# Meerwerken en wijzigingen bij een overheidsopdracht

> Wanneer mag een overheid in België een lopende opdracht wijzigen? Grenzen van 50, 10 en 15 procent, het bevel, de prijs en de termijn.

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

In België mag een aanbestedende overheid een lopende opdracht alleen zonder nieuwe plaatsingsprocedure wijzigen in de gevallen die afdeling 5 van het KB Uitvoering opsomt (artikelen 37 tot 38/6). Voor aanvullende prestaties en onvoorzienbare omstandigheden mag de prijsverhoging per wijziging niet hoger zijn dan vijftig procent van de oorspronkelijke waarde (artikelen 38/1 en 38/2). Kleine wijzigingen mogen via de de-minimisregel: lager dan de Europese drempel en lager dan tien procent van de oorspronkelijke waarde bij leveringen en diensten, of vijftien procent bij werken (artikel 38/4).

_Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de geconsolideerde teksten van het KB Uitvoering van 14 januari 2013 (Justel, tekstbijwerking tot 16 september 2024) en het KB Plaatsing van 18 april 2017 (tekstbijwerking tot 14 januari 2026)._

## Wanneer mag een overheid een opdracht wijzigen?

Opdrachten en raamovereenkomsten kunnen enkel zonder nieuwe plaatsingsprocedure worden gewijzigd in de gevallen van deze afdeling (artikel 37). Elke wijziging die in geen enkel geval past, vraagt een nieuwe procedure.

| Grond                                            | Voorwaarden                                                                                                                                                                                                     | Grens                                                                                 | Artikel |
| ------------------------------------------------ | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------- | ------- |
| Herzieningsclausule                              | Een duidelijke, nauwkeurige en ondubbelzinnige clausule in de oorspronkelijke opdrachtdocumenten, met toepassingsgebied, aard en voorwaarden. Ze mag de algemene aard van de opdracht niet veranderen           | Geen, ongeacht de geldelijke waarde                                                   | 38      |
| Aanvullende werken, leveringen of diensten       | Noodzakelijk geworden en niet in de opdracht opgenomen. Een andere opdrachtnemer is om economische of technische redenen niet mogelijk en zou tot aanzienlijk ongemak of een aanzienlijke kostenstijging leiden | Prijsverhoging maximaal 50 procent van de oorspronkelijke waarde, voor elke wijziging | 38/1    |
| Onvoorzienbare omstandigheden bij de aanbesteder | De wijziging is het noodzakelijke gevolg van omstandigheden die een zorgvuldige aanbesteder niet kon voorzien, en verandert de algemene aard niet                                                               | Prijsverhoging maximaal 50 procent van de oorspronkelijke waarde, voor elke wijziging | 38/2    |
| Vervanging van de opdrachtnemer                  | Een herzieningsclausule, of rechtsopvolging na herstructurering zoals overname, fusie of insolventie, door een ondernemer die aan de oorspronkelijke selectiecriteria voldoet                                   | Geen andere wezenlijke wijzigingen                                                    | 38/3    |
| De minimis                                       | Wijziging lager dan de Europese drempel en lager dan 10 procent (leveringen en diensten) of 15 procent (werken) van de aanvankelijke waarde                                                                     | Netto-cumulatieve waarde van opeenvolgende wijzigingen                                | 38/4    |
| Niet-wezenlijke wijziging                        | De wijziging is niet wezenlijk                                                                                                                                                                                  | Geen, ongeacht de waarde                                                              | 38/5    |

Bevat de opdracht een indexeringsclausule, dan geldt de geactualiseerde waarde als referentiewaarde voor de percentages van de artikelen 38/1, 38/2 en 38/4. Opeenvolgende wijzigingen op grond van de artikelen 38/1 en 38/2 mogen niet worden gebruikt om de wetgeving inzake overheidsopdrachten te omzeilen.

## Wanneer is een wijziging wezenlijk?

Een wijziging is wezenlijk wanneer de opdracht er materieel door verschilt van de oorspronkelijke. Ze is dat ook als minstens één van deze voorwaarden geldt (artikel 38/6):

1. De wijziging voorziet in voorwaarden die andere kandidaten of een andere winnaar hadden kunnen opleveren, of extra deelnemers hadden aangetrokken.
2. Ze verschuift het economisch evenwicht ten gunste van de opdrachtnemer op een manier die de opdracht niet voorzag.
3. Ze verruimt het toepassingsgebied aanzienlijk.
4. Er komt een nieuwe opdrachtnemer, buiten de gevallen van artikel 38/3.

