In het kort
De Nederlandse aanbestedende dienst met de meeste Europese gunningen in 2019–2023 was de Gemeente Rotterdam (3.110), vooral door inhuur van personeel, gevolgd door Staatsbosbeheer (846), Rijkswaterstaat (738) en het Ministerie van Defensie (582), blijkt uit een analyse van TenderRender op TED-gegevens. Op gegunde waarde staat Rijkswaterstaat bovenaan met € 9,6 miljard, 6,7% van alle Nederlandse Europese gunningen. De 25 grootste kopers zijn samen goed voor een derde van de gunningen. Bij VWS, het RIVM, TU Delft en de Belastingdienst kreeg 45% tot 55% van de percelen maar één inschrijving; bij inhuuropdrachten van gemeenten en waterschappen is dat 11% tot 20%.
Hoe zijn deze ranglijsten gemaakt?
We telden alle Europese gunningen van Nederlandse aanbestedende diensten in TED over 2019–2023: 33.284 gunningen met 38.059 percelen en € 143,0 miljard gegunde waarde. Dit zijn dezelfde gegevens als in de aanbestedingsmarkt in Nederland in cijfers.
Een gunning is één aankondiging van een gegunde opdracht. Een perceel is één gegund deel daarvan, met één winnaar. We rangschikken op gunningen; aandelen en medianen rekenen we op percelen.
Eén koper staat in TED vaak onder meerdere namen. Rijkswaterstaat publiceert onder 13 namen, de Gemeente Amsterdam onder 18 (Ingenieursbureau, Facilitair Bureau, afdeling ICT en andere) en ProRail onder 4 schrijfwijzen. Wij voegden zulke varianten samen tot één koper. Uitvoeringsorganisaties met een eigen naam bleven apart van hun ministerie: RVO is niet opgeteld bij EZK en DJI niet bij Justitie en Veiligheid. Zo werden 2.899 TED-namen 2.534 kopers.
Welke 25 aanbestedende diensten gunnen het vaakst?
| # | Koper | Gunningen | Mediane waarde perceel | Belangrijkste sector (aandeel percelen) | Laagste prijs | Mediaan inschrijvers | Eén inschrijver |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Gemeente Rotterdam | 3.110 | € 850.000 | Inhuur personeel (85%) | 4% | 5 | 16% |
| 2 | Staatsbosbeheer | 846 | € 17.000 | Groen en bosbouw (87%) | 87% | 2 | 30% |
| 3 | Rijkswaterstaat¹ | 738 | € 799.000 | Bouw (43%) | 25% | 2 | 41% |
| 4 | Ministerie van Defensie | 582 | € 992.000 | Voertuigen en transportmiddelen (14%) | 37% | 2 | 31% |
| 5 | Ministerie van Justitie en Veiligheid | 565 | € 152.000 | Inhuur personeel (83%) | 0% | 4 | 13% |
| 6 | Gemeente Amsterdam | 485 | € 1.600.000 | Bouw (15%) | 19% | 3 | 20% |
| 7 | ProRail | 449 | € 4.648.000 | Bouw (41%) | 19% | 3 | 27% |
| 8 | Waterschap Rivierenland | 324 | € 280.000 | Inhuur personeel (58%) | 11% | 4 | 15% |
| 9 | Gemeente Den Haag | 317 | € 978.000 | Zakelijke dienstverlening (16%) | 16% | 3 | 21% |
| 10 | Gemeente Delft | 303 | – | Inhuur personeel (87%) | 3% | 5 | 11% |
| 11 | Politie Nederland | 271 | € 1.515.000 | Voertuigen en transportmiddelen (18%) | 27% | 3 | 24% |
| 12 | Hoogheemraadschap van Delfland | 255 | € 276.000 | Inhuur personeel (74%) | 5% | 4 | 13% |
| 13 | Zorginstituut Nederland | 255 | € 85.000 | Inhuur personeel (66%) | 0% | 4 | 12% |
| 14 | Gemeente Utrecht | 248 | € 1.100.000 | Bouw (15%) | 13% | 3 | 22% |
| 15 | Provincie Zuid-Holland | 239 | € 775.000 | IT-diensten (33%) | 13% | 3,5 | 15% |
| 16 | Inkoopsamenwerking Noord-Veluwe | 233 | € 120.000 | Inhuur personeel (85%) | 4% | 3 | 20% |
| 17 | Rijksvastgoedbedrijf | 218 | € 1.555.000 | Reparatie en onderhoud (39%) | 25% | 4 | 14% |
| 18 | Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) | 218 | € 499.000 | Openbare dienstverlening (28%) | 0% | 3 | 24% |
| 19 | Universiteit Utrecht | 206 | € 500.000 | Zakelijke dienstverlening (35%) | 19% | 3 | 29% |
| 20 | Belastingdienst | 166 | € 1.495.000 | IT-diensten (19%) | 25% | 2 | 45% |
| 21 | Gemeente Westland | 165 | € 523.000 | Zakelijke dienstverlening (58%) | 56% | 5 | 12% |
| 22 | Gemeente Maastricht | 164 | € 651.000 | Zakelijke dienstverlening (24%) | 25% | 2 | 25% |
| 23 | TU Delft | 158 | € 637.000 | Laboratorium- en meetapparatuur (26%) | 36% | 2 | 46% |
| 24 | Omgevingsdienst Regio Utrecht | 156 | € 53.000 | Inhuur personeel (96%) | 1% | 3 | 18% |
| 25 | Provincie Gelderland | 154 | € 504.000 | Ingenieurs- en architectendiensten (21%) | 30% | 3 | 18% |
"Laagste prijs" is het aandeel percelen dat op laagste prijs werd gegund; de rest ging op beste prijs-kwaliteitverhouding. Bij de Gemeente Delft staat bij maar 16 percelen een bruikbare waarde, te weinig voor een mediaan.
