# Wat is een marktconsultatie bij een aanbesteding?

> Wat een marktconsultatie is, het verschil met een marktverkenning, hoe je als bedrijf reageert en wat voorkennis en belangenverstrengeling betekenen.

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

Een marktconsultatie is een gesprek of vragenronde waarmee een aanbestedende dienst vóór de aanbesteding geïnteresseerde bedrijven vraagt mee te denken over de haalbaarheid en de voorwaarden van een voorgenomen opdracht. Een marktverkenning is de eigen oriëntatie van de aanbestedende dienst op wat de markt te bieden heeft, vaak bureauonderzoek en losse gesprekken. Als bedrijf reageer je met concrete antwoorden en let je op voorkennis: je mag meedenken, maar niet de opdracht zo schrijven dat je zelf bevoordeeld bent. Gecontroleerd op 1 november 2026 op PIANOo, TenderNed en wetten.overheid.nl.

## Wat is een marktconsultatie precies?

Volgens de [Handreiking Marktconsultatie van PIANOo](https://www.pianoo.nl/nl/document/5226/handreiking-marktconsultatie) (februari 2026) gaat de aanbestedende dienst tijdens een marktconsultatie in gesprek met belanghebbende partijen over een aanbesteding die ze van plan is te starten. Ondernemers zijn de belangrijkste gesprekspartners. Met de uitkomsten toetst de aanbestedende dienst de haalbaarheid en stelt ze de voorwaarden scherper vast.

De wet kent weinig regels. Artikel 2.25 van de [Aanbestedingswet 2012](https://wetten.overheid.nl/BWBR0032203/) zegt dat een aanbestedende dienst een procedure toepast "al dan niet na marktconsultatie". Richtlijn 2014/24/EU noemt voorafgaande marktconsultaties in artikel 40, mits dat niet leidt tot vervalsing van de mededinging of schending van non-discriminatie en transparantie. PIANOo schrijft dat de Nederlandse wetgeving geen aanvullende procedurele eisen stelt: een marktconsultatie is vormvrij, binnen de grenzen van de aanbestedingsrechtelijke beginselen.

Twee gevolgen voor jou:

- Een marktconsultatie maakt geen deel uit van de formele aanbestedingsprocedure. Marktpartijen kunnen volgens PIANOo geen rechten ontlenen aan de informatie die ze krijgen.
- Deelname is niet verplicht en niet voorwaardelijk voor een latere inschrijving.

## Wat is het verschil met een marktverkenning?

Het verschil zit in wie met wie praat en hoe formeel dat gebeurt.

|              | Marktverkenning                                                                                                               | Marktconsultatie                                                                                                                    |
| ------------ | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Doel         | Weten wat er te koop is, wie het aanbiedt en wat het kost                                                                     | De opdracht toetsen: scope, risicoverdeling, criteria, procedure, planning                                                          |
| Vorm         | Bureauonderzoek, gesprekken met experts, brancheorganisaties en leveranciers                                                  | Gerichte vragen, schriftelijk of mondeling, 1 op 1 of met meerdere partijen                                                         |
| Moment       | In de voorbereiding op een mogelijke inkoop, ook als de behoefte nog niet te beschrijven is                                   | Voor de start van de aanbesteding: oriënterend als de behoefte nog niet volledig bepaald is, toetsend als die grotendeels vaststaat |
| Openbaarheid | Informatie die de aanbestedende dienst deelt, moet uiteindelijk openbaar worden in een vooraankondiging of in de aanbesteding | De uitkomsten worden openbaar gemaakt, volgens PIANOo bijvoorbeeld via TenderNed                                                    |

PIANOo adviseert te beginnen met de laagdrempelige stappen, zoals eigen inzichten, openbare bronnen en een marktverkenning, en een volledige marktconsultatie te bewaren voor complexe of risicovolle opdrachten. Bij eenvoudige opdrachten hoeven marktpartijen volgens PIANOo maar beperkt te worden betrokken, bijvoorbeeld alleen in de vragenronde. TenderNed meldt op basis van zijn eigen gegevens dat het aantal marktconsultaties tussen 2017 en 2025 sterk is toegenomen.