Een wezenlijke wijziging valt buiten artikel 38/5. Dan heeft de overheid een andere grond uit de tabel nodig, of een nieuwe plaatsingsprocedure (artikel 37).

## Hoe werkt de de-minimisregel?

De grens is de laagste van twee bedragen: de Europese drempel en het percentage van de aanvankelijke opdrachtwaarde. Sinds 1 januari 2026 bedraagt de Europese drempel 5.404.000 euro voor werken, 140.000 euro voor leveringen en diensten van federale aanbestedende overheden en 216.000 euro voor de andere (artikel 11 KB Plaatsing). Bij opeenvolgende wijzigingen telt de netto-cumulatieve waarde.

Stel (hypothetisch): een gemeente gunt een wegenwerk van 500.000 euro. Vijftien procent is 75.000 euro, ruim onder de Europese drempel voor werken. Dat is de grens.

| Wijziging                      | Bedrag      | Cumulatief  | Binnen de grens?       |
| ------------------------------ | ----------- | ----------- | ---------------------- |
| Extra verharding               | 40.000 euro | 40.000 euro | Ja                     |
| Extra afwatering               | 30.000 euro | 70.000 euro | Ja                     |
| Bijkomende fietspadverlichting | 10.000 euro | 80.000 euro | Nee, boven 75.000 euro |

Voor de derde wijziging moet de gemeente een andere grond gebruiken, bijvoorbeeld artikel 38/1 als de voorwaarden ervan gelden, of een nieuwe procedure houden. Bij een dienstenopdracht van 100.000 euro is de grens 10.000 euro.

## Wat zegt het KB over meerwerken bij de uitvoering?

Zodra een wijziging toegelaten is, regelt het KB Uitvoering hoe ze verloopt. Bij werken spreekt artikel 80 van onvoorziene en bijkomende werken.

| Onderwerp          | Werken (artikel 80)                                                                                                                                                                                           | Leveringen (artikel 121)                                        | Diensten (artikel 151)                                             |
| ------------------ | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------ |
| Vorm van het bevel | Schriftelijk. Een mondeling bevel telt als je het binnen 48 uur aangetekend of elektronisch met bewijs van verzenddatum meldt aan de leidend ambtenaar en de overheid het niet binnen drie werkdagen weerlegt | Idem                                                            | Idem                                                               |
| Prijs              | Eenheidsprijzen van de offerte, of overeen te komen eenheidsprijzen                                                                                                                                           | Idem                                                            | Idem                                                               |
| Prijsvoorstel      | Wil tot herziening van eenheidsprijzen binnen 30 dagen na het geldig bevel kenbaar maken                                                                                                                      | Voorstel van de leverancier binnen 30 dagen na het geldig bevel | Voorstel van de dienstverlener binnen 30 dagen na het geldig bevel |
| Termijn            | Het bevel, de verrekening of de bijakte vermeldt een verlenging van de uitvoeringstermijn, of sluit elke verlenging uit                                                                                       | Idem                                                            | Idem                                                               |

Bij werken kan elke partij de eenheidsprijzen laten herzien in twee gevallen (artikel 80, § 2): bijkomende werken van dezelfde aard en met dezelfde omschrijving overtreffen het drievoud van de hoeveelheid van de post in de opmetingsstaat, of de supplementen voor die post overtreffen tien procent van het opdrachtbedrag, met een minimum van tweeduizend euro. Ook wanneer meer dan een vijfde van de hoeveelheid van een post wordt weggenomen, kan elke partij herziening vragen. Los van wijzigingen op bevel kan elke partij de eenheidsprijzen en uitvoeringstermijnen laten herzien als de uitgevoerde hoeveelheden van een post volgens prijslijst het drievoud van de vermoedelijke hoeveelheid overtreffen of onder de helft vallen (artikel 81).

Zo pak je het aan als opdrachtnemer:

1. **Vraag een schriftelijk bevel.** Gaf de overheid het mondeling, dan bevestig je het binnen 48 uur aangetekend of elektronisch.
2. **Laat de termijn regelen.** Het bevel of de verrekening moet ofwel verlenging ofwel uitsluiting ervan vermelden.
3. **Meld je prijswens op tijd.** Binnen dertig dagen na het geldig bevel, per aangetekende of elektronische zending met bewijs van verzenddatum.
4. **Werk door.** Betwist je de nieuwe prijs, dan stelt de overheid ze ambtshalve vast, met behoud van al je rechten, en moet je de werken zonder onderbreking voortzetten.

