In het kort
Een implementatieplan beschrijft hoe je tussen gunning en de eerste dag van het contract alles regelt, zodat de dienst op de startdatum probleemloos draait: wie wat doet, in welke volgorde en met welk bewijs. Het kan een gunningscriterium met punten zijn of een toetsingscriterium waarop je alleen voldoende of onvoldoende scoort. Bij een toetsingscriterium wordt de inschrijving volgens PIANOo bij onvoldoende terzijde gelegd.
Werk het daarom uit per fase, met activiteiten en middelen per fase, en laat zien dat je start zonder gaten. In onze analyse van Nederlandse Europese aankondigingen uit 2025 noemt 8,8% van de aankondigingen met benoemde kwaliteitscriteria implementatie of transitie in de naam van een criterium. Dat is een trefwoordtelling en dus een ondergrens (gunningscriteria in cijfers).
Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de PIANOo-handreikingen Beste prijs-kwaliteitverhouding (deel 1, december 2023, en deel 2, juni 2024), de Aanbestedingswet 2012 (artikel 2.115) en het Burgerlijk Wetboek boek 7 (artikelen 662 en 663). De schrijfadviezen in dit artikel zijn praktijkadvies, geen regels. Wat jij moet leveren, staat in jouw aanbestedingsstukken.
Wat vraagt de opdrachtgever met een implementatieplan?
De wet kent het begrip niet. Daarom zie je het in twee vormen, en de vorm bepaalt hoe je schrijft.
- Als gunningscriterium. PIANOo toont in de handreiking een voorbeeld van een schoonmaakaanbesteding met een apart criterium implementatieplan (weging 10%) naast een plan van aanpak voor de uitvoering (15%). Dat is een voorbeeld voor opdrachtgevers, geen norm. Je scoort dan op een schaal, en een beter plan levert meer punten op.
- Als toetsingscriterium. PIANOo beschrijft toetsingscriteria voor onderdelen die niet mogen mislukken, maar waar veel meer dan de lat halen geen extra waarde heeft, en gebruikt het implementatieplan als voorbeeld. In dat voorbeeldkader is het plan voldoende als het aan drie voorwaarden voldoet. Het voldoet aan de eisen in het bestek, inclusief wijzigingen uit de nota's van inlichtingen. Het maakt aannemelijk dat de opdracht bij aanvang overeenkomstig alle eisen in uitvoering is, met voldoende waarborgen voor een probleemloze start. En alle voorgeschreven onderdelen, zoals communicatie en risicomanagement, zijn behandeld en onderbouwd met de gevraagde bewijsstukken. Een beoordelingsteam oordeelt als "expert opinion" voldoende of onvoldoende; bij onvoldoende is de inschrijving onregelmatig en wordt zij terzijde gelegd.
Bij een toetsingscriterium is het doel dus niet creatief zijn maar zeker voldoende zijn. PIANOo schrijft dat inschrijvers daardoor een prikkel hebben om een plan in te dienen dat met zekerheid goed genoeg is.
Hoe scoort een beoordelaar het plan?
- Volledig, concreet, aannemelijk. Dit zijn de drie aspecten die PIANOo opdrachtgevers aanraadt voor kwalitatieve antwoorden. Aannemelijk maak je met bewijs, bijvoorbeeld een eerdere overdracht van een vergelijkbaar contract.
- Per fase, niet per dagdeel. PIANOo noemt het niet proportioneel om bij een implementatie van twee jaar per dagdeel activiteiten en middelen te vragen. Het ligt volgens PIANOo meer voor de hand om te vragen naar de fases van de implementatie en de activiteiten en middelen per fase. Schrijf zo, ook als de stukken het niet zeggen.
- Personeel van de zittende leverancier. Bij een overgang van een onderneming gaan de rechten en verplichtingen uit de arbeidsovereenkomsten van rechtswege over op de verkrijger (artikel 7:663 BW). Wat een overgang is, staat in artikel 7:662 BW: de overgang van een economische eenheid die haar identiteit behoudt. Of dat bij jouw opdracht speelt, hangt van de feiten af. Lees wat de stukken over personeel melden en laat een jurist beoordelen wat voor jou geldt (overgang van onderneming bij een aanbesteding).
Hoe bouw je het implementatieplan op?
Volg eerst de koppen van de leidraad. Staat er geen structuur, gebruik dan deze. De omvang is een fictief rekenvoorbeeld bij een limiet van 6 pagina's; verdeel jouw pagina's naar gewicht en aantal gevraagde elementen (paginalimiet).
| Kop | Wat erin staat | Omvang | Bewijs om toe te voegen |
|---|---|---|---|
| Doel en startdefinitie | Wat "klaar voor de start" betekent: startdatum en wat er op dag 1 werkt | 0,5 pagina | Verwijzing naar de eisen in de stukken |
| Fasering en tijdlijn | Fasen in weken ten opzichte van de startdatum, mijlpalen en besluitmomenten | 1 pagina | Planning als tabel of schema, als dat meetelt volgens de stukken |
| Organisatie | Implementatiemanager, team, wie beslist, aanspreekpunt en vervanging | 0,5 pagina | Organogram; cv's als de stukken ze toestaan |
| Overdracht van het huidige werk | Welke informatie, toegang, sleutels, systemen en materialen je wanneer van wie nodig hebt | 1 pagina | Overdrachtschecklist van een eerder contract |
| Personeel en kennis | Bezetting op dag 1, werving of overname, inwerken en training | 1 pagina | Opleidingsplan; referentie met een vergelijkbare overgang |
| Communicatie en afstemming | Wie informeert wie: opdrachtgever, gebruikers, zittende leverancier; kick-off en overleg | 0,5 pagina | Overlegkalender |
| Risico's en terugval | De drie tot vijf grootste startrisico's met maatregel en terugvaloptie | 1 pagina | Ervaring met een eerdere start |
| Go/no-go en nazorg | Startcriteria, wie accepteert, rapportage in de eerste weken | 0,5 pagina | Checklist, rapportagesjabloon |
TenderRender haalt de belangrijke data en elke eis letterlijk uit de aanbestedingsstukken, met een link naar de pagina waar ze staan. Zo vind je snel alles wat de stukken over start, overdracht en personeel zeggen (aanbestedingsstukken analyseren). Ontbreken gegevens over de huidige situatie, zoals aantallen, locaties of bezetting, stel dan een vraag in de vragenronde (vragen voor de nota van inlichtingen).
