Gids

Duurzame gunningscriteria: wat mag een aanbesteder?

Mag duurzaamheid een gunningscriterium zijn? Ja, bij BPKV met verband met de opdracht (art. 2.115 Aw 2012). Wat mag, wat niet, met rekenvoorbeeld.

TenderRenderAI voor aanbestedingen

In het kort

Ja, duurzaamheid mag een gunningscriterium zijn. Bij gunning op beste prijs-kwaliteitverhouding noemt artikel 2.115 lid 2 onder e van de Aanbestedingswet 2012 "sociale, milieu- en innovatieve kenmerken" uitdrukkelijk als mogelijk nader criterium. Voorwaarde is dat het criterium verband houdt met het voorwerp van de opdracht: het gaat om wat je levert en hoe dat wordt gemaakt, niet om het algemene beleid van je bedrijf.

Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de tekst van de Aanbestedingswet 2012 (geldend van 30 april 2026) op wetten.overheid.nl en aan de PIANOo-pagina's over gunningscriteria, levenscycluskosten en keurmerken.

Wat zegt de wet over duurzame gunningscriteria?

Vier bepalingen vormen het kader:

  • Artikel 2.115 lid 2 onder e: nadere criteria bij BPKV kunnen onder meer sociale, milieu- en innovatieve kenmerken betreffen.
  • Artikel 2.115 lid 3: een criterium heeft verband met het voorwerp van de opdracht als het betrekking heeft op de werken, leveringen of diensten "in alle opzichten en in elk stadium van hun levenscyclus", ook als het gaat om het productieproces of een proces in een andere fase, "zelfs wanneer deze factoren geen deel uitmaken van hun materiële basis".
  • Artikel 2.115 lid 4 en 5: de dienst specificeert het relatieve gewicht van elk criterium, of noemt ze bij objectieve onmogelijkheid in afnemende volgorde van belang.
  • Artikel 2.113a: gunningscriteria gaan vergezeld van specificaties waarmee de verstrekte informatie getoetst kan worden, en bij twijfel controleert de dienst die informatie effectief.

Daarnaast vraagt artikel 1.4 lid 2 aanbestedende diensten om zo veel mogelijk maatschappelijke waarde voor publieke middelen te leveren. Het bepaalt niet welke criteria een dienst kiest, maar het verklaart waarom duurzaamheid vaker in beoordelingsmodellen opduikt.

Welke vormen van duurzaamheid komen in een gunning voor?

VormHoe het werktBasis
Subgunningscriterium bij BPKVJe scoort punten op bijvoorbeeld milieuprestatie, circulariteit of sociale inzetArtikel 2.115 lid 2 onder e
Laagste kosten (levenscycluskosten)Kosten over de hele levensduur, inclusief externe milieukosten mits te monetariserenArtikel 2.114 lid 2 onder b en 2.115a
Keurmerk als criterium of eisEen keurmerk dat aan de wettelijke voorwaarden voldoetArtikel 2.115 lid 3 en PIANOo
Bijzondere uitvoeringsvoorwaardeGeen gunningscriterium: een voorwaarde bij de uitvoeringArtikel 2.80

PIANOo noemt als voorbeeld van sociale duurzaamheid een aanbesteding van eerlijke koffie. Bij laagste kosten kan de dienst volgens PIANOo extra aandacht voor duurzaamheid stimuleren door externe milieukosten mee te nemen, maar andere maatschappelijke kosten, zoals extra zorgkosten of verlies van arbeidsplaatsen, vallen buiten de wettelijke definitie.

Wat mag er niet in een duurzaamheidscriterium?

Het verband met de opdracht is de grens. PIANOo wijst erop dat eisen die niet relevant zijn voor de opdracht, zoals algemeen ondernemingsbeleid, niet via een keurmerk mogen worden gesteld. Een keurmerk moet daarnaast:

  1. alleen eisen bevatten die verband houden met het voorwerp van de opdracht,
  2. gebaseerd zijn op objectief controleerbare en niet-discriminerende criteria,
  3. zijn vastgesteld in een open en transparante procedure en toegankelijk zijn voor alle betrokken partijen,
  4. door een derde zijn vastgesteld, zonder beslissende invloed van de aanvrager.

De dienst moet gelijkwaardige keurmerken accepteren, en andere geschikte bewijsmiddelen als je het keurmerk om redenen die je niet kunt worden aangerekend niet tijdig kunt krijgen.