Dalen de verrekeningen op bevel van de aanbesteder samen tot een vermindering van de oorspronkelijke aannemingssom, dan heb je recht op een forfaitaire vergoeding van tien procent van die vermindering (artikel 80, § 5). Bij een vermindering van 100.000 euro is dat 10.000 euro. Je moet daarvoor een schuldvordering of een gelijkwaardige schriftelijke aanvraag indienen.

Welke herzieningsclausules en afwijkingen op deze regels in jouw bestek staan, zie je door de stukken te analyseren. TenderRender haalt elke eis letterlijk uit de aanbestedingsstukken, met een link naar de pagina waar die staat. Zie [aanbestedingsstukken analyseren](https://www.tenderrender.com/nl/features/aanbestedingsstukken-analyseren).

## Veelgestelde vragen

### Mag de overheid zomaar meerwerken bestellen?

Nee. Zonder nieuwe procedure mag dat alleen in de gevallen van de artikelen 37 tot 38/6 van het KB Uitvoering. Past de wijziging in geen enkel geval, dan is een nieuwe plaatsingsprocedure nodig.

### Hoeveel meerwerken zijn toegelaten?

Dat hangt van de grond af: bij aanvullende prestaties en onvoorzienbare omstandigheden maximaal 50 procent van de oorspronkelijke waarde per wijziging, bij de de-minimisregel 10 of 15 procent en onder de Europese drempel, bij een herzieningsclausule of een niet-wezenlijke wijziging geen vaste grens.

### Krijg ik extra tijd voor meerwerken?

Het bevel, de verrekening of de bijakte moet verlenging van de uitvoeringstermijn vermelden of uitsluiten (artikelen 80, 121 en 151, § 4). Sluit het bevel verlenging uit, dan blijft de uitvoeringstermijn gelden en is een vertragingsboete zonder ingebrekestelling verschuldigd (artikel 46). Zie [boete bij laattijdige uitvoering](https://www.tenderrender.com/nl/blog/boete-laattijdige-uitvoering).

### Wat als we het niet eens zijn over de nieuwe prijs?

Dan stelt de overheid de eenheidsprijzen ambtshalve vast, met behoud van al je rechten. Je zet de uitvoering zonder onderbreking voort (artikel 80, § 3).

### Moeten wijzigingen worden bekendgemaakt?

Wijzigt een overheid een opdracht op grond van artikel 38/1 of 38/2 en ligt de geraamde waarde gelijk aan of boven de Europese drempel, dan maakt ze een aankondiging bekend in het Publicatieblad van de Europese Unie en in het Bulletin der Aanbestedingen (artikel 38/19).

## Bronnen

- [KB Uitvoering van 14 januari 2013, artikelen 37 tot 38/6, 38/19, 80, 81, 121 en 151 (Justel, Belgisch Staatsblad)](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/besluit/2013/01/14/2013021005/justel)
- [KB Plaatsing van 18 april 2017, artikel 11 over de Europese drempelbedragen (Justel)](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/besluit/2017/04/18/2017020322/justel)
- [Vlaanderen.be: wijziging van de opdracht](https://overheid.vlaanderen.be/draaiboek/wijziging-van-de-opdracht-overheidsopdrachten)

## Lees ook

- [Prijsherziening bij overheidsopdrachten](https://www.tenderrender.com/nl/blog/prijsherziening-overheidsopdrachten)
- [Boete bij laattijdige uitvoering](https://www.tenderrender.com/nl/blog/boete-laattijdige-uitvoering)
- [Betalingstermijnen bij overheidsopdrachten](https://www.tenderrender.com/nl/blog/betalingstermijn-overheidsopdrachten)
- [Herhalingsopdracht bij een overheidsopdracht](https://www.tenderrender.com/nl/blog/herhalingsopdracht-overheidsopdracht)
- [KB Plaatsing en KB Uitvoering uitgelegd](https://www.tenderrender.com/nl/blog/kb-plaatsing-kb-uitvoering)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/meerwerken-wijziging-overheidsopdracht
