# Opdracht wijzigen of verlengen zonder nieuwe aanbesteding

> Mag een opdracht tijdens de looptijd worden gewijzigd of verlengd zonder nieuwe aanbesteding? De gevallen uit de Aanbestedingswet 2012 op een rij.

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

Een lopende Europese overheidsopdracht mag alleen zonder nieuwe aanbesteding worden gewijzigd in de gevallen die de Aanbestedingswet 2012 noemt (artikel 2.163a). Die gevallen zijn: een kleine wijziging, een wijziging op grond van een herzieningsclausule of optie in de oorspronkelijke stukken, noodzakelijke aanvullende leveringen, diensten of werken, onvoorziene omstandigheden, het vervangen van de opdrachtnemer in bepaalde gevallen, en een wijziging die niet wezenlijk is. Valt een wijziging nergens onder, dan is ze wezenlijk en moet de opdracht opnieuw worden aanbesteed.

Gecontroleerd op 1 november 2026 op wetten.overheid.nl (Aanbestedingswet 2012, artikelen 2.163a tot en met 2.163g) en PIANOo. Dit is algemene informatie, geen juridisch advies.

## Welke wijzigingen mogen zonder nieuwe aanbesteding?

PIANOo noemt de gevallen in de artikelen 2.163b tot en met 2.163g limitatief opgesomd. Het gaat steeds om wijzigingen tijdens de looptijd van de overeenkomst.

| Route                                               | Voorwaarden                                                                                                                                                                                                                                                                                              | Aankondigen op TenderNed? |
| --------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------- |
| Kleine wijziging (2.163b)                           | Het bedrag van de wijziging is lager dan het toepasselijke Europese drempelbedrag en lager dan 10% van de waarde van de oorspronkelijke opdracht voor leveringen en diensten of 15% voor werken. De algemene aard van de opdracht verandert niet.                                                        | Nee                       |
| Herzieningsclausule of optie (2.163c)               | De wijziging staat, ongeacht de waarde, in duidelijke, nauwkeurige en ondubbelzinnige clausules in de oorspronkelijke stukken. Die omschrijven de omvang en aard en de voorwaarden. Ze mogen niet de algemene aard van de opdracht kunnen veranderen.                                                    | Nee                       |
| Aanvullende werken, diensten of leveringen (2.163d) | Ze zijn noodzakelijk geworden, stonden niet in de oorspronkelijke stukken, een andere opdrachtnemer is om economische of technische redenen niet mogelijk en zou tot aanzienlijk ongemak of aanzienlijke kostenstijging leiden, en de prijsverhoging is niet meer dan 50% van de oorspronkelijke waarde. | Ja                        |
| Onvoorziene omstandigheden (2.163e)                 | De behoefte volgt uit omstandigheden die een zorgvuldige aanbestedende dienst niet kon voorzien. De algemene aard verandert niet en de prijsverhoging is niet meer dan 50%.                                                                                                                              | Ja                        |
| Vervanging van de opdrachtnemer (2.163f)            | Op grond van een ondubbelzinnige herzieningsclausule of bij rechtsopvolging, bijvoorbeeld door overname, fusie of insolventie. De nieuwe partij voldoet aan de oorspronkelijke geschiktheidseisen.                                                                                                       | Nee                       |
| Niet-wezenlijke wijziging (2.163g)                  | De opdracht verschilt door de wijziging niet materieel van de oorspronkelijke opdracht.                                                                                                                                                                                                                  | Nee                       |

Bij opeenvolgende wijzigingen telt voor de kleine-wijzigingenregel de netto cumulatieve waarde (artikel 2.163b, derde lid). Bij aanvullende werken en onvoorziene omstandigheden geldt de grens van 50% voor elke wijziging afzonderlijk. Opeenvolgende wijzigingen mogen daarbij niet bedoeld zijn om deel 2 van de wet te omzeilen (artikel 2.163d, vierde lid). Heeft de opdracht een indexeringsclausule, dan gebruikt de dienst het geactualiseerde bedrag als referentiewaarde.

