In het kort
Een aanbesteding is de manier waarop overheidsorganisaties werken, leveringen en diensten inkopen: ze zetten de opdracht in de markt, ondernemers dienen een aanbod in en de opdracht gaat naar de beste inschrijving volgens regels die vooraf bekend zijn. In Nederland staat dat in de Aanbestedingswet 2012. Is de geraamde waarde hoger dan het Europese drempelbedrag, voor een gemeente bijvoorbeeld € 216.000 voor leveringen en diensten of € 5.404.000 voor werken, dan is een Europese aanbesteding verplicht.
Gecontroleerd op 1 november 2026 op PIANOo, wetten.overheid.nl en het Publicatieblad van de Europese Unie. Alle bedragen zijn exclusief btw.
Wat is een aanbesteding precies?
PIANOo, het Expertisecentrum Aanbesteden van de overheid, omschrijft een aanbesteding als een specifieke manier waarop overheidsorganisaties en organisaties die met overheidsgeld werken producten, diensten of werken inkopen. Daarbij houden ze zich aan Europese en nationale regels over wanneer een opdracht openbaar moet worden aangekondigd, hoe ze eerlijk en transparant handelen en hoe ze aanbiedingen objectief beoordelen.
In de wet zijn drie begrippen belangrijk:
- Aanbestedende dienst. Dat is de Staat, een provincie, een gemeente, een waterschap, een publiekrechtelijke instelling of een samenwerkingsverband daarvan (artikel 1.1 Aanbestedingswet 2012). Volgens PIANOo vallen onder publiekrechtelijke instellingen bijvoorbeeld academische ziekenhuizen, omroeporganisaties en onderwijsinstellingen. Er is geen volledige lijst; elke organisatie beoordeelt zelf of ze eronder valt.
- Overheidsopdracht. Een schriftelijke overeenkomst onder bezwarende titel tussen een of meer ondernemers en een of meer aanbestedende diensten over werken, leveringen of diensten (artikel 1.1).
- Aanbestedingsstukken. Alle stukken die de aanbestedende dienst opstelt of noemt om de aanbesteding of de procedure te omschrijven (artikel 1.1).
Aanbesteden is dus een onderdeel van inkopen. Inkopen is alles wat een organisatie doet om werken, leveringen of diensten van externe partijen te regelen; aanbesteden is de gereguleerde manier waarop de overheid dat doet.
Waarom moet de overheid aanbesteden?
Overheden kopen in met publiek geld. PIANOo noemt vier redenen: eerlijke concurrentie tussen leveranciers, transparant en uitlegbaar inkopen, gelijke kansen voor bedrijven uit heel Europa en een wettelijk kader dat uit de Europese richtlijnen komt. In de Aanbestedingswet 2012 zijn die uitgangspunten voor Europese aanbestedingen terug te vinden als gelijke en niet-discriminerende behandeling (artikel 1.8), transparantie (artikel 1.9) en eisen die in redelijke verhouding staan tot de opdracht (artikel 1.10).
Wanneer is een aanbesteding verplicht?
Dat hangt af van de geraamde waarde van de opdracht.
| Geraamde waarde | Wat geldt |
|---|---|
| Gelijk aan of hoger dan het Europese drempelbedrag | Europese aanbesteding: een Europese procedure, aankondiging via TenderNed en het Europese publicatieblad |
| Lager dan het drempelbedrag | Geen Europese plicht. De aanbestedende dienst volgt een nationale procedure: het eigen inkoopbeleid, de Gids Proportionaliteit en bij werken het ARW 2016 |
| Uitgezonderde opdrachten | De wet is niet van toepassing, bijvoorbeeld bij bepaalde defensieopdrachten of (quasi-)inbesteden (artikelen 2.23 tot en met 2.24c) |
De actuele drempelbedragen en de rekenregels staan in drempelbedragen aanbesteding 2026. Onder de drempel kan een overheid kiezen uit een enkelvoudig onderhandse, een meervoudig onderhandse of een nationale openbare procedure.
Hoe werkt een aanbesteding stap voor stap?
Bij de meest gebruikte Europese procedure, de openbare procedure, noemt artikel 2.26 van de Aanbestedingswet 2012 deze stappen voor de aanbestedende dienst:
- Aankondigen van de opdracht. Dat gebeurt via TenderNed. Volgens PIANOo verschijnt de aankondiging eerst op TED en na maximaal 48 uur ook op TenderNed.
