# Prijsformules bij gunningscriteria: zo scoort je prijs

> Hoe wordt je prijs omgezet in punten? Lineaire, relatieve en absolute prijsformules uitgelegd, met rekenvoorbeeld en de regels van PIANOo en de Hoge Raad.

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

Een prijsformule zet je inschrijfprijs om in punten die meetellen in het gunningsmodel. Veel gebruikt zijn een lineaire scoregrafiek binnen een vooraf vastgestelde bandbreedte (absoluut) en een relatieve formule waarbij de laagste prijs de maximale score krijgt: score is dan het maximum maal de laagste prijs gedeeld door jouw prijs. De Aanbestedingswet 2012 schrijft geen formule voor, maar een hogere prijs mag volgens PIANOo nooit meer punten opleveren dan een lagere.

Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de PIANOo-handreiking Beste prijs-kwaliteitverhouding (de basis, december 2023), artikel 2.115 Aanbestedingswet 2012 en de uitspraak van de Hoge Raad van 9 mei 2014.

## Hoe werkt een gewogen puntenmodel?

Bij beste prijs-kwaliteitverhouding krijgt elk criterium een gewicht (artikel 2.115 lid 4: de dienst specificeert in de aanbestedingsstukken het relatieve gewicht van elk nader criterium). Per criterium krijg je punten, die met het gewicht worden vermenigvuldigd. De hoogste totaalscore wint. PIANOo geeft in de handreiking het volgende voorbeeld van deze gewogen factormethode:

| Criterium       | Gewicht | Inschrijver A: punten | A: gewogen | Inschrijver B: punten | B: gewogen |
| --------------- | ------- | --------------------- | ---------- | --------------------- | ---------- |
| Prijs           | 20%     | 50                    | 10         | 60                    | 12         |
| Duurzaamheid    | 35%     | 80                    | 28         | 60                    | 21         |
| Plan van aanpak | 45%     | 60                    | 27         | 70                    | 31,5       |
| Totaal          | 100%    |                       | 65         |                       | 64,5       |

Inschrijver A wint met 65 tegen 64,5 punten, ondanks de lagere prijsscore. Het voorbeeld laat zien dat de prijsformule maar een deel van de uitkomst bepaalt.

## Welke prijsformules komen voor?

PIANOo onderscheidt gunningsmethoden zoals de gewogen factormethode, gunnen op waarde, value for money, de budgetmethode en de superformule. Voor de prijs zelf kom je meestal deze varianten tegen:

| Formule             | Hoe het werkt                                                               | Kenmerk                                              |
| ------------------- | --------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------- |
| Lineair, absoluut   | Binnen een vaste bandbreedte daalt de score gelijkmatig als de prijs stijgt | Jouw score hangt alleen van jouw prijs af            |
| Kromme scoregrafiek | De score daalt niet gelijkmatig                                             | Stuurt inschrijvers naar een bepaald prijsgebied     |
| Relatief            | Score = maximum maal laagste prijs gedeeld door jouw prijs                  | Jouw score hangt ook van de andere inschrijvingen af |
| Budgetmethode       | De prijs staat vast, inschrijvers concurreren alleen op kwaliteit           | Geen prijsscore                                      |

Een lineair voorbeeld: de dienst stelt de bandbreedte op € 80.000 (40 punten) tot € 120.000 (0 punten). De formule is dan 40 maal (120.000 min jouw prijs) gedeeld door 40.000. Bij € 100.000 krijg je 20 punten, bij € 90.000 krijg je 30. PIANOo adviseert voor de bandbreedte onder meer een spendanalyse, eerdere aanbestedingen, marktinformatie en marktconsultaties te gebruiken.

De belangrijkste regel: de scoregrafiek moet dalend zijn. PIANOo verwijst naar een uitspraak van het Gerecht van de EU (16 september 2013, T-402/06) waarin is bepaald dat het niet toelaatbaar is dat de duurste van twee kwalitatief gelijkwaardige inschrijvingen wint.

## Relatief of absoluut: wat is het verschil voor jou?

Bij een relatieve formule verandert je score als een andere inschrijver verdwijnt of erbij komt. De Hoge Raad oordeelde op 9 mei 2014 (ECLI:NL:HR:2014:1078, Utrecht, kort geding) dat een relatieve beoordelingssystematiek niet enkel vanwege haar relatieve karakter in strijd is met het gelijkheids- of transparantiebeginsel; het hangt af van de uitwerking in het concrete geval. Toch raadt PIANOo relatief beoordelen af, onder meer vanwege het risico op rangordeparadox (rank reversal).