## Wanneer is een wijziging wezenlijk?

Een wijziging is wezenlijk als de opdracht er materieel door verschilt van de oorspronkelijke opdracht (artikel 2.163g, tweede lid). Dat is in ieder geval zo als de wijziging:

1. voorwaarden bevat die, als ze in de oorspronkelijke procedure hadden gestaan, de toelating van andere gegadigden of de gunning aan een andere inschrijver mogelijk zouden hebben gemaakt, of extra deelnemers hadden aangetrokken;
2. het economische evenwicht ten gunste van de opdrachtnemer verandert op een manier die de oorspronkelijke opdracht niet voorzag;
3. leidt tot een aanzienlijke verruiming van het toepassingsgebied;
4. een nieuwe opdrachtnemer in de plaats brengt buiten de gevallen van artikel 2.163f.

PIANOo noemt bij niet-wezenlijke wijzigingen zonder gevolgen onder meer een andere projectleider, een andere manier van factureren of een marginale prijswijziging, zolang de kernbedingen (prijs en aard van de werkzaamheden) gelijk blijven.

### Een voorbeeld

Stel: het Rijk heeft een dienst voor ICT-beheer gegund met een waarde van € 1.000.000. Het toepasselijke drempelbedrag voor diensten van het Rijk is € 140.000 en 10% van de opdracht is € 100.000. Een eerste uitbreiding van € 60.000 blijft onder beide grenzen en valt onder de kleine-wijzigingenregel. Een tweede uitbreiding van € 50.000 is op zich ook klein, maar de netto cumulatieve waarde is dan € 110.000. Dat is meer dan 10%. De dienst kan zich voor de tweede uitbreiding niet meer op de kleine-wijzigingenregel beroepen en moet een andere route zoeken, zoals een optie in de oorspronkelijke stukken. Anders is een nieuwe aanbesteding nodig. De bedragen zijn denkbeeldig.

## Mag een opdracht worden verlengd?

Ja, als de verlenging als optie in de oorspronkelijke aanbestedingsstukken staat. PIANOo geeft als voorbeeld een optie om de opdracht met een jaar te verlengen en een prijsindexeringsclausule. Een verlenging die niet is voorzien, valt alleen onder een andere route als ze aan de voorwaarden daarvan voldoet, bijvoorbeeld de kleine-wijzigingenregel. Anders is ze in beginsel wezenlijk.

## Wat gebeurt er bij een onterechte wijziging?

PIANOo schrijft dat een belanghebbende partij, als een dienst zich ten onrechte op de uitzonderingsgrond voor aanvullende werken of onvoorziene omstandigheden beroept, dertig kalenderdagen heeft om een vordering tot vernietiging in te stellen. Is de wijziging niet bekendgemaakt, dan is die termijn zes maanden. Een wijziging die voldoet aan de voorwaarden van artikel 2.163d of 2.163e moet dus worden aangekondigd op TenderNed, met het daarvoor bestemde formulier (artikel 2.163d, vijfde en zesde lid). Zie ook [aanbesteding zonder voorafgaande bekendmaking](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbesteding-zonder-voorafgaande-bekendmaking).

## Geldt dit ook onder de drempel en bij concessies?

De regels gelden volgens PIANOo alleen voor Europese aanbestedingen. Of een onderdrempelige opdracht zonder nieuwe aanbesteding kan worden gewijzigd, beoordeelt de dienst aan de hand van de algemene beginselen. Is de waarde na een wijziging hoger dan de Europese drempel, dan hoeft de opdracht volgens PIANOo niet automatisch Europees te worden aanbesteed als ze initieel zorgvuldig was geraamd. Bij onvoorzien meerwerk in een onderhandse procedure moet de dienst opletten dat de drempels uit haar inkoopbeleid en de Europese drempels niet worden overschreden. Meer daarover in [nationaal aanbesteden](https://www.tenderrender.com/nl/blog/nationaal-aanbesteden).