- Toetsen of een inschrijver onder een uitsluitingsgrond valt.
- Toetsen of de inschrijver aan de geschiktheidseisen voldoet.
- Toetsen of de inschrijving voldoet aan de technische specificaties, eisen en normen.
- Beoordelen van de geldige inschrijvingen op het gunningscriterium.
- Een proces-verbaal opmaken en de gunningsbeslissing meedelen.
- De overeenkomst sluiten. Dat mag pas na de opschortende termijn van minimaal 20 kalenderdagen na verzending van de gunningsbeslissing (artikel 2.127).
- De aankondiging van de gegunde opdracht bekendmaken, binnen 30 dagen na de gunning (artikel 2.134).
Bij de niet-openbare procedure komt er een eerste ronde voor: ondernemers melden zich aan en de aanbestedende dienst selecteert wie mag inschrijven. Een overzicht van alle varianten staat in aanbestedingsprocedures: alle soorten op een rij.
Wat doe je als ondernemer?
Ondernemersplein (gepubliceerd door PIANOo, KVK en het ministerie van Economische Zaken) beschrijft het pad voor ondernemers zo:
- Registreer je onderneming op TenderNed. Daarvoor heb je eHerkenning nodig. Opdrachten van overheden uit andere EU-landen vind je op TED.
- Zoek passende opdrachten en maak eventueel een interesseprofiel aan.
- Lees de aanbestedingsstukken: de opdracht, het type procedure, de selectiecriteria, de eisen en de gunningscriteria.
- Stel je vragen voor de uiterste datum. Het antwoord komt in de nota van inlichtingen, die alle deelnemers kunnen lezen.
- Schrijf in via het aanbestedingssysteem. Bij een Europese procedure vul je altijd het Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA) in. Je inschrijving staat tot de sluitingsdatum in een digitale kluis en je kunt haar tot dan nog verbeteren.
- Wacht op de mededeling van de gunningsbeslissing. Bij een Europese procedure is de bezwaarperiode minimaal 20 kalenderdagen.
Een aanbesteding komt vaak met veel documenten. TenderRender leest ze allemaal, markeert de knock-outeisen en laat bij elke bevinding zien op welke pagina van welk document die staat. Meer daarover op aanbestedingsstukken analyseren.
Een voorbeeld
Stel: een gemeente wil drie jaar lang groenonderhoud inkopen voor € 90.000 per jaar. De geraamde waarde is € 270.000. Voor diensten van een decentrale overheid is het Europese drempelbedrag € 216.000, dus de gemeente moet Europees aanbesteden. Was de geraamde waarde € 150.000 geweest, dan hoefde dat niet en kon de gemeente een nationale procedure kiezen, afhankelijk van haar inkoopbeleid.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een aanbesteding en inkopen?
Inkopen is alles wat een organisatie doet om werken, leveringen of diensten van externe partijen af te nemen, ook een bedrijf. Aanbesteden is de gereguleerde vorm daarvan voor overheden en andere aanbestedende diensten (PIANOo).
Moet een gemeente altijd aanbesteden?
Boven de Europese drempel in principe wel, met een beperkt aantal uitzonderingen. Eronder hoeft ze niet Europees aan te besteden, maar gelden nog steeds de beginselen uit de wet en de Gids Proportionaliteit. Haar inkoopbeleid bepaalt wanneer één offerte genoeg is en wanneer ze er meer opvraagt.
Is een aanbesteding hetzelfde als een tender?
In de praktijk gebruiken bedrijven de woorden door elkaar. Wettelijk spreekt de Aanbestedingswet van aanbesteding en overheidsopdracht.
Waar vind ik aanbestedingen?
Nederlandse aanbestedingen staan op TenderNed. Opdrachten van overheden in andere EU-landen staan op TED. Meer opties staan in aanbestedingen gratis vinden.
Kan ik bezwaar maken als ik niet win?
Ja. Na de mededeling van de gunningsbeslissing kun je om uitleg vragen, een klacht indienen bij het klachtenmeldpunt van de opdrachtgever en een kort geding beginnen. Hoe lang dat kan, lees je in de Alcatel-termijn.
Lees ook
- Aanbestedingsprocedures: alle soorten op een rij
- Drempelbedragen aanbesteding 2026
- Aanbestedingsbegrippen van A tot Z
- Hoe win ik een aanbesteding?