Voorbeeld (fictief): zwak en sterk bij de overdracht
De overdracht is het onderdeel waar plannen het vaakst vaag blijven. Stel: een waterschap besteedt het onderhoud van gemalen uit. Beide teksten zijn fictief.
Zwak:
Wij zorgen voor een zorgeloze overgang. Ons ervaren implementatieteam heeft korte lijnen met de opdrachtgever en neemt alle werkzaamheden soepel over.
Sterk:
Vanaf de gunning, tien weken voor de start, werkt een projectgroep van onze implementatiemanager, onze uitvoerder, de contractmanager van het waterschap en de huidige leverancier. In week 8 voor de start leggen we per gemaal vast welke sleutels, toegangspassen en alarmmeldingen overgaan. Dat staat uiterlijk in week 6 in een overdrachtsdossier dat de contractmanager tekent. In week 4 lopen onze monteurs mee langs alle gemalen en in week 2 draaien we een proefstoring. Een week voor de start houden we een go/no-go aan de hand van een checklist van twintig punten. Staat er een punt op rood, dan geldt de terugvaloptie uit paragraaf 6 en melden we dat dezelfde dag aan het waterschap. De eerste acht weken rapporteren we wekelijks de bezetting, het aantal storingen en de afhandeltijd.
| Wat is veranderd | Wat een beoordelaar daarin leest |
|---|---|
| Weken en rollen in plaats van "korte lijnen" | Realisme: het is uitvoerbaar en te toetsen |
| Een document dat de opdrachtgever tekent | Een bewijsmoment voor de start |
| Een go/no-go met een terugvaloptie | Een probleemloze start is aannemelijk gemaakt |
| Een rapportage in de eerste weken | De opdrachtgever kan meekijken |
Checklist voor je indient
- Ik weet of het een scorend gunningscriterium of een toetsingscriterium is
- Elk voorgeschreven onderdeel uit het bestek heeft een eigen kop
- De fasen hangen aan weken ten opzichte van de startdatum, en die datum klopt met de stukken
- Per fase staan activiteiten, middelen en een eigenaar
- De overdracht van informatie, toegang en personeel is beschreven
- Er zijn startcriteria en een terugvaloptie
- Wat ik van opdrachtgever en zittende leverancier nodig heb, staat erbij
- Het plan sluit aan op planning, risico's en communicatie in mijn andere antwoorden
- Wie het werk gaat doen, heeft het plan gelezen
- De implementatiekosten zitten in mijn prijs
Veelgestelde vragen
Is een implementatieplan verplicht?
Alleen als de aanbestedingsstukken erom vragen. Dan is het een gunningscriterium met punten of een toetsingscriterium dat voldoende of onvoldoende oplevert. De stukken zeggen welke vorm geldt.
Hoe ver voor de start begint het plan?
Bij de gunning of bij de contractondertekening. Wat de stukken als periode tussen gunning en start noemen, is je uitgangspunt. Is die periode niet genoemd, vraag ze dan in de vragenronde, want ze bepaalt wat je kunt beloven.
Wat is het verschil met een plan van aanpak?
Het implementatieplan gaat over de start. Het plan van aanpak gaat over de uitvoering daarna. PIANOo behandelt ze in zijn voorbeeld als twee aparte criteria. Staat in de leidraad één gecombineerd criterium, dan hoort beide erin (plan van aanpak schrijven).
Moet ik personeel van de huidige leverancier overnemen?
Dat hangt van de feiten en van wat de stukken, een cao of de wet daarover bepalen. Artikel 7:663 BW regelt wat er bij een overgang van een onderneming gebeurt, maar of daar sprake van is, moet per opdracht worden beoordeeld. Vraag juridisch advies en stel een vraag als de stukken zwijgen.
Wordt mijn implementatieplan onderdeel van het contract?
De offerte, met de uitwerking van de gunningscriteria, is volgens PIANOo bindend voor de inschrijver. Beloof dus alleen wat je team in de weken voor de start kan waarmaken.
Lees ook
- Een plan van aanpak schrijven met AI
- Overgang van onderneming bij een aanbesteding
- Risico's en beheersmaatregelen beschrijven
- Vragen voor de nota van inlichtingen opstellen met AI
- Goed schrijven voor de beoordelaar
Bronnen
- PIANOo: Handreiking Beste prijs-kwaliteitverhouding, de basis (december 2023)
- PIANOo: Handreiking Beste prijs-kwaliteitverhouding, deel 2 (juni 2024), toetsingscriteria
- Aanbestedingswet 2012 (artikel 2.115), wetten.overheid.nl
- Burgerlijk Wetboek boek 7 (artikelen 662 en 663), wetten.overheid.nl
- TenderRender: gunningscriteria in cijfers (TED, 2025)