# Prijsherziening berekenen: formule en indexen in België

> Prijsherziening berekenen bij Belgische overheidsopdrachten: formule met S en I, waar je de indexen vindt en twee rekenvoorbeelden.

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

Een prijsherziening bij een Belgische overheidsopdracht bereken je met de formule uit het bestek: de oorspronkelijke prijs maal een vast deel plus gewogen indexverhoudingen. Voor werken zijn dat meestal een loonparameter (S) en een materiaalindex (I), telkens de waarde bij de herziening gedeeld door de waarde op de referentiedatum. De formule en de indexen staan in het bestek; de cijfers publiceren de FOD Economie en Statbel.

Deze pagina laat zien hoe je rekent en waar je de indexen vindt. Of je recht hebt op herziening, en welke meldingstermijnen gelden, lees je in [prijsherziening bij overheidsopdrachten](https://www.tenderrender.com/nl/blog/prijsherziening-overheidsopdrachten). Wet Breyne en private bouwcontracten vallen buiten deze pagina.

_Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de geconsolideerde teksten in de Justel-databank van het Belgisch Staatsblad (Wet van 17 juni 2016, tekstbijwerking tot 16 februari 2026; KB Uitvoering van 14 januari 2013, tekstbijwerking tot 16 september 2024) en aan de pagina's van de FOD Economie en Statbel._

## Wat staat er in een herzieningsformule?

De regelgeving schrijft geen vaste formule voor. Artikel 38/7 van het KB Uitvoering vraagt voor werken en voor de diensten uit bijlage 1 een clausule op basis van de uurlonen en sociale lasten en van één of meer andere relevante elementen, met objectieve en verifieerbare parameters en passende wegingscoëfficiënten. Het bestek mag een vast, niet-herzienbaar deel behouden.

De FOD Economie beschrijft in haar nota over de materiaalindex de standaardvorm:

p = P × [x1 × (s/S) + x2 × (i/I) + (1 − x1 − x2)]

- p is de herziene prijs en P de oorspronkelijke prijs;
- x1 en x2 zijn de gewichten van het loonaandeel en het materiaalaandeel;
- (1 − x1 − x2) is het vaste deel dat niet meebeweegt;
- s en i zijn de indexwaarden op het moment van de herziening, S en I de waarden op de referentiedatum.

Let op de notatie. In deze nota staan kleine letters voor de actuele waarde en hoofdletters voor de referentiewaarde, maar het bestek bepaalt welk moment als referentie dient. Lees die definitie dus altijd na.

## Waar vind je de indexen?

| Onderdeel                                | Wat het meet                                                                                           | Waar je het vindt                                                            | Let op                                                                                                                                       |
| ---------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------ | ---------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| S en s                                   | Lonen, sociale lasten en verzekeringen in de bouw                                                      | FOD Economie, pagina "Prijsherzieningsindexen", als PDF "Waarden van S en s" | De waarden verschillen per categorie van werken (A tot D) en per grootte van de werkgever (minder dan 10, 10 tot 20, meer dan 20 werklieden) |
| I                                        | Materiaalprijzen (Mercuriale, index I-2021: 60 producten in 11 categorieën, basis november 2020 = 100) | FOD Economie, pagina "Mercuriale"                                            | Verschijnt in de eerste dagen van de tweede maand na de geanalyseerde maand                                                                  |
| Gezondheidsindex en consumptieprijsindex | Algemene prijsevolutie                                                                                 | Statbel                                                                      | Vooral bruikbaar voor leveringen en diensten waarvoor een eigen formule moeilijk samen te stellen is                                         |

De FOD Economie wijst er zelf op dat vaak uit gewoonte een algemene index wordt gekozen, terwijl die niet altijd de werkelijke kostenstructuur weerspiegelt. Staat die keuze in het bestek, dan geldt ze. Je kunt er wel een vraag over stellen vóór de indiening, zie [de nota van inlichtingen](https://www.tenderrender.com/nl/blog/nota-van-inlichtingen-vragen-opstellen-ai).

