# Plaatsbezoek overheidsopdracht in België: verplicht of niet?

> Is een plaatsbezoek bij een overheidsopdracht verplicht? Wat de wet zegt over termijnen, wat het bestek bepaalt en wat de Raad van State oordeelde.

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

In België bepaalt het bestek of een plaatsbezoek bij een overheidsopdracht verplicht is. De wet van 17 juni 2016 regelt dat niet zelf. Ze bepaalt wel dat de aanbestedende overheid de termijn om offertes in te dienen langer moet maken dan het wettelijke minimum, als offertes pas na een bezoek aan de locatie kunnen worden opgemaakt (artikel 59, § 2).

Staat in het bestek dat het plaatsbezoek verplicht is en dat offertes zonder bezoek worden geweerd, dan loop je een reëel risico: de Raad van State oordeelde in 2024 voorlopig dat zo'n gemist bezoek een substantiële onregelmatigheid lijkt te zijn. Lees die bepaling dus vóór alles.

Gecontroleerd op 1 november 2026 in de wet van 17 juni 2016 en het KB Plaatsing van 18 april 2017 (ejustice.just.fgov.be), in arrest 260.847 van de Raad van State (juportal.be) en in het draaiboek overheidsopdrachten van Vlaanderen.

## Is een plaatsbezoek verplicht bij een overheidsopdracht?

Alleen als de opdrachtdocumenten het zeggen. De overheid mag een bezoek opleggen, aanbevelen of er niets over zeggen. De wet legt wel de algemene spelregels vast: de aanbesteders behandelen ondernemers gelijk en niet-discriminerend en handelen transparant en proportioneel (artikel 4 van de wet van 17 juni 2016).

Zoek in het administratieve gedeelte van het bestek naar deze punten:

1. **Is het bezoek verplicht?** En staat er een sanctie bij, zoals wering van de offerte?
2. **Wanneer en waar?** Een vaste datum of meerdere momenten, en wie begeleidt het bezoek?
3. **Hoe schrijf je je in?** Tot wanneer, met hoeveel personen en met welke gegevens?
4. **Is er een attest?** Moet je het bij je offerte voegen, ingevuld en ondertekend?
5. **Hoe worden vragen beantwoord?** Alleen schriftelijk, voor alle kandidaten?

Hoe een bestek is opgebouwd, lees je in [het bestek van een overheidsopdracht](https://www.tenderrender.com/nl/blog/opbouw-bestek-overheidsopdracht).

## Wat zegt de wet over de termijn als je eerst op bezoek moet?

Twee bepalingen uit de wet van 17 juni 2016 helpen je bij de planning:

- **Artikel 59, § 2.** Kunnen offertes alleen worden opgemaakt na een bezoek aan de locatie of na inzage ter plaatse van documenten, dan wordt de offertetermijn zo vastgesteld, en dus langer dan de minimumtermijnen, dat alle ondernemers kennis kunnen nemen van alle nodige gegevens.
- **Artikel 59, § 3.** De overheid verlengt de termijn als aanvullende informatie, hoewel tijdig aangevraagd, niet uiterlijk zes dagen vóór de uiterste datum is verstrekt (vier dagen in de versnelde procedure), of als de opdrachtdocumenten aanzienlijk zijn gewijzigd. De verlenging moet in verhouding staan tot het belang van de informatie.

De minimumtermijnen zelf staan in de artikelen 36 tot en met 41. In de openbare procedure is dat bijvoorbeeld ten minste 35 dagen vanaf de verzenddatum van de aankondiging (artikel 36, § 1). Meer over de indieningstermijnen vind je in [offerte indienen bij een overheidsopdracht](https://www.tenderrender.com/nl/blog/offerte-indienen-overheidsopdracht).

## Hoe plan je het bezoek terug vanaf de deadline?

Reken terug vanaf de uiterste indieningsdatum. Twee wettelijke momenten leg je vast:

| Uiterlijk                       | Wat                                                                                                                                      | Bron                                   |
| ------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------- |
| 10 dagen vóór de uiterste datum | Fouten of leemten in de opdrachtdocumenten die de prijsberekening of vergelijking onmogelijk maken, meld je onmiddellijk en schriftelijk | KB Plaatsing, artikel 81               |
| 6 dagen vóór de uiterste datum  | Tijdig gevraagde bijkomende inlichtingen moet de overheid dan verstrekt hebben, anders moet ze de termijn verlengen                      | Wet 2016, artikelen 64, § 2 en 59, § 3 |

Het plaatsbezoek zelf komt daarvóór. Stel: de uiterste datum is een donderdag over vier weken en het bestek organiseert één bezoek in week twee. Zet dan het bezoek, je vragen en de uiterlijke meldingsdatum meteen in je agenda en bouw voldoende tijd in voor het ingevulde attest.

## Wat gebeurt er als je het plaatsbezoek mist?

Dat hangt af van de bewoordingen in het bestek. De regelmatigheid van je offerte komt aan bod in artikel 76 van het KB Plaatsing. Een offerte is substantieel onregelmatig als ze bijvoorbeeld de beoordeling of vergelijking onmogelijk maakt of je een discriminerend voordeel geeft. Ook de niet-naleving van de vereisten die het bestek als substantieel aanmerkt, is een substantiële onregelmatigheid (§ 1, vierde lid, 3°). In een openbare of niet-openbare procedure verklaart de overheid zo'n offerte nietig (§ 3).

