In het kort
In België is een herhalingsopdracht een nieuwe opdracht voor werken of diensten waarmee een aanbestedende overheid soortgelijke prestaties herhaalt. Ze gunt die rechtstreeks aan de opdrachtnemer van de oorspronkelijke opdracht, via een onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking (artikel 42, § 1, 2° van de wet van 17 juni 2016).
Dat mag alleen als de eerste opdracht een basisproject had, de mogelijkheid al in de eerste oproep tot mededinging stond en de herhaling binnen drie jaar na de sluiting van de oorspronkelijke opdracht wordt gegund.
Gecontroleerd op 1 november 2026 in de wet van 17 juni 2016 en het KB Plaatsing van 18 april 2017 (ejustice.just.fgov.be) en in het KB Uitvoering van 14 januari 2013.
Aan welke voorwaarden moet een herhalingsopdracht voldoen?
De wet stelt de voorwaarden samen in artikel 42, § 1, 2°. Ze gelden cumulatief:
- Soort opdracht. Het gaat om een opdracht voor werken of diensten. Voor leveringen bestaat een andere uitzondering, zie de veelgestelde vragen.
- Zelfde overheid, zelfde opdrachtnemer. De nieuwe prestaties worden gegund door dezelfde aanbestedende overheid aan de opdrachtnemer van de oorspronkelijke opdracht.
- Soortgelijke prestaties. Het zijn nieuwe werken of diensten die een herhaling zijn van soortgelijke werken of diensten.
- Basisproject. De prestaties stemmen overeen met een basisproject, en dat project maakte het voorwerp uit van een oorspronkelijke opdracht die werd geplaatst volgens een procedure met bekendmaking van de aankondiging (artikel 35, eerste lid van de wet).
- Omvang en voorwaarden vooraf vastgelegd. Het basisproject vermeldt de omvang van de eventuele aanvullende werken of diensten en de voorwaarden waaronder ze worden gegund.
- Vermelding in de eerste oproep. De mogelijkheid van een herhalingsopdracht staat al bij het in mededinging stellen van de eerste opdracht.
- Drie jaar. De gunning van de herhaling gebeurt binnen drie jaar na de sluiting van de oorspronkelijke opdracht.
Ontbreekt één van die voorwaarden, dan is de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking op deze grond niet toegelaten. De overheid heeft dan een andere procedure nodig, of een andere uitzonderingsgrond. Zie de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking.
Telt de herhaling mee voor de Europese drempel?
Ja, en dat vanaf het begin. De wet bepaalt dat de overheid het geraamde totaalbedrag van de latere werken of diensten al bij de eerste opdracht in aanmerking neemt om te bepalen of de Europese drempel wordt bereikt (artikel 42, § 1, 2°). Het KB Plaatsing herhaalt dat in de opsomming van wat onder meer in de raming moet zitten: vereiste of toegestane opties, percelen, herhalingen, vaste en voorwaardelijke gedeelten, premies en verlengingen (artikel 7, § 1). De bedragen van de drempels staan in drempelbedragen overheidsopdrachten 2026.
Hypothetisch rekenvoorbeeld, geen echte opdracht: een gemeente laat een schoolgebouw renoveren voor 3.800.000 euro. In het bestek staat dat tot twee gelijkaardige herhalingen mogelijk zijn, samen geraamd op 2.200.000 euro. Het totaal van 6.000.000 euro ligt boven de drempel voor werken van 5.404.000 euro, dus de eerste opdracht volgt de regels voor Europese bekendmaking, ook al blijft ze zelf onder de drempel. Sluit de gemeente de eerste opdracht op 10 maart 2027, dan moet een herhaling uiterlijk op 10 maart 2030 zijn gegund.
Hoe verloopt de procedure?
Een herhalingsopdracht is geen automatisme en geen optie. Het is een nieuwe opdracht, met een eigen gunning. Wat de wet en het KB Plaatsing daarover vastleggen:
- Procedure. De overheid gebruikt de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking (artikel 42, § 1 van de wet). Omdat de herhaling aan de oorspronkelijke opdrachtnemer wordt gegund, gaat het om één ondernemer.
- Onderhandelen. De overheid kan over de initiële offerte en alle volgende offertes onderhandelen om de inhoud te verbeteren. Over de gunningscriteria wordt niet onderhandeld. Boven de Europese drempel mag evenmin over de minimumeisen worden onderhandeld (artikel 42, § 2).
- Gunningscriteria. Artikel 81 van de wet over de gunningscriteria is niet van toepassing op de gevallen waarin slechts één ondernemer kan worden geraadpleegd, waaronder deze, behoudens andersluidende bepaling in de opdrachtdocumenten (artikel 42, § 3).
- UEA. Bij opdrachten vanaf de Europese drempel legt de opdrachtnemer in dit geval geen UEA voor (artikel 38, § 1 van het KB Plaatsing). Het indienen van de offerte geldt dan als impliciete verklaring op erewoord dat er geen uitsluitingsgrond is, voor zover de overheid de nodige documenten kosteloos in databanken kan raadplegen en tenzij de opdrachtdocumenten anders bepalen (artikel 39, § 1). Onder de drempel mag de overheid zelfs geen UEA vragen.