¹ Van de 886 percelen van Rijkswaterstaat zijn er 197 een aankondiging van een wijziging van een lopend contract. Daar staat de zittende opdrachtnemer als enige inschrijver. Zonder die wijzigingen telt Rijkswaterstaat 541 gunningen, met een mediaan van 3 inschrijvers en 24% één inschrijver.
Een derde van de lijst is inhuur. Acht van de 25 kopers publiceren vooral losse inhuuropdrachten voor personeel (CPV 796) op TED. Samen zijn dat 4.325 gunningen, waarvan 2.655 bij de Gemeente Rotterdam. Ze gaan bijna altijd op kwaliteit en trekken meer inschrijvers dan gemiddeld. Wie geen inhuur aanbiedt, kan deze kopers grotendeels overslaan.
Staatsbosbeheer is een eigen markt. 846 gunningen met een mediane waarde van € 17.000, 87% groen- en bosbouwwerk en 87% op laagste prijs. Dat is het tegenovergestelde van het Nederlandse gemiddelde van 20% laagste prijs.
Zonder inhuur blijft de infra- en Rijkskern over. Rijkswaterstaat, Defensie, Amsterdam, ProRail, Politie, het Rijksvastgoedbedrijf en de Belastingdienst gunnen honderden opdrachten met medianen tussen € 0,8 en € 4,6 miljoen. ProRail heeft de hoogste mediane perceelwaarde in de lijst.
Welke 25 kopers gunnen de meeste waarde?
Bij waarde domineren een paar zeer grote percelen. Daarom tellen in deze lijst alleen kopers met minstens 20 gunningen mee, en tonen we hoeveel van hun waarde uit één perceel komt.
| # | Koper | Waarde (mld €) | Aandeel in totaal | Gunningen | Waarvan grootste perceel |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Rijkswaterstaat | 9,59 | 6,7% | 738 | 12% |
| 2 | Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) | 8,03 | 5,6% | 132 | 92% |
| 3 | Gemeente Amsterdam | 6,87 | 4,8% | 485 | 19% |
| 4 | ProRail | 5,43 | 3,8% | 449 | 8% |
| 5 | RVO | 5,13 | 3,6% | 218 | 43% |
| 6 | TenneT TSO | 3,88 | 2,7% | 65 | 90% |
| 7 | Servicepunt71 (Leiden e.o.) | 3,59 | 2,5% | 135 | 95% |
| 8 | Ministerie van Defensie | 3,36 | 2,4% | 582 | 13% |
| 9 | TU Delft | 3,13 | 2,2% | 158 | 85% |
| 10 | Ministerie van Justitie en Veiligheid | 2,97 | 2,1% | 565 | 8% |
| 11 | Ministerie van EZK | 2,57 | 1,8% | 31 | 16% |
| 12 | Rijksvastgoedbedrijf | 2,46 | 1,7% | 218 | 6% |
| 13 | Gemeente Rotterdam | 2,40 | 1,7% | 3.110 | 10% |
| 14 | Provincie Zuid-Holland | 2,26 | 1,6% | 239 | 44% |
| 15 | Politie Nederland | 2,00 | 1,4% | 271 | 12% |
| 16 | Ministerie van VWS | 1,97 | 1,4% | 127 | 34% |
| 17 | Stedin | 1,92 | 1,3% | 29 | 66% |
| 18 | Alliander | 1,58 | 1,1% | 30 | 66% |
| 19 | UWV | 1,49 | 1,0% | 74 | 16% |
| 20 | Gemeente Den Haag | 1,33 | 0,9% | 317 | 19% |
| 21 | Gemeente Apeldoorn | 1,30 | 0,9% | 121 | 9% |
| 22 | GÉANT Vereniging | 1,28 | 0,9% | 71 | 8% |
| 23 | Ministerie van BZK | 1,24 | 0,9% | 86 | 31% |
| 24 | COA | 1,18 | 0,8% | 55 | 34% |
| 25 | Gemeente Utrecht | 1,16 | 0,8% | 248 | 21% |
Deze 25 kopers zijn samen goed voor € 78,1 miljard, 55% van alle gegunde waarde. Lees de lijst met de laatste kolom erbij. De € 8,0 miljard van DJI komt voor 92% uit één raamovereenkomst voor forensische zorg uit 2023 (€ 7,4 miljard). Bij TU Delft komt 85% uit één verzekeringsopdracht van € 2,7 miljard; dat bedrag lijkt de verzekerde waarde, niet wat de universiteit betaalt. Rijkswaterstaat, ProRail, Amsterdam en Defensie halen hun waarde juist uit honderden opdrachten. Dat zijn de kopers met een stabiele, grote vraag.