Een hypothetisch voorbeeld met een relatieve formule en maximaal 40 prijspunten. Stel: A biedt € 100.000 en scoort 30 kwaliteitspunten, B biedt € 110.000 en scoort 32,5.

| Situatie                                      | A            | B                  | Wint |
| --------------------------------------------- | ------------ | ------------------ | ---- |
| Alleen A en B                                 | 40 + 30 = 70 | 36,4 + 32,5 = 68,9 | A    |
| C biedt € 50.000 en scoort 5 kwaliteitspunten | 20 + 30 = 50 | 18,2 + 32,5 = 50,7 | B    |

C wint niet (45 punten), maar zijn komst verandert de volgorde tussen A en B. Dat verschil komt door de formule, niet door de kwaliteit van de inschrijvingen. Bij een absolute lineaire formule gebeurt dat niet.

## Zo ga je als inschrijver met de formule om

1. Zoek de formule, het maximum aantal punten en de bandbreedte in de aanbestedingsstukken. Staat er alleen een percentage, dan weet je niet hoe prijs wordt gescoord.
2. Reken de formule na met een paar scenario's: je eigen prijs, een prijs 10% lager en 10% hoger. PIANOo adviseert aanbestedende diensten zelf ook te simuleren met fictieve inschrijvingen; doe dat voor je eigen positie.
3. Is de formule onduidelijk of kan je prijs buiten de bandbreedte vallen, stel dan een vraag in de nota van inlichtingen (zie [vragen opstellen voor de nota van inlichtingen](https://www.tenderrender.com/nl/blog/nota-van-inlichtingen-vragen-opstellen-ai)).
4. Weeg prijs en kwaliteit samen. Reken uit hoeveel prijspunten een kwaliteitspunt waard is binnen het model, en vergelijk dat met wat het kost om dat kwaliteitsniveau te halen.
5. Prijs niet zo laag dat je het niet kunt onderbouwen (zie [abnormaal lage inschrijving](https://www.tenderrender.com/nl/blog/abnormaal-lage-inschrijving)).

TenderRender haalt gunningscriteria en weging uit de aanbestedingsstukken, met de pagina waar ze staan, zodat je de formule snel vindt. Zie [aanbestedingsstukken analyseren](https://www.tenderrender.com/nl/features/aanbestedingsstukken-analyseren).

## Veelgestelde vragen

### Mag een duurdere inschrijving meer prijspunten krijgen?

Nee. PIANOo noemt het als eis van het aanbestedingsrecht dat de scoregrafiek voor prijs dalend is, op basis van het Gerecht van de EU.

### Moet de formule in de aanbestedingsstukken staan?

De dienst moet de gunningscriteria en het relatieve gewicht vooraf bekendmaken (artikel 2.115 lid 1 en 4). PIANOo adviseert daarnaast de verdeling van de scores vooraf bekend te maken. Staat de formule er niet, vraag er dan naar.

### Wat is een bandbreedte?

De bandbreedte is het prijsgebied waarbinnen punten worden toegekend, bijvoorbeeld tussen een geraamde onder- en bovengrens. Het is een kenmerk van de gewogen factormethode.

### Wat is de budgetmethode?

De dienst legt de prijs of het budget vooraf vast en elke inschrijver moet die prijs onvoorwaardelijk aanvaarden. Er is dan alleen concurrentie op kwaliteit, aldus PIANOo.

### Wat is rank reversal?

Rank reversal of rangordeparadox betekent dat de volgorde tussen twee inschrijvingen verandert doordat een derde inschrijving wordt toegevoegd of vervalt. Het kan bij relatieve beoordeling ontstaan. PIANOo adviseert daarom een absolute beoordeling.

## Bronnen

- [PIANOo: Handreiking Beste prijs-kwaliteitverhouding, de basis (december 2023)](https://www.pianoo.nl/nl/document/21647/handreiking-beste-prijs-kwaliteitverhouding-de-basis)
- [Aanbestedingswet 2012, artikel 2.115, wetten.overheid.nl](https://wetten.overheid.nl/BWBR0032203/2026-04-30)
- [Hoge Raad, 9 mei 2014, ECLI:NL:HR:2014:1078](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2014:1078)

## Lees ook

- [Gunningscriteria en weging in cijfers](https://www.tenderrender.com/nl/blog/gunningscriteria-weging-in-cijfers)
- [Wat is BPKV?](https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-is-bpkv)
- [Gunnen op laagste prijs: wanneer mag het?](https://www.tenderrender.com/nl/blog/laagste-prijs-gunningscriterium)
- [Hoe wordt een inschrijving beoordeeld?](https://www.tenderrender.com/nl/blog/hoe-wordt-een-inschrijving-beoordeeld)
- [Winnen op kwaliteit, niet op prijs](https://www.tenderrender.com/nl/blog/winnen-op-kwaliteit-niet-prijs)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/prijsformules-aanbesteding
