# Gunningscriteria overheidsopdrachten in België

> Welke gunningscriteria gelden bij Belgische overheidsopdrachten: prijs, kosten of beste prijs-kwaliteitsverhouding, en hoe wegen ze mee? Met rekenvoorbeeld

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

In België gunt een aanbestedende overheid de opdracht aan de economisch meest voordelige offerte (artikel 81, § 1 van de wet van 17 juni 2016). Ze stelt die vast op basis van de prijs, op basis van de kosten (zoals de levenscycluskosten) of op basis van de beste prijs-kwaliteitsverhouding. Vanaf de Europese drempels moet het bestek het gewicht van elk gunningscriterium vermelden, behalve bij gunning op alleen de prijs.

Gecontroleerd op 1 november 2026 in de geconsolideerde wet van 17 juni 2016 (ejustice.just.fgov.be) en in het draaiboek over gunningscriteria van Het Facilitair Bedrijf op vlaanderen.be. Dit is een algemeen overzicht, geen juridisch advies.

In Nederland gelden andere begrippen, zoals EMVI en BPKV in de Aanbestedingswet 2012: zie [wat zijn gunningscriteria](https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-zijn-gunningscriteria).

## Op welke drie manieren stelt de overheid de beste offerte vast?

Artikel 81, § 2 laat de overheid kiezen (naar keuze, per opdracht):

| Methode                          | Wat telt                                                                            | Opmerking                                                                                       |
| -------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Prijs                            | Alleen de prijs. De laagste prijs wint                                              | Volgens het draaiboek telt het bedrag inclusief btw als die btw een kost is voor de aanbesteder |
| Kosten                           | De kosten, rekening houdend met de kosteneffectiviteit, zoals de levenscycluskosten | De methode voor levenscycluskosten staat vooraf in de opdrachtdocumenten (artikel 82)           |
| Beste prijs-kwaliteitsverhouding | Prijs of kosten, plus criteria zoals kwaliteit                                      | De kwaliteitscriteria moeten verband houden met het voorwerp van de opdracht                    |

Bij de beste prijs-kwaliteitsverhouding kan het kostenelement ook de vorm van een vaste prijs of vaste kosten aannemen, zodat inschrijvers enkel op kwaliteit concurreren. Volgens het draaiboek zou het economische aspect in principe niet doorslaggevend mogen zijn qua gewicht, anders is het eigenlijk een beoordeling op prijs of kosten.

## Welke kwaliteitscriteria kunnen meetellen?

Artikel 81, § 2, 3° geeft een niet-limitatieve lijst:

- **Kwaliteit:** technische verdienste, esthetische en functionele kenmerken, toegankelijkheid, geschiktheid van het ontwerp voor alle gebruikers, sociale, milieu- en innovatieve kenmerken, en de handel en de voorwaarden waaronder die plaatsvindt.
- **Personeel:** de organisatie, de kwalificatie en de ervaring van het personeel dat de opdracht uitvoert, wanneer de kwaliteit ervan een aanzienlijke invloed kan hebben op het niveau van de uitvoering.
- **Service en levering:** klantenservice, technische bijstand en leveringsvoorwaarden zoals leveringsdatum, wijze en termijn.

Gunningscriteria houden verband met het voorwerp van de opdracht als ze betrekking hebben op de werken, leveringen of diensten in alle opzichten en elk stadium van de levenscyclus, ook als ze het productieproces betreffen (artikel 81, § 3). Ze mogen de overheid geen onbeperkte keuzevrijheid geven, moeten daadwerkelijke mededinging waarborgen en gepaard gaan met specificaties waarmee de informatie van de inschrijvers kan worden getoetst. Ze moeten in de aankondiging of een ander opdrachtdocument staan.

## Hoe weegt de overheid de criteria?

Het gewicht moet in de opdrachtdocumenten staan. De regel hangt af van de waarde van de opdracht (artikel 81, § 4):

| Opdracht                   | Wat het bestek moet vermelden                                                                                                                                                                                                                          |
| -------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| Vanaf de Europese drempels | Het relatieve gewicht van elk gekozen criterium, behalve bij gunning op alleen de prijs. Een vork met een passend verschil tussen minimum en maximum mag. Is weging objectief onmogelijk, dan staan de criteria in dalende volgorde van belangrijkheid |
| Onder de Europese drempels | Het gewicht van elk criterium of de dalende volgorde van belangrijkheid. Anders hebben de criteria dezelfde waarde                                                                                                                                     |

Het draaiboek noemt een vork een zeer delicaat en risicovol instrument en raadt ze sterk af wanneer een gewicht verplicht is, omdat ze tot willekeur kan leiden. Een concrete weging is het meest transparant.

## Wat zijn sub-gunningscriteria en een beoordelingsmethodiek?

- **Sub-gunningscriteria** verfijnen een gunningscriterium, bijvoorbeeld planning of hinderbeperking binnen "kwaliteit". Volgens het draaiboek staan ze samen met de gunningscriteria in de opdrachtdocumenten. Ze moeten van een voorafgaand bedachte, systematische toetsing zijn.
- **De beoordelingsmethodiek** is de manier waarop de overheid scores toekent en offertes rangschikt, bijvoorbeeld de evenredigheidsregel voor de prijs of een puntenschaal voor de kwaliteit. Het draaiboek beschrijft een principiële plicht om de methodiek vast te stellen vóór de offertes worden geopend. Een algemene plicht om ze vooraf bekend te maken ziet het niet. Een methode die de gelijke beoordeling onmogelijk maakt, is onwettig.

