Gids

Aanbestedingen woningcorporaties: aanbestedingsplicht?

Zijn woningcorporaties aanbestedingsplichtig? Wat Aedes, de Woningwet en de Europese Commissie zeggen, en wat dat betekent voor bouwbedrijven.

TenderRenderAI voor aanbestedingen

In het kort

Woningcorporaties zijn volgens de Nederlandse wetgever geen aanbestedende dienst en daarom niet verplicht de Aanbestedingswet 2012 toe te passen. Aedes noemt twee uitzonderingen: als de corporatie maatschappelijk vastgoed ontwikkelt, en als ze werkzaamheden aanbesteedt in opdracht van een gemeente of een andere aanbestedingsplichtige dienst.

De Europese Commissie vindt dat corporaties publiekrechtelijke instellingen zijn en Europees moeten aanbesteden boven de drempels. Ze startte eind 2017 daarvoor een inbreukprocedure tegen Nederland. Het laatste bericht van Aedes dat we vonden, van 7 maart 2024, meldt dat er nog geen duidelijkheid is.

Gecontroleerd op 1 november 2026 op aedes.nl, in de Woningwet (wetten.overheid.nl) en in Kamerstuk 29453, nr. 468. We vonden geen latere uitspraak of beslissing; controleer de actuele stand bij Aedes of het ministerie van BZK.

Wat zeggen de wet en de bronnen?

BronWat er staat
Aanbestedingswet 2012, artikel 1.1 (via PIANOo)Aanbestedende diensten zijn de staat, provincies, gemeenten, waterschappen, publiekrechtelijke instellingen en samenwerkingen daarvan. Een volledige lijst van publiekrechtelijke instellingen bestaat niet; elke organisatie beoordeelt zelf of ze eronder valt
WoningwetDe tekst bevat geen aanbestedingsregels. Artikel 61d lid 1 zegt dat een aanwijzing van de minister aan een toegelaten instelling geen betrekking heeft op het plaatsen van opdrachten
Aedes, Wet- en regelgeving (17 februari 2023)De wetgever beschouwt corporaties niet als aanbestedende dienst. Twee uitzonderingen: maatschappelijk vastgoed, en aanbesteden in opdracht van een gemeente of andere aanbestedingsplichtige dienst
Kamerstuk 29453, nr. 468 (21 februari 2018)Naar het oordeel van de Europese Commissie moeten corporaties op grond van Richtlijn 2014/24 als aanbestedende diensten gelden en voldoen aan de Europese aanbestedingsregels. Aanleiding: een inbreukprocedure
Aedes, nieuwsbericht 7 maart 2024Nederland en Aedes bestrijden het standpunt. De Commissie kan de zaak aan het Europese Hof voorleggen; Aedes had geen signalen dat dat op korte termijn gebeurt

De Woningwet zelf regelt dus geen aanbestedingsplicht. Of een corporatie een publiekrechtelijke instelling is, is het punt waarover de Commissie en Nederland van mening verschillen. Hoe de drempels werken als een corporatie wel aanbestedingsplichtig is, staat in drempelbedragen aanbesteding 2026, en wat een aanbestedende dienst is in aanbestedende dienst.

Wat betekent dat voor een bouw-, onderhouds- of installatiebedrijf?

Aedes schrijft dat een aanbestedingsbeleid niet betekent dat een corporatie voor elke opdracht nationaal of Europees moet aanbesteden: het legt vast wat ze doet en onder welke omstandigheden. Aedes raadt corporaties aan dat beleid op de eigen website te plaatsen, zodat ondernemers weten wat hun te wachten staat. Het kan dus per corporatie verschillen. Aedes biedt leden de Leidraad Aanbesteden (herziene versie van 17 januari 2022) en een sjabloon voor inkoop- en aanbestedingsbeleid, en adviseert op die leidraad aan te besteden, zodat corporaties voorbereid zijn als het Europese Hof de Commissie gelijk geeft.

  1. Zoek het aanbestedingsbeleid van de corporatie. Kijk op haar website. Daarin staat hoe de corporatie aanbesteedt.
  2. Check of een uitzondering geldt. Gaat het om maatschappelijk vastgoed, of schrijft de corporatie aan in opdracht van een gemeente? Dan geldt volgens Aedes de Aanbestedingswet; de uitzonderingssituaties beschrijft Aedes in de inleiding van de Leidraad Aanbesteden.
  3. Lees de contractvorm. Veel corporaties gebruiken de modelcontracten van Aedes, zie hieronder.
  4. Vraag het na. Is onduidelijk welke regels gelden, stel dan een vraag in de vragenronde of via de contactpersoon van de corporatie.

Welke modelcontracten gebruiken corporaties?