## Hoe bereken je een herziening stap voor stap?

1. Zoek in het bestek de clausule op: welke elementen worden herzien, op welk moment en hoe vaak, en hoe je de herziening aanvraagt.
2. Noteer de formule met de gewichten en het vaste deel. Controleer dat de gewichten samen met het vaste deel 1 opleveren.
3. Bepaal de referentiedatum: de waarde van elke index op dat moment is de noemer (S0 en I0).
4. Zoek de indexwaarden voor de periode die je herziet (S1 en I1) op de officiële pagina. Gebruik de volledige naam en de juiste basis van de index.
5. Deel per index de nieuwe waarde door de referentiewaarde en rond af zoals het bestek voorschrijft.
6. Vul de formule in, vermenigvuldig met de prijs waarop de herziening slaat en trek de oorspronkelijke prijs af. Dat verschil is de herziening.
7. Dien de aanvraag in zoals het bestek vraagt (per e-mail of brief, met de nodige documenten) en bewaar de rekenbladen.

## Rekenvoorbeeld 1: werken (hypothetisch)

Stel (hypothetisch): een gemeente laat een gebouw renoveren voor 250.000 euro (excl. btw). Het bestek bepaalt: p = P × (0,20 + 0,35 × S1/S0 + 0,45 × I1/I0). Het vaste deel is 0,20, het loonaandeel 0,35 en het materiaalaandeel 0,45. De cijfers hieronder zijn verzonnen en geen echte indexwaarden.

| Parameter        | Referentie (0) | Herziening (1) | Verhouding |
| ---------------- | -------------- | -------------- | ---------- |
| Loonparameter S  | 150,0          | 159,0          | 1,06       |
| Materiaalindex I | 120,0          | 129,6          | 1,08       |

De factor is 0,20 + 0,35 × 1,06 + 0,45 × 1,08 = 0,20 + 0,371 + 0,486 = 1,057. De herziene prijs is 250.000 × 1,057 = 264.250 euro, dus een herziening van 14.250 euro. Daalt een index, dan daalt de factor mee: een herziening kan ook negatief zijn.

## Rekenvoorbeeld 2: diensten met de gezondheidsindex

Voor leveringen en de andere diensten is een herzieningsclausule niet verplicht. Is een formule moeilijk samen te stellen, dan laat artikel 38/7, § 2, van het KB Uitvoering toe dat de gezondheidsindex, de index van consumptieprijzen of een andere passende index dient.

Stel (hypothetisch): een schoonmaakcontract van 120.000 euro per jaar, waarvan het bestek 60 procent laat meebewegen met de gezondheidsindex: p = P × (0,40 + 0,60 × I1/I0). Contract en indexcijfers zijn verzonnen: stel dat de gezondheidsindex in de basismaand 99,77 was en in de herzieningsmaand 103,76. De echte cijfers per maand zoek je op bij Statbel.

De verhouding is 103,76 / 99,77 = 1,0400 (afgerond op vier decimalen). De factor is 0,40 + 0,60 × 1,0400 = 1,0240. De herziene prijs is 120.000 × 1,0240 = 122.880 euro: 2.880 euro meer. Het vaste deel van 40 procent beweegt niet mee.

## Welke fouten lopen vaak mis?

- Een verkeerde index of een verkeerde basis. Indexreeksen worden periodiek geherbaseerd; gebruik de naam en basis uit het bestek.
- Een verkeerd referentiemoment. De FOD Economie raadt aan de referentieperiodes in het bestek helder te vermelden. Neem het moment uit de clausule over, niet je eigen offertedatum.
- Wachten op een definitieve index. De materiaalindex verschijnt met vertraging. De FOD Economie schrijft dat partijen kunnen factureren op de laatst beschikbare index of wachten op een beter passende index. Spreek dit af in de clausule.
- De prijs op de dag van de bestelling. De FOD Economie beveelt aan te vermelden dat de factuurprijs de prijs op de dag van de bestelling is.
- Het vaste deel vergeten. Het deel dat niet meebeweegt, blijft in de formule staan en telt mee in de factor.