Welke typen kopers gunnen het meest?
We deelden de kopers in op hun naam. Dat lukt voor gemeenten, provincies en waterschappen vrijwel volledig, voor Rijk, onderwijs en zorg bij benadering. Een kwart bleef "overig": netbeheerders, ProRail, veiligheidsregio's, omgevingsdiensten en samenwerkingsverbanden.
| Type koper | Kopers | Gunningen | Aandeel gunningen | Aandeel waarde | Mediane waarde | Eén inschrijver | Laagste prijs |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Gemeenten | 475 | 12.071 | 36% | 20% | € 535.000 | 19% | 20% |
| Rijk en zbo's | 207 | 5.254 | 16% | 34% | € 600.000 | 28% | 29% |
| Onderwijs en onderzoek | 687 | 4.608 | 14% | 7% | € 390.000 | 23% | 14% |
| Waterschappen | 27 | 1.714 | 5% | 3% | € 480.000 | 19% | 19% |
| Provincies | 22 | 1.047 | 3% | 3% | € 502.000 | 20% | 20% |
| Zorg | 44 | 663 | 2% | 1% | € 910.000 | 32% | 17% |
| Overig | 1.437 | 7.927 | 24% | 32% | € 503.000 | 22% | 17% |
Gemeenten gunnen het vaakst, het Rijk gunt het meeste geld: met 16% van de gunningen een derde van de waarde. Bij Rijk en zbo's kreeg 28% van de percelen één inschrijving (26% zonder de wijzigingsaankondigingen van Rijkswaterstaat), tegen 19% bij gemeenten. Het Rijk gunt ook vaker op laagste prijs (29%). De 27 waterschappen en 22 provincies gunnen samen 2.761 opdrachten, gemiddeld meer per koper dan gemeenten.
Waar is de minste concurrentie?
Kijk naar het aandeel percelen met één inschrijver. Onder de 44 kopers met minstens 100 gunningen:
- Ministerie van VWS: 55% één inschrijver, mediaan 1. Vooral zorg- en welzijnsdiensten.
- RIVM: 50%, mediaan 2. Veel medische en laboratoriumleveringen.
- TU Delft: 46%, mediaan 2. Laboratorium- en meetapparatuur.
- Belastingdienst: 45%, mediaan 2. Vooral IT.
- DJI: 35%. Defensie: 31%.
Het patroon: specialistische leveringen en IT bij het Rijk trekken weinig inschrijvers. Rijkswaterstaat lijkt met 41% ook in dit rijtje te horen, maar dat komt door de wijzigingsaankondigingen (zie de voetnoot bij de eerste tabel); zonder die wijzigingen is het 24%, iets boven het Nederlandse gemiddelde van 22%. Eén inschrijver betekent niet dat iedereen kan winnen. Soms zijn de eisen zwaar of gaat het om een vervolgopdracht. Maar wie de eisen haalt, zit hier gemiddeld tegenover minder concurrenten.
De meeste concurrentie zit bij inhuur en zakelijke dienstverlening. De Gemeente Delft, Rotterdam en Westland halen een mediaan van 5 inschrijvers, het Zorginstituut, Delfland, Rivierenland en Justitie en Veiligheid 4.
Wie gunt vaker op kwaliteit, wie op prijs?
Over heel Nederland gaat 20% van de percelen op laagste prijs. Per koper loopt dat ver uiteen:
- Vrijwel altijd op kwaliteit (0–5% laagste prijs): Justitie en Veiligheid, RVO, het Zorginstituut, de Omgevingsdienst Regio Utrecht, de Gemeente Rotterdam, Noord-Veluwe en Delfland. Op RVO na zijn dit vooral inhuurkopers.
- Vaker op prijs: Staatsbosbeheer (87%), Gemeente Westland (56%), Defensie (37%) en TU Delft (36%). Bij leveringen en groenwerk beslist de prijs vaker.
