# Plan van aanpak groenonderhoud voor een aanbesteding

> Plan van aanpak groenonderhoud schrijven: beeldkwaliteit volgens CROW, RAW-bestek, seizoenplanning, broedseizoen, een voorbeeld en een checklist.

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

Een plan van aanpak voor groenonderhoud laat zien hoe je de gevraagde beeldkwaliteit het hele jaar haalt: met een planning per seizoen, bezetting en materieel, regels voor natuur en broedvogels en een manier om de kwaliteit zelf te meten. De gevraagde kwaliteit wordt vaak uitgedrukt in de beeldkwaliteitsniveaus van de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2023 (KOR) van CROW, die per kwaliteitskenmerk vijf niveaus kent, van A+ tot en met D.

Beeldkwaliteit beschrijft hoe het erbij staat, niet hoe vaak je er komt. CROW noemt het zelf: in plaats van te sturen op de onderhoudsfrequentie, bijvoorbeeld hoe vaak er gemaaid wordt, maak je afspraken over de kwaliteit. Je plan scoort daarom op de vraag hoe je het gevraagde niveau haalt en aantoont, en niet op een lijst van werkzaamheden.

_Gecontroleerd op 1 november 2026 aan CROW (Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2023 en Standaard RAW Bepalingen 2025), RVO, Groenkeur en de Aanbestedingswet 2012._

## Wat vraagt een opdrachtgever met een plan van aanpak groenonderhoud, en hoe scoort het?

De opdrachtgever legt in het bestek vast welk niveau voor welk gebied of object geldt en hoe dat wordt gemeten. De KOR 2023 beschrijft volgens CROW de stappen van beleidskeuze via beeldkwaliteitsniveaus tot het voorbereiden van RAW-bestekken, contractafspraken, monitoring en bijstelling. CROW meldt ook dat de RAW-systematiek is aangepast aan de KOR 2023. Lees dus in het bestek welk niveau en welke meetmethode gelden en neem die over; verzin geen eigen niveau.

Twee dingen houd je uit elkaar. Beeldkwaliteit zegt volgens CROW niets over de beleving van gebruikers van de openbare ruimte; dat meet je apart. Vraagt de tender naar hinder voor omwonenden of tevredenheid, beantwoord dat dan in een eigen onderdeel over meldingen en communicatie. En het bestek is het contract: zit er een RAW-bestek in, kijk dan welke versie van de Standaard RAW Bepalingen het aanwijst. CROW publiceerde op 30 september 2026 een jaarrelease met wijzigingen op de Standaard RAW Bepalingen 2025.

Beoordelaars kunnen algemene aspecten gebruiken als volledig, concreet en aannemelijk; zo noemt PIANOo ze als mogelijke beoordelingsaspecten in de Handreiking BPKV. Voor groen betekent dat: elk gevraagd onderwerp heeft een antwoord, het antwoord is concreet (wie, wat, wanneer, met welk materieel) en je maakt aannemelijk dat je het niveau haalt, bijvoorbeeld met een eigen meting of een planning die klopt met de groeiperiode.

## Hoe maak je beeldkwaliteit concreet in je plan?

Een beeldmeetlat in de KOR combineert voor één kwaliteitskenmerk een foto, een omschrijving en een prestatie-eis per niveau. Bij kaal oppervlak in wisselperken noemt de KOR 2023 bijvoorbeeld voor de niveaus A+, A, B en C respectievelijk 0, maximaal 5, maximaal 10 en maximaal 20 procent per 100 m². Zo'n norm is meetbaar, en dat is precies wat je plan moet benutten.

Koppel elke meetbare eis uit het bestek aan drie dingen: de maatregel die het niveau haalt, het moment waarop hij plaatsvindt en degene die verantwoordelijk is. Beschrijf daarnaast hoe je zelf meet. CROW biedt een opleiding tot inspecteur beeldkwaliteit waarmee je beeldkwaliteitsmetingen kunt uitvoeren en verwerken; noem in je plan wie bij jou zo'n meting doet, hoe vaak, op welke steekproef en wat je doet als een meting onder het gevraagde niveau uitkomt.

