# Wat zijn gunningscriteria? Soorten en voorbeelden

> Gunningscriteria zijn de maatstaven waarop een aanbestedende dienst inschrijvingen beoordeelt. Soorten, voorbeelden en regels volgens de Aanbestedingswet.

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

Gunningscriteria zijn de maatstaven waarmee een aanbestedende dienst inschrijvingen beoordeelt om te bepalen wie de opdracht krijgt. Volgens artikel 2.114 Aanbestedingswet 2012 gunt de dienst aan de economisch meest voordelige inschrijving (EMVI), vastgesteld op basis van de beste prijs-kwaliteitverhouding, de laagste kosten of de laagste prijs. De beste prijs-kwaliteitverhouding is de hoofdregel.

**Gecontroleerd op 1 november 2026** op de geldende tekst van de [Aanbestedingswet 2012](https://wetten.overheid.nl/BWBR0032203/) (artikelen 2.114, 2.115 en 2.115a), de PIANOo-pagina over de [keuze van het gunningscriterium en het opstellen van subgunningscriteria](https://www.pianoo.nl/nl/inkoopproces/fase-1-voorbereiden/keuze-gunningscriterium-en-opstellen-subgunningscriteria) en de [Handreiking Beste prijs-kwaliteitverhouding](https://www.pianoo.nl/nl/document/21647/handreiking-beste-prijs-kwaliteitverhouding-de-basis) (december 2023).

## Welke soorten gunningscriteria zijn er?

Artikel 2.114 lid 2 kent drie grondslagen. Op basis van een van die drie stelt de dienst de economisch meest voordelige inschrijving vast.

| Grondslag                              | Wat vergelijkt de dienst                                                           | Wanneer                                                   |
| -------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------- |
| Beste prijs-kwaliteitverhouding (BPKV) | Prijs en kwaliteit, met nadere criteria en een gewicht per criterium               | Hoofdregel (lid 3)                                        |
| Laagste kosten                         | Kosten op basis van kosteneffectiviteit, zoals de levenscycluskosten (art. 2.115a) | Afwijking, gemotiveerd in de aanbestedingsstukken (lid 4) |
| Laagste prijs                          | Alleen de prijs                                                                    | Afwijking, gemotiveerd in de aanbestedingsstukken (lid 4) |

PIANOo noemt laagste prijs bruikbaar als de kwaliteit vooraf vastligt: de opdracht is gestandaardiseerd, er zijn geen grote kwaliteitsverschillen en de eisen laten zich eenduidig vastleggen. De minimumeisen zijn dan hard en controleerbaar. Het verschil tussen EMVI en BPKV staat in [wat is EMVI](https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-is-emvi).

## Welke nadere criteria kent de wet bij BPKV?

Bij BPKV maakt de aanbestedende dienst in de aankondiging bekend welke nadere criteria hij stelt (artikel 2.115 lid 1). Ze moeten verband houden met het voorwerp van de opdracht. De wet noemt als voorbeelden, met de woorden 'onder meer':

- kwaliteit, waaronder technische verdienste;
- esthetische en functionele kenmerken;
- toegankelijkheid en geschiktheid van het ontwerp voor alle gebruikers;
- sociale, milieu- en innovatieve kenmerken;
- de handel en de voorwaarden waaronder deze plaatsvindt;
- de organisatie, de kwalificatie en de ervaring van het personeel, als de kwaliteit daarvan een aanzienlijke invloed kan hebben op de uitvoering;
- klantenservice en technische bijstand;
- leveringsvoorwaarden, zoals leveringsdatum, leveringswijze en termijn voor voltooiing.

De lijst is niet limitatief. Het verband met het voorwerp geldt volgens lid 3 ook voor factoren in het productieproces of in een andere fase van de levenscyclus, ook als ze niet in het eindproduct zichtbaar zijn.

In de praktijk komen deze criteria terug als planning, plan van aanpak, hinder, garantie, duurzaamheid of levenscycluskosten. PIANOo geeft ze als voorbeelden van wat diensten uitvragen. Hoe zo'n criterium zich verhoudt tot een deelcriterium, lees je in [gunningscriteria en subgunningscriteria](https://www.tenderrender.com/nl/blog/subgunningscriteria).

## Welke regels gelden voor gunningscriteria?

- **Vooraf bekend, met gewicht.** De dienst specificeert in de aanbestedingsstukken het relatieve gewicht van elk nader criterium. Dat mag als marge met een passend verschil tussen minimum en maximum (artikel 2.115 lid 4). Kan om objectieve redenen niet worden gewogen, dan staan de criteria in afnemende volgorde van belang (lid 5).
- **Niet meer wijzigen na publicatie.** Gepubliceerde (sub)gunningscriteria en wegingsfactoren mogen volgens PIANOo niet worden gewijzigd. Nader toelichten mag wel.
- **Prijs doet mee.** Volgens PIANOo is volledig gunnen op kwaliteit zonder dat de prijs meeweegt niet toegestaan. Een vaste prijs met alleen kwaliteitscriteria kan wel.
- **Kwaliteit moet echt meetellen.** Weegt kwaliteit samen minder dan 10 procent, dan komt dat volgens PIANOo in het algemeen feitelijk neer op gunnen op laagste prijs. De dienst moet dat dan motiveren.
- **Niet vermengen met geschiktheid.** Criteria over de onderneming zijn selectie of geschiktheid, geen gunning. Het verschil staat in [selectiecriteria en gunningscriteria](https://www.tenderrender.com/nl/blog/selectiecriteria-vs-gunningscriteria).