## Waar vind je marktconsultaties?

Op TenderNed is "Marktconsultatie" een eigen type publicatie in het aankondigingenplatform. Je kunt erop filteren, en je kunt het type opnemen in je interesseprofiel zodat je een melding krijgt. Hoe dat werkt, lees je in [aanbestedingen zoeken op TenderNed](https://www.tenderrender.com/nl/blog/tenderned-aanbestedingen-zoeken). TenderNed ondersteunt volgens zijn handleiding alleen openbare marktconsultaties. Een selectieve uitnodiging aan enkele partijen is daar niet mogelijk, dus zulke consultaties zie je niet op TenderNed. Wil je opdrachten nog eerder zien, kijk dan ook naar [de aanbestedingskalender](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbestedingskalender).

## Hoe reageer je als bedrijf?

1. **Open de publicatie en lees de stukken.** Kijk wat de aanbestedende dienst wil weten en tot wanneer je kunt reageren. Op TenderNed staan de start- en einddatum bij de termijnen.
2. **Beslis of het de moeite waard is.** Een marktconsultatie kost tijd, voor de aanbestedende dienst en voor jou. Reageer als de opdracht bij je past of als je invloed wilt op de uitvraag.
3. **Reageer in de gevraagde vorm.** Dat kan een schriftelijke vragenlijst zijn, een 1-op-1-gesprek of een bijeenkomst. Op TenderNed wisselen aanbestedende diensten en ondernemers berichten uit via de berichtenmodule; ondernemers kunnen daar geen vragen stellen via de vraag-en-antwoordmodule.
4. **Antwoord concreet en eerlijk.** Zeg wat haalbaar is en wat niet, met een reden. Schrijf op wat je risico's zijn en wat je nodig hebt, bijvoorbeeld looptijd, planning of perceelindeling.
5. **Houd je aan de spelregels.** Pas op voor prijsafspraken met concurrenten. PIANOo schrijft dat een aanbestedende dienst vragen moet vermijden die leiden tot prijsafstemming. Bij een bijeenkomst met meerdere partijen zitten je concurrenten in de zaal.
6. **Lees het verslag.** Volgens de handreiking wordt het verslag openbaar gemaakt op TenderNed en toegevoegd aan het aanbestedingsdossier, zonder persoons- of commerciële gegevens. Je ziet dus wat er met de input is gedaan.

Deel niets wat niet openbaar mag worden. PIANOo zegt dat claims van marktpartijen over het gebruik van informatie of vertrouwelijkheid niet kunnen worden gehonoreerd.

## Welke vragen stelt een aanbestedende dienst?

De handreiking bundelt de vragen in drie categorieën. Zo bereid je je antwoorden voor:

| Categorie      | Voorbeeldvragen uit de handreiking                                                                                                                                                                      |
| -------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Ontwikkelingen | Welke technologische, economische, sociale of ecologische ontwikkelingen zijn relevant voor deze opdracht?                                                                                              |
| De opdracht    | Is de behoefte concreet omschreven? Welke risico's horen bij een dergelijke opdracht? Wat is een reële looptijd van de overeenkomst? Zijn alternatieve of innovatieve oplossingen mogelijk?             |
| De procedure   | Is de gekozen procedure geschikt? Past de perceelindeling? Welke gunningscriteria zouden marktpartijen voorstellen? Is de planning werkbaar? Is de opdracht aantrekkelijk genoeg om op in te schrijven? |

Veel aanbestedende diensten sluiten af met de vraag welke belangrijke onderwerpen ze niet hebben behandeld, maar volgens de markt essentieel zijn. Gebruik die ruimte om je grootste zorg te noemen.

## Voorkennis en belangenverstrengeling: wat moet je weten?

Wie de aanbestedende dienst adviseert of anderszins bij de voorbereiding betrokken is, kan een voordeel hebben. Artikel 2.51 van de Aanbestedingswet 2012 (de nationale uitwerking van artikel 41 van de richtlijn) legt de aanbestedende dienst op passende maatregelen te nemen zodat de mededinging niet wordt vervalst. Die maatregelen zijn onder meer:

- relevante informatie die is uitgewisseld, delen met andere gegadigden en inschrijvers;
- passende termijnen voor het ontvangen van inschrijvingen;
- uitsluiting alleen als er geen andere middelen zijn om gelijke behandeling te verzekeren, en pas nadat de betrokken inschrijver de kans heeft gekregen te bewijzen dat zijn betrokkenheid de mededinging niet kan verstoren.