Een concreet voorbeeld uit de rechtspraak is arrest 260.847 van de Raad van State van 30 september 2024. Het ging over een opdracht in de speciale sectoren, waar artikel 74 van het KB van 18 juni 2017 dezelfde regel bevat. In het bestek stond dat het plaatsbezoek verplicht was en dat offertes van inschrijvers zonder bezoek werden geweerd. Een ingevuld attest moest bij de offerte.

De Raad van State oordeelde in een schorsingsprocedure bij uiterst dringende noodzakelijkheid, dus voorlopig ("op het eerste gezicht"):

- Door de uitdrukkelijke vermelding dat die offertes worden geweerd, lijkt het missen van het bezoek een substantiële onregelmatigheid.
- De datum van het bezoek leek volgens de Raad een organisatorisch detail, niet voorgeschreven op straffe van wering. Een tweede bezoek voor kandidaten die wegens bouwverlof verhinderd waren, was op het eerste gezicht niet onzorgvuldig.
- Alle bieders hadden uiteindelijk een bezoek gedaan en het attest bijgevoegd, en de vordering werd verworpen.

Trek daar geen algemeen recht op een tweede bezoek uit af. De uitspraak laat zien dat de tekst van het bestek doorslaggevend is: wat daar op straffe van wering staat, neemt de overheid ook zelf serieus.

## Hoe lopen vragen en antwoorden na het bezoek?

Vragen die je op of na het bezoek stelt, moeten via de kanalen van de procedure lopen. Het Vlaamse draaiboek overheidsopdrachten stelt dat alle geïnteresseerden dezelfde bijkomende informatie moeten krijgen, omdat anders het gelijkheidsbeginsel wordt geschonden. Weken de antwoorden af van de opdrachtdocumenten, dan is een rechtzettingsbericht nodig (in het draaiboek: rectificatiebericht). Wat dat is en hoe de termijn dan verandert, staat in [het rechtzettingsbericht bij een overheidsopdracht](https://www.tenderrender.com/nl/blog/rechtzettingsbericht-overheidsopdracht).

In de zaak van arrest 260.847 kregen alle geselecteerde kandidaten de vragen en antwoorden over het bezoek bij addendum bij het bestek. Vraag dus liever schriftelijk dan mondeling, en bewaar het antwoord.

TenderRender haalt de belangrijke data uit de aanbestedingsstukken, met de pagina waar ze vandaan komen, en zet ze in één planning die je naar je agenda kunt exporteren ([aanbestedingsstukken analyseren](https://www.tenderrender.com/nl/features/aanbestedingsstukken-analyseren)). Of een plaatsbezoek verplicht is en wat de sanctie is, controleer je altijd in het bestek zelf.

## Veelgestelde vragen

### Is een plaatsbezoek verplicht bij een Belgische overheidsopdracht?

Niet van rechtswege. Het bestek bepaalt of het bezoek verplicht is, en of er een sanctie op staat.

### Wat als ik niet kan op de voorziene datum?

Vraag het de overheid schriftelijk, ruim vóór de deadline. In arrest 260.847 organiseerde de overheid een tweede bezoek op verzoek van verhinderde kandidaten, en de Raad van State zag daar op het eerste gezicht geen onzorgvuldigheid in. Een recht op een tweede bezoek volgt daar niet uit.

### Moet ik een attest van plaatsbezoek bij mijn offerte voegen?

Alleen als het bestek dat vraagt. Doe dan wat er staat: ingevuld, ondertekend en bij de offerte.

### Moet de overheid mijn indieningstermijn verlengen als ik eerst op bezoek moet?

Ze moet de termijn zo vaststellen dat alle ondernemers de nodige gegevens kunnen verzamelen, en dus langer dan het wettelijke minimum (artikel 59, § 2 van de wet van 17 juni 2016).

### Krijgen andere bedrijven mijn vragen van het plaatsbezoek te zien?

Het Vlaamse draaiboek stelt dat bijkomende informatie aan alle geïnteresseerden moet worden gegeven. Volg het kanaal dat het bestek opgeeft.

## Bronnen

- [Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten (ejustice.just.fgov.be)](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/wet/2016/06/17/2016021053/justel)
- [KB Plaatsing van 18 april 2017 (ejustice.just.fgov.be)](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/besluit/2017/04/18/2017020322/justel)
- [Raad van State, arrest 260.847 van 30 september 2024 (Juportal)](https://juportal.be/content/ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.847/NL)
- [Draaiboek overheidsopdrachten: opdrachtdocumenten (vlaanderen.be)](https://www.vlaanderen.be/het-facilitair-bedrijf-overheidsopdrachten-en-raamovereenkomsten/draaiboek/opdrachtdocumenten)

## Lees ook

- [Een bestek analyseren met AI](https://www.tenderrender.com/nl/blog/bestek-analyseren-ai)
- [Het bestek van een overheidsopdracht: opbouw en voorbeeld](https://www.tenderrender.com/nl/blog/opbouw-bestek-overheidsopdracht)
- [Rechtzettingsbericht bij een overheidsopdracht](https://www.tenderrender.com/nl/blog/rechtzettingsbericht-overheidsopdracht)
- [Offerte indienen bij een overheidsopdracht](https://www.tenderrender.com/nl/blog/offerte-indienen-overheidsopdracht)
- [Vragen opstellen voor de vragenronde met AI](https://www.tenderrender.com/nl/blog/nota-van-inlichtingen-vragen-opstellen-ai)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/plaatsbezoek-overheidsopdracht