- Rijkswaterstaat en ProRail: 25% en 19% op laagste prijs. Ook in de bouw gunnen de grote infrabeheerders dus vooral op kwaliteit, zie ook bouwaanbestedingen in Nederland in cijfers.
Hoe de kwaliteitscriteria dan wegen, staat in hoe zwaar weegt kwaliteit in cijfers.
Wat betekent dit voor je bid/no-bid?
Ken je koper. Onder de 44 kopers met minstens 100 gunningen loopt het aandeel percelen met één inschrijver van 10% (Gemeente Groningen) tot 55% (VWS). Kijk vóór je beslist naar de eerdere gunningen van díe koper, niet alleen naar het landelijke gemiddelde.
Lees een ranglijst op aantal niet als ranglijst van kansen. De top wordt gevuld door inhuur en kleine groenopdrachten. Voor een bouwer, ingenieursbureau of IT-leverancier zijn Rijkswaterstaat, ProRail, Defensie, de grote gemeenten en het Rijksvastgoedbedrijf de relevante kern.
Raamovereenkomsten sluiten je jaren uit. Bij Defensie (57%), Politie (53%) en Amsterdam (53%) is meer dan de helft van de percelen een raamovereenkomst. Een gemiste raamovereenkomst bij zo'n koper is vaak vier jaar weg. Zie aanbestedingen signaleren via aflopende contracten.
Stem je inschrijving af op het criterium. Bij kopers die bijna alles op kwaliteit gunnen, beslist je plan van aanpak; bij Staatsbosbeheer telt vooral de prijs.
Hoe helpt TenderRender hierbij?
TenderRender zoekt aanbestedingen op TenderNed en geeft elke aanbesteding een matchscore op basis van je bedrijfsbeschrijving, zodat je zelf filtert op de kopers die bij je passen. Per aanbesteding toont de historie eerdere aankondigingen en eerdere winnaars uit TED en de nationale platforms. Na upload van de stukken zet de AI alle eisen letterlijk op een rij, met bron en knock-outmarkering.
Over deze cijfers
Bron: TED (ted.europa.eu), bewerkt door TenderRender. Alleen Europees aangekondigde gunningen, dus vooral opdrachten boven de Europese drempelwaarden. Opdrachten die alleen op TenderNed staan, ontbreken. Gemeenten en waterschappen kopen onder de drempel veel meer in dan hier zichtbaar is. Koper = Nederlandse aanbestedende dienst volgens TED; EU-instellingen met een Nederlands adres zijn uitgesloten. Jaar = gunningsjaar. 2023 is het laatste volledige jaar in onze extractie (stand maart 2026). Peildatum 15 oktober 2026.
Naamsamenvoeging en typering gebeurden op naam en zijn een benadering: de toplijsten zijn met de hand nagelopen, in de lange staart kunnen varianten gemist zijn. Waarden tellen tussen € 1.000 en € 10 miljard; in Nederland heeft ongeveer 60% van de percelen een bruikbare waarde, en bij sommige kopers veel minder (Rotterdam: 427 van 3.740 percelen). Inschrijvers tellen alleen waar een aantal boven nul is ingevuld. TED bevat ook aankondigingen van wijzigingen van lopende contracten; die tellen in deze methode mee als gunning. Waar ze herkenbaar zijn aan de titel (vooral bij Rijkswaterstaat, 197 percelen) melden we het effect. Afronding op hele procenten.
Veelgestelde vragen
Wat is de grootste aanbestedende dienst van Nederland?
Op aantal Europese gunningen in 2019–2023 is dat de Gemeente Rotterdam met 3.110, vooral losse inhuuropdrachten. Op gegunde waarde is het Rijkswaterstaat, met € 9,6 miljard verdeeld over 738 gunningen.
Hoeveel aanbestedende diensten gunnen Europees?
Na het samenvoegen van naamvarianten gunden 2.534 Nederlandse kopers in 2019–2023 minstens één Europese opdracht. 44 daarvan gunden er 100 of meer. 39% gunde er precies één.
Bij welke kopers is de minste concurrentie?
Onder de kopers met minstens 100 gunningen kregen VWS (55%), het RIVM (50%), TU Delft (46%), de Belastingdienst (45%) en DJI (35%) het vaakst maar één inschrijving per perceel.
Gunnen grote kopers vaker op prijs?
Niet per se. Rijkswaterstaat gunt 25% op laagste prijs, ProRail 19%, het Nederlandse gemiddelde is 20%. Uitschieters naar prijs zijn Staatsbosbeheer (87%) en de Gemeente Westland (56%).
Waarom staan Rotterdam en Delft zo hoog?
Zij publiceren individuele inhuuropdrachten voor personeel als Europese gunning. Bij Rotterdam is 85% van de percelen inhuur, bij Delft 87%. Dat maakt hun aantal groot, maar zegt weinig over hun inkoop van werken of diensten.