Ook wie aan een marktconsultatie meedoet, is op een lichte manier betrokken bij de voorbereiding. De gebruikelijke maatregel is dan dat de aanbestedende dienst de uitgewisselde informatie met alle gegadigden deelt; daarom is het verslag openbaar. Zwaardere betrokkenheid, zoals adviseren of specificaties schrijven, vraagt meer. PIANOo noemt het geval van een extern deskundige die aan een potentiële leverancier is verbonden. Die leverancier of adviseur moet in beginsel worden uitgesloten, tenzij de kennisvoorsprong grotendeels ongedaan gemaakt kan worden. Neem je als bedrijf een adviesrol aan, vraag dan vooraf hoe de aanbestedende dienst de gelijke behandeling borgt.

Stel: een gemeente publiceert een marktconsultatie over een nieuw contract voor groenonderhoud. Een groenbedrijf stuurt een schriftelijke reactie met zijn zorgen over de looptijd en de perceelindeling. Dat is gewone deelname. Biedt hetzelfde bedrijf daarna aan de technische bijlage van het bestek te schrijven, dan is het zwaarder betrokken bij de voorbereiding en moet de gemeente maatregelen nemen, en als niets anders helpt het bedrijf uitsluiten. Dit voorbeeld is hypothetisch.

## Wat doe je na de marktconsultatie?

Verschijnt de aanbesteding, dan loop je de stukken door op wijzigingen ten opzichte van wat in de marktconsultatie is besproken. Heb je nog vragen, dan komt de Nota van Inlichtingen; zie [wat is een Nota van Inlichtingen](https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-is-een-nota-van-inlichtingen). TenderRender stelt vragen voor de vragenronde voor, met de reden en de vindplaats in de stukken; zie [vragen voor de Nota van Inlichtingen](https://www.tenderrender.com/nl/features/nota-van-inlichtingen-vragen).

## Veelgestelde vragen

### Moet ik meedoen aan een marktconsultatie om later te mogen inschrijven?

Nee. Een marktconsultatie maakt geen deel uit van de formele aanbestedingsprocedure. Wat de aanbestedende dienst aan deelnemers verstrekt, moet ze volgens PIANOo ook tijdig bekendmaken aan andere gegadigden, zodat niemand een voorsprong heeft.

### Kan ik rechten ontlenen aan mijn input?

Nee. Marktpartijen kunnen volgens PIANOo geen rechten ontlenen aan de informatie die zij verstrekken of krijgen, en claims over gebruik of vertrouwelijkheid van die informatie kunnen niet worden gehonoreerd.

### Is een marktconsultatie openbaar?

Op TenderNed wel: de applicatie ondersteunt uitsluitend openbare marktconsultaties. Een aanbestedende dienst kan er naast een open consultatie ook voor kiezen partijen te selecteren, maar daarbij moet ze letten op de schijn van bevoordeling. Een selectieve uitnodiging is niet via TenderNed mogelijk.

### Wat is een technische dialoog?

Volgens de handreiking het toetsen van het volledige programma van eisen door de markt, op het moment dat de behoefte al grotendeels is bepaald. Het is een vorm van marktconsultatie.

### Is een marktconsultatie hetzelfde als een vooraankondiging?

Nee. Op TenderNed zijn het twee aparte publicatietypes: bij een marktconsultatie vraagt de aanbestedende dienst ondernemers vrijblijvend om advies, bij een vooraankondiging laat ze weten dat ze van plan is een of meer opdrachten in de markt te zetten.

## Lees ook

- [Aanbestedingen signaleren vóór publicatie](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbestedingen-signaleren-aflopende-contracten)
- [Aanbestedingskalender](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbestedingskalender)
- [Aanbestedingen zoeken op TenderNed](https://www.tenderrender.com/nl/blog/tenderned-aanbestedingen-zoeken)
- [Wat is een Nota van Inlichtingen?](https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-is-een-nota-van-inlichtingen)
- [Aanbestedingsbegrippen van A tot Z](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbestedingsbegrippen-a-z)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/marktconsultatie-aanbesteding