## Voorbeeld: hoe staan gunningscriteria in een aanbesteding?

**Stel: een gemeente besteedt wegonderhoud aan en gunt op de beste prijs-kwaliteitverhouding.** Dit voorbeeld is fictief.

| Gunningscriterium | Gewicht | Wat de gemeente uitvraagt                             |
| ----------------- | ------- | ----------------------------------------------------- |
| Prijs             | 40%     | De totale inschrijfsom volgens het prijzenblad        |
| Plan van aanpak   | 35%     | Hoe de werkzaamheden worden uitgevoerd en bewaakt     |
| Hinderbeperking   | 25%     | Welke maatregelen omwonenden en weggebruikers ontzien |

Het gewicht staat in de aanbestedingsstukken, het beoordelingskader waarmee de commissie punten geeft ook. Hoe daaruit een totaalscore volgt, reken je uit in [wat is BPKV](https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-is-bpkv). Zie ook [gunningscriteria en weging in cijfers](https://www.tenderrender.com/nl/blog/gunningscriteria-weging-in-cijfers) voor wat we in echte Nederlandse aanbestedingen aantroffen.

## Waar vind je de gunningscriteria van een aanbesteding?

1. Open de aankondiging op TenderNed. Bij BPKV staan de nadere criteria in de aankondiging (artikel 2.115 lid 1).
2. Zoek in de aanbestedingsleidraad het hoofdstuk over gunning of beoordeling. Daar staan het gewicht, het beoordelingskader en de eventuele pagina-limieten.
3. Controleer de nota van inlichtingen op wijzigingen of verduidelijkingen.
4. Zet criteria, gewicht en eisen in één overzicht voordat je gaat schrijven.

TenderRender haalt de gunningscriteria en elke eis letterlijk uit de aanbestedingsstukken, met een link naar de pagina waar ze vandaan komen, en geeft je tekst later een score per gunningscriterium en subcriterium als second opinion. Dat is geen voorspelling van de beoordelingscommissie. Meer op de pagina [inschrijving reviewen](https://www.tenderrender.com/nl/features/inschrijving-reviewen).

## Veelgestelde vragen

### Wat is het verschil tussen EMVI, BPKV en gunningscriteria?

EMVI is de overkoepelende term in artikel 2.114. BPKV is de eerste en meest gebruikte grondslag. De gunningscriteria zijn de criteria zelf, zoals prijs en kwaliteit, met hun gewicht.

### Mag een aanbestedende dienst alleen op laagste prijs gunnen?

Ja, als hij dat motiveert in de aanbestedingsstukken (artikel 2.114 lid 4). De hoofdregel is BPKV. Lid 5 laat bovendien toe dat bij algemene maatregel van bestuur categorieën worden aangewezen waarvoor gunnen uitsluitend op laagste prijs of laagste kosten niet is toegestaan. Controleer bij twijfel de geldende regels op wetten.overheid.nl.

### Waar vind ik de weging van de gunningscriteria?

In de aanbestedingsstukken (artikel 2.115 lid 4). PIANOo noemt de aankondiging of de aanbestedingsstukken als vindplaats.

### Mogen gunningscriteria na publicatie veranderen?

Niet zonder gevolgen. Volgens PIANOo mogen gepubliceerde gunningscriteria en wegingsfactoren niet worden gewijzigd. Een wezenlijke wijziging vraagt een nieuwe termijn, of afbreken van de procedure.

### Hoeveel gunningscriteria zijn gebruikelijk?

De wet beperkt aantal en soort niet. PIANOo beveelt 3 à 4 subgunningscriteria aan, omdat veel criteria de verschillen tussen inschrijvingen kunnen nivelleren.

## Lees ook

- [Gunningscriteria en subgunningscriteria: het verschil](https://www.tenderrender.com/nl/blog/subgunningscriteria)
- [Verschil gunningscriteria en selectiecriteria](https://www.tenderrender.com/nl/blog/selectiecriteria-vs-gunningscriteria)
- [Wat is BPKV?](https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-is-bpkv)
- [Wat is EMVI?](https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-is-emvi)
- [Gunningscriteria en weging in cijfers](https://www.tenderrender.com/nl/blog/gunningscriteria-weging-in-cijfers)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-zijn-gunningscriteria
