benieuwd wat TenderRender met jouw aanbesteding kan? Plan een demo.

Boek een demo
Isometric grid illustration