# Quasi-inbesteding: voorwaarden en regels in de wet

> Wat is quasi-inbesteding? De voorwaarden van artikel 2.24a, de 80%-toets, gezamenlijk toezicht en wat het betekent voor marktpartijen.

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

Quasi-inbesteding is het zonder aanbesteding gunnen van een opdracht door een aanbestedende dienst aan een aparte rechtspersoon die hij controleert alsof het een eigen onderdeel is. Dat mag onder drie voorwaarden (artikel 2.24a Aanbestedingswet 2012): toezicht zoals op de eigen diensten, meer dan 80% van de activiteiten van de rechtspersoon voor de controlerende dienst, en geen directe participatie van privékapitaal.

Voor marktpartijen betekent dat: zo'n opdracht komt niet op de markt. Beroept een aanbestedende dienst zich ten onrechte op de uitzondering, dan kan de overeenkomst vernietigbaar zijn. Gecontroleerd op 1 november 2026. Dit is uitleg, geen juridisch advies.

## Wat is het verschil tussen inbesteden en quasi-inbesteden?

PIANOo onderscheidt in zijn visie (februari 2017) vier begrippen:

| Begrip                        | Wat het is                                                                                                            |
| ----------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Inbesteden                    | Onderdelen van één rechtspersoon geven elkaar opdrachten; de aanbestedingsregels gelden niet                          |
| Quasi-inbesteden              | Een aanbestedende dienst gunt aan een andere rechtspersoon en houdt daar toezicht op alsof het een eigen onderdeel is |
| Publiek-publieke samenwerking | Aanbestedende diensten sluiten een opdracht onderling voor gemeenschappelijke doelstellingen (artikel 2.24c)          |
| Uitbesteden                   | Een organisatie laat werk uitvoeren door een marktpartij; dan komen de aanbestedingsregels in beeld                   |

Bij quasi-inbesteden en publiek-publieke samenwerking die aan de voorwaarden voldoen, is de Aanbestedingswet niet van toepassing. Huurt een samenwerking toch een marktpartij in, dan is er volgens PIANOo een private partij bij betrokken en moet voor die opdracht de Aanbestedingswet in acht worden genomen.

## Aan welke voorwaarden moet quasi-inbesteding voldoen?

| Voorwaarde                         | Wat betekent het                                                                                                                                                                                                                                | Artikel                     |
| ---------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------- |
| Toezicht zoals op eigen diensten   | De aanbestedende dienst oefent beslissende invloed uit op zowel de strategische doelstellingen als de belangrijke beslissingen van de rechtspersoon. Het toezicht mag ook lopen via een andere rechtspersoon die de dienst zelf zo controleert  | 2.24a, eerste en derde lid  |
| Meer dan 80% van de activiteiten   | Meer dan 80% van de activiteiten bestaat uit taken van de controlerende dienst of van door haar gecontroleerde rechtspersonen. Gemeten wordt op de gemiddelde omzet of een andere activiteitsmaatstaf over de laatste drie jaar vóór de gunning | 2.24a, eerste en vierde lid |
| Geen directe privékapitaaldeelname | Toegestaan zijn alleen vormen die geen controle of blokkerende macht inhouden, die nationale regelgeving vereist en waarmee geen beslissende invloed kan worden uitgeoefend                                                                     | 2.24a, eerste lid, onder c  |

Is er over de laatste drie jaar geen cijfer beschikbaar, bijvoorbeeld omdat de rechtspersoon net is opgericht, dan kan de aanbestedende dienst met bedrijfsprognoses aantonen dat de berekening aannemelijk is (artikel 2.24a, vijfde lid). PIANOo wijst erop dat de uitzondering vervalt zodra niet langer aan de vereisten wordt voldaan. Het is dus geen eenmalige toets.

## Welke varianten kent de Aanbestedingswet?

| Artikel           | Variant                                    | In het kort                                                                                                                                                                                                                                                    |
| ----------------- | ------------------------------------------ | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 2.24a, eerste lid | Verticaal                                  | Een aanbestedende dienst gunt aan een rechtspersoon die hij beheerst                                                                                                                                                                                           |
| 2.24a, tweede lid | Omgekeerd                                  | Een gecontroleerde rechtspersoon die zelf een aanbestedende dienst is, gunt aan de controlerende dienst of aan een zusterentiteit; ook hier geen directe privékapitaaldeelname                                                                                 |
| 2.24b             | Gezamenlijk toezicht                       | Meerdere aanbestedende diensten beheersen samen een rechtspersoon; hun vertegenwoordigers zitten in de besluitvormingsorganen en kunnen samen beslissende invloed uitoefenen. De 80% telt dan voor taken van de samen controlerende diensten                   |
| 2.24c             | Samenwerking tussen aanbestedende diensten | De opdracht geeft uitvoering aan samenwerking om gemeenschappelijke doelstellingen te halen, berust uitsluitend op overwegingen van openbaar belang, en de deelnemers nemen niet meer dan 20% van de betrokken activiteiten op de open markt voor hun rekening |

Deze artikelen gelden sinds 1 juli 2016 (Staatsblad 2016, 241). Ze liggen in het verlengde van de richtlijn overheidsopdrachten 2014/24/EU. De oorsprong is het arrest Teckal van het Hof van Justitie (zaak C-107/98, 18 november 1999, ECLI:EU:C:1999:562): de aanbestedende dienst oefent toezicht uit zoals op zijn eigen diensten en de gecontroleerde entiteit verricht het wezenlijke deel van haar activiteiten voor die dienst.