- Sluiting. Een opdracht uit een onderhandelingsprocedure zonder bekendmaking wordt gesloten door briefwisseling volgens de handelsgebruiken, of door de kennisgeving van de goedkeuring van de offerte (artikel 95 van het KB Plaatsing).
Herhalingsopdracht, optie, voorwaardelijk gedeelte of wijziging?
Het onderscheid doet ertoe, want elke figuur heeft eigen regels en een eigen bron.
| Wat is het | Eigenschappen | Bron | |
|---|---|---|---|
| Herhalingsopdracht | Een nieuwe opdracht voor soortgelijke werken of diensten | Zonder nieuwe bekendmaking, aan dezelfde opdrachtnemer, binnen drie jaar, vooraf aangekondigd | Wet, artikel 42, § 1, 2° |
| Optie | Een onderdeel van dezelfde opdracht | De overheid is nooit verplicht een optie te bestellen, noch bij de sluiting, noch tijdens de uitvoering | Wet, artikel 56 |
| Voorwaardelijk gedeelte | Een onderdeel van dezelfde opdracht | De sluiting betreft de volledige opdracht, maar de overheid is enkel gebonden door de vaste gedeelten | Wet, artikel 57 |
| Verlenging | Een verlenging van dezelfde opdracht, voorzien in de initiële opdrachtdocumenten | De volledige looptijd blijft over het algemeen beperkt tot vier jaar | Wet, artikel 57 |
| Wijziging tijdens de uitvoering | Een aanpassing van de lopende opdracht zonder nieuwe procedure, in beperkte gevallen | Bijvoorbeeld een herzieningsclausule, aanvullende prestaties of een niet-wezenlijke wijziging | KB Uitvoering, artikelen 37 tot 38/6 |
Meer over wijzigingen lees je in meerwerken en wijziging van een overheidsopdracht. Over de looptijd en verlengingen: de looptijd van een overheidsopdracht.
Wat betekent dit voor jou als inschrijver?
- Zoek de clausule in het bestek van de eerste opdracht. Een herhalingsopdracht moet bij het in mededinging stellen van de eerste opdracht zijn vermeld. Zoek op termen als herhaling, basisproject of artikel 42, § 1, 2°. TenderRender geeft bij elke bevinding uit de aanbestedingsstukken de pagina waar die vandaan komt (aanbestedingsstukken analyseren). Of zo'n clausule ontbreekt, controleer je zelf in het bestek.
- Reken niet vast op de herhaling. De wet laat de overheid toe de herhaling te gunnen, maar verplicht haar daar niet toe. Neem ze dus niet zonder meer op in je omzetplanning.
- Let op de drie jaar. De termijn loopt vanaf de sluiting van de oorspronkelijke opdracht, niet vanaf een latere gebeurtenis.
- Ben je niet de oorspronkelijke opdrachtnemer? Dan kan de overheid de herhaling niet aan jou gunnen op deze grond.
Veelgestelde vragen
Is een herhalingsopdracht hetzelfde als een optie?
Nee. Een optie is een onderdeel van dezelfde opdracht (artikel 56 van de wet). Een herhalingsopdracht is een nieuwe opdracht die rechtstreeks wordt gegund (artikel 42, § 1, 2°).
Hoe lang kan een herhalingsopdracht na de eerste opdracht worden gegund?
De gunning gebeurt binnen drie jaar na de sluiting van de oorspronkelijke opdracht (artikel 42, § 1, 2° van de wet).
Geldt dit ook voor leveringen?
Niet via deze bepaling. Voor leveringen bestaat een andere grond: aanvullende leveringen door de oorspronkelijke leverancier, voor de gedeeltelijke vernieuwing of uitbreiding van bestaande leveringen of installaties, als een verandering van leverancier tot onverenigbaarheid of onevenredige technische moeilijkheden zou leiden. De looptijd van die opdrachten en nabestellingen mag in de regel niet langer zijn dan drie jaar (artikel 42, § 1, 4°, b).
Bestaat de herhalingsopdracht ook in de speciale sectoren?
Ja, artikel 124, § 1, 8° van de wet bevat een gelijkaardige regel voor aanbestedende entiteiten. Die tekst vermeldt de termijn van drie jaar niet. Lees voor je eigen opdracht het bestek en de wettekst die erop van toepassing is.
Moet de overheid een herhalingsopdracht bekendmaken?
De procedure verloopt zonder voorafgaande bekendmaking. Wel moet de mogelijkheid van de herhaling al bij de eerste opdracht zijn vermeld.
Bronnen
- Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, artikelen 35, 42, 56, 57 en 124 (ejustice.just.fgov.be)
- KB Plaatsing van 18 april 2017, artikelen 7, 38, 39 en 95 (ejustice.just.fgov.be)
- KB Uitvoering van 14 januari 2013, artikelen 37 tot 38/6 (ejustice.just.fgov.be)