Bij concessies is hoofdstuk 2.5 van overeenkomstige toepassing (artikel 2a.53). De kleine-wijzigingenregel gaat dan uit van 10% van de waarde, zowel voor werken als voor diensten (PIANOo). Zie [concessie aanbesteding](https://www.tenderrender.com/nl/blog/concessie-aanbesteding).

In België gelden andere regels en grenzen voor meerwerken en wijzigingen, zie [meerwerken en wijzigingen bij een overheidsopdracht](https://www.tenderrender.com/nl/blog/meerwerken-wijziging-overheidsopdracht).

## Wat betekent het voor jou als inschrijver of opdrachtnemer?

Lees voor je inschrijft de conceptovereenkomst op opties, indexering en herzieningsclausules. PIANOo adviseert aanbestedende diensten om bepalingen over onvoorzien meerwerk, prijsindexatie en vervanging van de opdrachtnemer in de conceptovereenkomst op te nemen. Staat er niets, dan heb je later minder ruimte voor uitbreiding zonder nieuwe aanbesteding. Onduidelijke clausules kun je in de vragenronde voorleggen. TenderRender stelt vragen voor de Nota van Inlichtingen voor, met de reden en de vindplaats in de stukken. Zie [vragen voor de Nota van Inlichtingen](https://www.tenderrender.com/nl/features/nota-van-inlichtingen-vragen).

## Veelgestelde vragen

### Mag een aanbestedende dienst een lopend contract zomaar uitbreiden?

Nee. Alleen in de gevallen van de artikelen 2.163b tot en met 2.163g. Daarbuiten is de wijziging wezenlijk en moet de dienst de opdracht opnieuw aanbesteden.

### Wat is een herzieningsclausule?

Een voorwaarde in de oorspronkelijke aanbestedingsstukken die duidelijk, nauwkeurig en ondubbelzinnig beschrijft welke wijzigingen of opties mogelijk zijn, wanneer, en hoe groot. Ze mag de algemene aard van de opdracht niet veranderen (artikel 2.163c).

### Wat is de regel voor meerwerk?

De wet gebruikt het woord meerwerk niet. Meerwerk is een wijziging en moet onder een van de routes vallen: bijvoorbeeld een kleine wijziging, een optie, noodzakelijke aanvullende werken (maximaal 50%) of onvoorziene omstandigheden.

### Moet een wijziging worden aangekondigd?

Alleen bij aanvullende werken, diensten of leveringen en bij onvoorziene omstandigheden (artikelen 2.163d en 2.163e). Bij de andere routes niet (PIANOo).

### Mag een opdrachtnemer worden vervangen?

Alleen in de gevallen van artikel 2.163f: op grond van een herzieningsclausule of bij rechtsopvolging, zoals een overname, fusie of insolventie.

## Lees ook

- [Aanbestedingswet 2012 uitgelegd](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbestedingswet-2012-uitleg)
- [Raamovereenkomst bij een aanbesteding](https://www.tenderrender.com/nl/blog/raamovereenkomst-aanbesteding)
- [Aanbesteding zonder voorafgaande bekendmaking](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbesteding-zonder-voorafgaande-bekendmaking)
- [Nationaal aanbesteden](https://www.tenderrender.com/nl/blog/nationaal-aanbesteden)
- [Concessie aanbesteding](https://www.tenderrender.com/nl/blog/concessie-aanbesteding)

## Bronnen

- [PIANOo: (Niet-)wezenlijke wijziging](https://www.pianoo.nl/nl/inkoopproces/fase-2-doorlopen-aanbestedingsprocedure/aankondigen/niet-wezenlijke-wijziging)
- [Aanbestedingswet 2012, artikelen 2.163a tot en met 2.163g en 2a.53 (wetten.overheid.nl)](https://wetten.overheid.nl/BWBR0032203/)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/wijziging-opdracht-aanbestedingswet