Voor levenscycluskosten geldt dat externe milieukosten alleen meetellen als hun geldwaarde kan worden bepaald en gecontroleerd (artikel 2.115a lid 1 onder b), en dat de dienst de te leveren gegevens en de rekenmethode in de aanbestedingsstukken vermeldt (lid 2).

Rekenvoorbeeld: hoe een duurzaamheidscriterium wordt gescoord

Stel (hypothetisch): een gemeente koopt tien bestelwagens en geeft duurzaamheid een gewicht van 20%. Het criterium is uitstoot in gram per kilometer, gemeten volgens de testmethode uit de stukken: 0 gram is 100 punten, 150 gram is 0 punten, daartussen lineair.

InschrijverUitstootPuntenGewogen (20%)
A, volledig elektrisch0 g/km10020
B, zuinige diesel90 g/km408

A heeft op dit criterium 12 gewogen punten voorsprong. Of B dat met een lagere prijs kan goedmaken, hangt af van de prijsformule (zie prijsformules in aanbestedingen). Het voorbeeld laat zien waarom een meetbaar criterium zo belangrijk is: de dienst kan het toetsen, en jij weet vooraf wat een verbetering oplevert.

Zo schrijf je een sterk duurzaamheidsantwoord

  1. Lees de definitie van het criterium en het bewijs dat wordt gevraagd. Vraagt de dienst een meetbaar getal, geef dan een getal en de bron van je meting.
  2. Beschrijf wat je voor deze opdracht levert, niet je bedrijfsbeleid in het algemeen. Kijk in de stukken welk bewijs de dienst accepteert en lever dat aan.
  3. Maak toezeggingen toetsbaar: wat, hoeveel, wanneer en hoe meet je het.
  4. Controleer of je antwoord klopt met de eisen en met wat je in andere antwoorden belooft.
  5. Is de definitie onduidelijk, stel dan een vraag in de nota van inlichtingen.

TenderRender kan je antwoord per (sub)criterium reviewen: het geeft een score, zet de zwakke punten op ernst en doet een suggestie. De score is een second opinion en geen voorspelling van de beoordelaars. Zie inschrijving reviewen.

Meer hierover: een duurzaamheidsplan opstellen.

Veelgestelde vragen

Is duurzaamheid verplicht als gunningscriterium?

Uit artikel 2.115 volgt dat het een mogelijkheid is. De dienst kiest haar nadere criteria zelf, binnen het verband met het voorwerp van de opdracht. Artikel 1.4 lid 2 vraagt wel om zo veel mogelijk maatschappelijke waarde voor publieke middelen.

Wat is het verschil tussen een eis en een gunningscriterium?

Een eis is een drempel: je moet eraan voldoen. Een gunningscriterium levert punten voor wat je daarboven biedt. Duurzaamheid kan op beide manieren in de stukken staan.

Wat zijn levenscycluskosten?

Kosten over de levenscyclus van een product, dienst of werk: verwerving, gebruik, onderhoud en einde van de levensduur, en onder voorwaarden externe milieukosten (artikel 2.115a).

Mag de dienst controleren of mijn duurzaamheidsclaim klopt?

Ja, en dat moet bij twijfel ook. Artikel 2.113a bepaalt dat gunningscriteria vergezeld gaan van specificaties voor toetsing en dat de dienst de juistheid van verstrekte informatie effectief controleert.

Telt een bedrijfscertificaat mee?

Alleen als de stukken het als bewijs voor het criterium aanwijzen en het aan de voorwaarden voor keurmerken voldoet. PIANOo noemt algemeen ondernemingsbeleid als voorbeeld van iets dat je niet via een keurmerk mag vragen, omdat het niet over de opdracht zelf gaat.

Bronnen

Lees ook

01 Aanbestedingen
Isometric grid illustration
200+
Aanbestedingsprojecten verwerkt met TenderRender
02 Schaal
Isometric grid illustration
100s
Pagina's tenderdocumenten tegelijk geanalyseerd
03 Eerste versie
Isometric grid illustration
15 min
Tot een eerste versie voor alle vragen van de aanbestedende dienst
[06] Informatie

Benieuwd wat TenderRender met jouw aanbesteding kan? Plan een demo.

Boek een demo
Isometric grid illustration