Aedes publiceert voor leden (overzicht van 30 juni 2026) onder meer:

ContractvormHoe het werkt volgens Aedes
Geïntegreerd bouwen (DB/DBM)Ontwerp en uitvoering liggen bij één opdrachtnemer, bij DBM ook het onderhoud. De corporatie levert een vraagspecificatie
Resultaatgericht Samenwerken (RGS)De corporatie legt de gewenste kwaliteit vast in functionele prestatie-eisen, niet in een vooraf dichtgetimmerd bestek. De opdrachtnemer presenteert scenario's met financiële doorrekening en de corporatie kiest
Conceptueel bouwenEen model twee-fasen-overeenkomst van het Netwerk Conceptueel Bouwen
TraditioneelEen model aannemingsovereenkomst, waarbij de aannemer niet bij het ontwerp is betrokken en op basis van een bestek aanbiedt
Algemene inkoopvoorwaardenAedes-model Algemene Inkoopvoorwaarden

Aedes en OnderhoudNL actualiseerden de modelovereenkomsten voor RGS bij onderhoud en investeringen in juni 2026: een raamovereenkomst, een aannemingsovereenkomst en algemene voorwaarden, met een leeswijzer. Bij RGS komt het resultaat uit een vraagspecificatie en presenteert de opdrachtnemer scenario's, geen prijs op een kant-en-klaar bestek. Lees bij de uitvraag welke contractvorm geldt.

Wat laten eerdere gunningen zien?

In onze analyse van Europese gunningen in TED over 2019–2023 (zie de grootste aanbestedende diensten van Nederland) staat geen woningcorporatie in de top 25 op aantal gunningen of op gegunde waarde. Opdrachten die niet Europees zijn aangekondigd ontbreken in die cijfers, dus het zegt niets over hoeveel corporaties inkopen. Cijfers over de bouwkopers die wel Europees aankondigen staan in bouwaanbestedingen in Nederland in cijfers.

Hoe helpt TenderRender hierbij?

Staat een opdracht van een corporatie niet op TenderNed, dan kun je de stukken ervan zelf uploaden: TenderRender zet na upload alle eisen letterlijk op een rij, met bron en knock-outmarkering (aanbestedingsstukken analyseren). Voor opdrachten die wel op TenderNed staan, geeft het een matchscore op basis van je bedrijfsbeschrijving.

Veelgestelde vragen

Zijn woningcorporaties aanbestedingsplichtig?

Volgens de Nederlandse wetgever niet, op twee uitzonderingen na die Aedes noemt: maatschappelijk vastgoed en aanbesteden in opdracht van een aanbestedingsplichtige dienst. De Europese Commissie vindt dat ze wel aanbestedingsplichtig zijn en startte daarover eind 2017 een inbreukprocedure.

Moet een corporatie Europees aanbesteden?

Niet op grond van de Aanbestedingswet, tenzij een uitzondering geldt. Aedes adviseert corporaties wel hun eigen inkoopprocedures goed in te richten.

Wat is de stand van de inbreukprocedure?

Volgens het laatste bericht van Aedes dat we vonden (7 maart 2024) is er geen duidelijkheid: de Commissie kan de zaak aan het Europese Hof voorleggen. We vonden geen latere beslissing. Controleer de actuele stand bij Aedes of het ministerie van BZK.

Waar vind ik de regels van een corporatie?

In haar aanbestedingsbeleid. Aedes raadt corporaties aan dat beleid op hun website te zetten. Opdrachten die onder de Aanbestedingswet vallen, volgen de regels van die wet.

Wat is Resultaatgericht Samenwerken?

Een manier van samenwerken bij onderhoud en investeringen, waarbij de corporatie het gewenste resultaat vastlegt in prestatie-eisen en de opdrachtnemer scenario's met doorrekening voorlegt.

Lees ook

Bronnen

  • Aedes, Belangrijke wet- en regelgeving rond inkoop en opdrachtgeverschap (17 februari 2023); Aanbesteden en aanbestedingsbeleid; Leidraad Aanbesteden; Nog geen duidelijkheid over Europees aanbesteden corporaties (7 maart 2024); Aedes-modelcontracten voor bouw en renovatie; Modelovereenkomsten RGS bij onderhoud (aedes.nl)
  • Woningwet, artikel 61d (wetten.overheid.nl)
  • Kamerstuk 29453, nr. 468, verslag van een schriftelijk overleg, 21 februari 2018 (officielebekendmakingen.nl)
  • PIANOo, Voor wie gelden de aanbestedingsregels? (pianoo.nl)
  • TED-gegevens 2019–2023, bewerkt in de grootste aanbestedende diensten van Nederland
01 Aanbestedingen
Isometric grid illustration
200+
Aanbestedingsprojecten verwerkt met TenderRender
02 Schaal
Isometric grid illustration
100s
Pagina's tenderdocumenten tegelijk geanalyseerd
03 Eerste versie
Isometric grid illustration
15 min
Tot een eerste versie voor alle vragen van de aanbestedende dienst
[06] Informatie

Benieuwd wat TenderRender met jouw aanbesteding kan? Plan een demo.

Boek een demo
Isometric grid illustration