## Veelgestelde vragen

### Moet ik de herziening zelf berekenen?

Meestal dien je als opdrachtnemer de aanvraag in met je berekening. Het bestek bepaalt de vorm, de termijn en de documenten. Meldingstermijnen en vervaltermijnen staan in [prijsherziening bij overheidsopdrachten](https://www.tenderrender.com/nl/blog/prijsherziening-overheidsopdrachten).

### Waar vind ik de actuele waarden van S en s?

Op de pagina "Prijsherzieningsindexen" van de FOD Economie (economie.fgov.be), onder de lonen, sociale lasten en verzekeringen. De waarden staan in een PDF die per kwartaal wordt bijgewerkt.

### Mag ik de consumptieprijsindex gebruiken in plaats van de formule uit het bestek?

Nee, als het bestek een formule bevat, dan is die bindend. De gezondheidsindex en de consumptieprijsindex zijn alleen bedoeld voor leveringen en diensten, en alleen als het bestek ze kiest of een formule moeilijk samen te stellen is (artikel 38/7, § 2, KB Uitvoering).

### Wat als het bestek geen herzieningsclausule bevat?

Dan heb je in beginsel geen recht op indexering van je prijs, tenzij een van de andere herzieningsgronden van de artikelen 38/8 tot 38/12 van toepassing is. Artikel 38/8 bepaalt bijvoorbeeld dat nieuwe Belgische heffingen na de tiende dag vóór de uiterste indieningsdatum, die niet in de formule zitten, tot herziening leiden.

### Kan een herziening negatief zijn?

Ja. Daalt een index tegenover de referentie, dan daalt de factor en dus de prijs. Dat volgt uit de formulestructuur.

## Bronnen

- [Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, artikel 10 (Justel, Belgisch Staatsblad)](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/wet/2016/06/17/2016021053/justel)
- [KB Uitvoering van 14 januari 2013, artikelen 38/7 en 38/8 (Justel)](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/besluit/2013/01/14/2013021005/justel)
- [FOD Economie: Prijsherzieningsindexen](https://economie.fgov.be/nl/themas/ondernemingen/specifieke-sectoren/bouw/prijsherzieningsindexen)
- [FOD Economie: Mercuriale, index I-2021](https://economie.fgov.be/nl/themas/ondernemingen/specifieke-sectoren/bouw/prijsherzieningsindexen/mercuriale-index-i-2021)
- [FOD Economie: Hoe de index I-2021 toepassen in een prijsherzieningsformule (PDF)](https://economie.fgov.be/sites/default/files/Files/Entreprises/Mercuriale-Hoe-de-index-I-2021-toepassen-in-een-prijsherzieningsformule.pdf)
- [FOD Economie: Prijsherziening bij overheidsopdrachten](https://economie.fgov.be/nl/themas/overheidsopdrachten/prijsherziening-bij)
- [Statbel: gezondheidsindex](https://statbel.fgov.be/nl/themas/consumptieprijsindex/gezondheidsindex)

## Lees ook

- [Prijsherziening bij overheidsopdrachten in België](https://www.tenderrender.com/nl/blog/prijsherziening-overheidsopdrachten)
- [Abnormale prijzen en prijsonderzoek](https://www.tenderrender.com/nl/blog/abnormale-prijzen-prijsonderzoek)
- [Betalingstermijnen bij overheidsopdrachten](https://www.tenderrender.com/nl/blog/betalingstermijn-overheidsopdrachten)
- [Meerwerken en wijzigingen aan een overheidsopdracht](https://www.tenderrender.com/nl/blog/meerwerken-wijziging-overheidsopdracht)
- [KB Plaatsing en KB Uitvoering uitgelegd](https://www.tenderrender.com/nl/blog/kb-plaatsing-kb-uitvoering)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/prijsherziening-berekenen-formule-index