## Welke onderdelen horen in je plan van aanpak?

Gebruik deze indeling als uitgangspunt en pas de kopnamen aan op de leidraad. De omvang is een richtlijn; de paginalimiet gaat voor.

| Kop                                     | Wat erin staat                                                                                                         | Typische omvang          | Bewijs of bijlage                                     |
| --------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------ | ----------------------------------------------------- |
| Begrip van de opdracht                  | Gebiedstypen, gevraagd niveau per gebied of object, bijzondere aandachtspunten                                         | Een halve pagina         | Verwijzing naar bestek of beheerkaart                 |
| Beeldkwaliteit: hoe je het niveau haalt | Per meetbare eis de maatregel, het moment en de verantwoordelijke                                                      | Een tot twee pagina's    | Tabel met eis, maatregel, moment                      |
| Seizoen- en jaarplanning                | Werkzaamheden per periode, pieken, weersafhankelijkheid, reservecapaciteit                                             | Een pagina plus planning | Jaarplanning in de bijlage                            |
| Natuur en ecologie                      | Controle op broedvogels en beschermde soorten, rol van een ecologisch deskundige, werkprotocol                         | Een halve tot een pagina | Werkprotocol of gedragscode                           |
| Bezetting en materieel                  | Vaste ploegen, vakbekwaamheid, materieel, vervanging bij ziekte                                                        | Een pagina               | Certificaten, bijvoorbeeld Groenkeur                  |
| Kwaliteitsmeting en rapportage          | Eigen inspecties volgens de beeldmeetlatten, frequentie, herstelacties, rapportage                                     | Een pagina               | Voorbeeldrapport                                      |
| Omwonenden en meldingen                 | Afhandeling van meldingen, aankondiging van werkzaamheden; zie [communicatieplan](https://www.tenderrender.com/nl/blog/communicatieplan-aanbesteding) | Een halve pagina         | Meldingenproces                                       |
| Risico's                                | Storm, droogte, uitval; wat je regelt en wie ingrijpt                                                                  | Een halve pagina         | Zie [risicodossier](https://www.tenderrender.com/nl/blog/risicodossier-aanbesteding) |

## Wat moet er in je plan over broedseizoen en natuurregels?

Volgens RVO kent de Omgevingswet geen standaardperiode voor het broedseizoen: het gaat erom of er een broedgeval is. Een vaste datumgrens is dus niet zonder meer de regel. Het bestek kan wel eigen voorwaarden stellen. Beschrijf in je plan hoe je vooraf controleert op broedende vogels, wie die controle doet, wat je doet bij een broedgeval (het werk uitstellen of aanpassen) en hoe je dat in de planning opvangt. RVO noemt een ecologisch deskundige als adviseur en een gedragscode als route voor vaker terugkerende, voorspelbare werkzaamheden die beschermde soorten kunnen schaden. Of dat voor jouw situatie geldt, hoort bij de eisen van de opdrachtgever en je eigen ecologische advies; dit artikel is geen juridisch advies.

Groenkeur is een certificeringsschema met onder meer de certificaten BRL Groenvoorziening en BRL Boomverzorging. Of een opdrachtgever een certificaat vraagt, staat in de selectie- of geschiktheidseisen. Vermeld een certificaat als bewijs en niet als vervanging van een aanpak.

## Voorbeeld (fictief): kwaliteit borgen in het groenonderhoud

Stel: voor de gazons in een woonwijk is niveau B gevraagd en het criterium vraagt hoe je dat borgt.

Zwak:

> Wij onderhouden het groen vakkundig en voeren de werkzaamheden uit conform het bestek. Onze medewerkers zijn ervaren en kunnen flexibel inspelen op de seizoenen.

Sterk:

> Voor de gazons in de wijk is niveau B gevraagd. Wij maaien in het groeiseizoen volgens een vast maaiplan, maar sturen op het resultaat. Onze eigen inspecteur beeldkwaliteit meet elke vier weken op een steekproef van twintig gazons volgens de beeldmeetlat. Valt een meting onder niveau B, dan staat binnen vijf werkdagen een herstelronde op de planning en melden wij dat in het maandelijks overleg. Piekweken bij hard groeiweer vangen wij op met een reserveploeg van twee mensen.

De zwakke versie geeft geen niveau, geen meting en geen termijn. De sterke versie koppelt het gevraagde niveau aan een meetmoment, een steekproef, een herstelactie en een rapportage. De getallen zijn verzonnen: neem alleen op wat je kunt waarmaken.