## Hoe ziet dat er in de praktijk uit?

Stel: drie gemeenten richten samen een ICT-organisatie op als aparte rechtspersoon. Alle drie zitten in het bestuur en bepalen samen de strategie en de belangrijke besluiten. Meer dan 80% van de activiteiten bestaat uit taken voor die drie gemeenten. Dan kunnen zij ICT-diensten aan die organisatie gunnen zonder aanbesteding (artikel 2.24b).

De uitzondering valt weg, of staat ter discussie, als de organisatie 20% of meer van haar activiteiten voor andere afnemers verricht, of als een private partij in het kapitaal deelneemt. De beoordeling hangt af van de feiten en de constructie. Dit voorbeeld is hypothetisch.

## Wat kun je als marktpartij doen?

Een opdracht zonder aanbesteding hoeft niet in het geheim te gaan. Een aanbestedende dienst die van mening is dat hij zonder voorafgaande aankondiging mag gunnen, kan zijn voornemen vooraf bekendmaken. Dan geldt (artikel 4.16, eerste lid):

1. **Aankondiging van het voornemen.** Via het elektronische systeem voor aanbestedingen en in het Publicatieblad van de EU. Die aankondiging bevat onder meer een rechtvaardiging van de beslissing om zonder aankondiging van de opdracht te gunnen (artikel 4.17).
2. **Wachttijd van 20 kalenderdagen.** Sluit de aanbestedende dienst de overeenkomst niet vóór afloop van een termijn van ten minste twintig kalenderdagen, ingaande op de dag na de bekendmaking, dan kan de overeenkomst niet worden vernietigd op grond van het ontbreken van een aankondiging van de opdracht (artikel 4.15, eerste lid, onder a).
3. **Jouw keuze.** Wil je bezwaar maken, doe dat dan binnen die wachttijd. Lees [kort geding bij een aanbesteding](https://www.tenderrender.com/nl/blog/kort-geding-aanbesteding).

Zonder die route is een overeenkomst die in strijd met deel 2 zonder voorafgaande aankondiging is gesloten, vernietigbaar (artikel 4.15, eerste lid, onder a). Een ondernemer die zich door de gunning benadeeld acht, moet de vordering instellen binnen 30 kalenderdagen na de bekendmaking van de gegunde opdracht, mits die ook de rechtvaardiging bevat, of na de kennisgeving van de sluiting met de relevante redenen. In andere gevallen geldt een termijn van zes maanden na het sluiten van de overeenkomst (artikel 4.15, tweede lid). Meer over de achtergrond lees je in [aanbesteding zonder voorafgaande bekendmaking](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbesteding-zonder-voorafgaande-bekendmaking).

## Veelgestelde vragen

### Is quasi-inbesteding hetzelfde als publiek-publieke samenwerking?

Nee. Bij quasi-inbesteding beheerst de aanbestedende dienst een eigen rechtspersoon. Bij samenwerking tussen aanbestedende diensten (artikel 2.24c) werken diensten samen aan gemeenschappelijke doelstellingen op grond van het openbaar belang, en nemen zij niet meer dan 20% van de betrokken activiteiten op de open markt voor hun rekening.

### Hoe wordt de 80% berekend?

Op basis van de gemiddelde totale omzet, of een andere activiteitsmaatstaf zoals gemaakte kosten, over de laatste drie jaar vóór de gunning (artikel 2.24a, vierde lid).

### Mag een gemeente een opdracht geven aan haar eigen bv zonder aanbesteden?

Alleen als aan de voorwaarden van artikel 2.24a is voldaan: toezicht zoals op eigen diensten, meer dan 80% van de activiteiten voor de gemeente en geen directe privékapitaaldeelname. Is dat niet het geval, dan gelden voor die opdracht de gewone aanbestedingsregels.

### Welke regels vallen weg bij quasi-inbesteding?

Het bepaalde bij of krachtens deel 2 van de wet (overheidsopdrachten en prijsvragen voor overheidsopdrachten) is niet van toepassing (artikel 2.24a, eerste lid). Wat dat deel regelt, lees je in [Aanbestedingswet 2012 uitgelegd](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbestedingswet-2012-uitleg).

### Wat betekent het als er geen aankondiging is?

Dat hangt af van de vraag of de uitzondering terecht is. Geldt ze, dan is deel 2 niet van toepassing. Geldt ze niet, dan is de overeenkomst vernietigbaar binnen de termijnen van artikel 4.15, tweede lid.

## Lees ook

- [Aanbesteding zonder voorafgaande bekendmaking](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbesteding-zonder-voorafgaande-bekendmaking)
- [Kort geding bij een aanbesteding](https://www.tenderrender.com/nl/blog/kort-geding-aanbesteding)
- [Aanbestedingsprocedures: overzicht](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbestedingsprocedures-overzicht)
- [Aanbestedingswet 2012 uitgelegd](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbestedingswet-2012-uitleg)

## Bronnen

- [Aanbestedingswet 2012 op wetten.overheid.nl](https://wetten.overheid.nl/BWBR0032203/), artikelen 2.24a, 2.24b, 2.24c, 4.15, 4.16 en 4.17
- [PIANOo: visie op inbesteden, quasi-inbesteden en publiek-publieke samenwerking](https://www.pianoo.nl/nl/visie-inbesteden-quasi-inbesteden-publiek-publieke-samenwerking-uitbesteden-en-aanbesteden) en [quasi-inbesteden](https://www.pianoo.nl/nl/quasi-inbesteden-algemeen)
- [Richtlijn 2014/24/EU (EUR-Lex)](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32014L0024)
- [Hof van Justitie, Teckal, C-107/98](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:61998CJ0107)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/quasi-inbesteding