## Checklist voordat je indient

- Staat per gebied of object het niveau uit het bestek in je plan, zonder eigen niveaus?
- Heb je per meetbare eis een maatregel, een moment en een verantwoordelijke genoemd?
- Is duidelijk wie meet, hoe vaak, op welke steekproef en wat er volgt bij een afwijking?
- Past je jaarplanning bij de groeiperiode, en is er reserve voor piekweken?
- Is de aanpak voor broedvogels en beschermde soorten beschreven?
- Staat de versie van de RAW Bepalingen uit het bestek in je tekst, als die van toepassing is?
- Zijn je beloftes SMART? Zie [SMART formuleren in een inschrijving](https://www.tenderrender.com/nl/blog/smart-formuleren-aanbesteding).
- Laat je het eerste concept schrijven uit de aanbestedingsstukken en eerdere inschrijvingen? TenderRender schrijft een complete eerste versie in jullie schrijfstijl; de schrijfassistent stelt wijzigingen voor die je accepteert of afwijst ([tenderteksten schrijven](https://www.tenderrender.com/nl/features/tenderteksten-schrijven)).

## Veelgestelde vragen

### Wat is beeldkwaliteit in het groenonderhoud?

Een manier om de kwaliteit van de openbare ruimte zichtbaar en meetbaar te maken, onder meer met foto's, omschrijvingen en prestatie-eisen. Je maakt afspraken over hoe het erbij staat en meet of dat is gehaald (CROW).

### Wat betekenen de niveaus A+ tot en met D?

De KOR 2023 werkt per kwaliteitskenmerk met vijf niveaus. Welk niveau voor welk gebied geldt, staat in het bestek van de opdrachtgever; de prestatie-eis per niveau verschilt per kenmerk.

### Is Groenkeur verplicht?

Alleen als de opdrachtgever het eist. Groenkeur beschrijft op zijn site welke certificaten een opdrachtgever kan vragen. Controleer de selectie- en geschiktheidseisen.

### Mag ik in het broedseizoen snoeien of maaien?

Dat hangt af van of er een broedgeval is, niet van een vaste datum, aldus RVO. Vraag een ecologisch deskundige om advies en lees het bestek voor eigen voorwaarden.

### Moet ik maaifrequenties noemen?

Je mag ze noemen om je planning te onderbouwen, maar laat ze niet het hoofdargument zijn. Het criterium gaat over het resultaat dat je haalt.

## Bronnen

- [CROW: Beeldkwaliteit](https://www.crow.nl/Onderwerpen/assetmanagement-en-beheer-openbare-ruimte/ruimtelijke-kwaliteit/beeldkwaliteit)
- [CROW: Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2023](https://www.crow.nl/kennisproducten/kwaliteitscatalogus-openbare-ruimte-2023)
- [CROW Kennisbank: KOR 2023, beplanting, wisselperken, kaal oppervlak](https://kennisbank.crow.nl/public/BOR/Kwaliteitscatalogus_Openbare_Ruimte_2023/Groen-beplanting-wisselperken-kaal_oppervlak/120274)
- [CROW: jaarverslag 2023](https://jaarverslag2023.crow.nl/), over de aanpassing van de RAW-systematiek aan de KOR 2023
- [CROW: Standaard RAW Bepalingen 2025, wijziging september 2026](https://crow.nl/actueel/standaard-raw-bepalingen-2025-wijziging-september-2026-is-gereed)
- [RVO: Buiten aan het werk](https://www.rvo.nl/onderwerpen/buiten-werken)
- [Groenkeur](https://www.groenkeur.nl/)
- [PIANOo: Handreiking Beste prijs-kwaliteitverhouding, de basis](https://www.pianoo.nl/nl/document/21647/handreiking-beste-prijs-kwaliteitverhouding-de-basis)

## Lees ook

- [Een plan van aanpak voor een aanbesteding schrijven](https://www.tenderrender.com/nl/blog/plan-van-aanpak-aanbesteding-schrijven-ai)
- [Kwaliteitsvragen beantwoorden in een aanbesteding](https://www.tenderrender.com/nl/blog/kwaliteitsvragen-beantwoorden-aanbesteding)
- [Duurzaamheid als gunningscriterium](https://www.tenderrender.com/nl/blog/duurzaamheid-gunningscriterium)
- [Risico's en beheersmaatregelen in een inschrijving](https://www.tenderrender.com/nl/blog/risicodossier-aanbesteding)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/plan-van-aanpak-groenonderhoud-aanbesteding