Wat hier staat is de lezing van het draaiboek, geen letterlijke wettekst.

## Wat is het verschil met selectiecriteria?

Selectiecriteria gaan over de persoonlijke en kwalitatieve situatie van de inschrijver. Gunningscriteria gaan over de inhoud van de offerte. Volgens het draaiboek moet de overheid die strikt scheiden: "kennis en ervaring" van de inschrijver is in principe geen gunningscriterium. Artikel 81, § 2, 3°, b) maakt een uitzondering voor de organisatie, kwalificatie en ervaring van het personeel dat de opdracht uitvoert, mits de overheid aantoont dat dat nodig is. Meer over selectie lees je in [selectiecriteria bij overheidsopdrachten](https://www.tenderrender.com/nl/blog/selectiecriteria-overheidsopdrachten).

## Een rekenvoorbeeld

Stel: een bestek gunt op prijs (60 punten) en kwaliteit (40 punten) met de evenredigheidsregel voor de prijs. Dit is een hypothetisch voorbeeld.

|               | Prijs        | Prijsscore                     | Kwaliteit | Kwaliteitsscore | Totaal |
| ------------- | ------------ | ------------------------------ | --------- | --------------- | ------ |
| Inschrijver A | 200.000 euro | 200.000 / 200.000 × 60 = 60    | 50%       | 20              | 80     |
| Inschrijver B | 220.000 euro | 200.000 / 220.000 × 60 = 54,55 | 90%       | 36              | 90,55  |

B wint ondanks een prijs die 10% hoger ligt, omdat de kwaliteitsscore het verschil maakt. Het bestek bepaalt welke formule geldt; dit is slechts een van de mogelijke methodieken. Wie een concept wil nalopen op de gewichten en subcriteria van het bestek, kan de [review van TenderRender](https://www.tenderrender.com/nl/features/inschrijving-reviewen) gebruiken: die geeft een score per gunningscriterium en subcriterium als second opinion, geen voorspelling van de beoordelingscommissie.

## Hoe zwaar weegt prijs in de praktijk?

In onze eigen analyse van ruim 16.000 Europese aankondigingen op TED uit 2025, voor Nederland en België, ging 33% van de Belgische aankondigingen alleen op prijs en woog prijs bij beste prijs-kwaliteitsverhouding mediaan 50%. In de Belgische bouw ging 69% alleen op prijs. Het gaat om Europese aankondigingen. De methode en de kanttekeningen staan in [gunningscriteria met weging in cijfers](https://www.tenderrender.com/nl/blog/gunningscriteria-weging-in-cijfers). Hoe je daarna een offerte controleert, lees je in [offerte controleren op gunningscriteria](https://www.tenderrender.com/nl/blog/offerte-controleren-gunningscriteria-belgie).

## Waar gelden deze regels niet?

Volgens het draaiboek gelden de regels over de gunningscriteria niet voor opdrachten van beperkte waarde (artikel 92) en niet voor bepaalde gevallen van de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking, tenzij de opdrachtdocumenten anders bepalen. De concurrentiegerichte dialoog en het innovatiepartnerschap worden volgens het draaiboek uitsluitend gegund op de beste prijs-kwaliteitsverhouding.

## Veelgestelde vragen

### Wat is de economisch meest voordelige offerte?

De offerte die uit het oogpunt van de overheid het beste scoort volgens de gekozen methode: prijs, kosten of beste prijs-kwaliteitsverhouding (artikel 81, § 1 en § 2).

### Moet het bestek de weging van de criteria vermelden?

Vanaf de Europese drempels wel, behalve bij gunning op alleen de prijs. Daaronder geeft het bestek de weging of de dalende volgorde, anders tellen alle criteria even zwaar (artikel 81, § 4).

### Mag de overheid achteraf van gunningscriteria veranderen?

De criteria moeten in de aankondiging of in een opdrachtdocument staan (artikel 81, § 3). Volgens het draaiboek mag de gekozen beoordelingsmethode de vermelde criteria en hun gewicht niet wijzigen. Gelijke behandeling en transparantie gelden bij elke stap (artikel 4).

### Wat is het verschil tussen prijs en kost?

Het kostenbegrip is volgens het draaiboek ruimer dan de prijs en omvat ook andere economische kosten rond aankoop en eigendom, zoals onderhoud of verwijdering (artikel 82).

### Hoe kom ik te weten waarom mijn offerte minder scoorde?

Via de gemotiveerde gunningsbeslissing. Zie [de gunningsbeslissing](https://www.tenderrender.com/nl/blog/gunningsbeslissing-overheidsopdracht).

## Bronnen

- [Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, artikelen 66, 81 en 82 (ejustice.just.fgov.be)](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/wet/2016/06/17/2016021053/justel)
- [Gunningscriteria bij overheidsopdrachten (Het Facilitair Bedrijf, vlaanderen.be)](https://www.vlaanderen.be/het-facilitair-bedrijf-overheidsopdrachten-en-raamovereenkomsten/draaiboek-overheidsopdrachten/gunningscriteria-bij-overheidsopdrachten)

## Lees ook

- [Offerte controleren op gunningscriteria in België](https://www.tenderrender.com/nl/blog/offerte-controleren-gunningscriteria-belgie)
- [Gunningscriteria met weging in cijfers](https://www.tenderrender.com/nl/blog/gunningscriteria-weging-in-cijfers)
- [Selectiecriteria bij overheidsopdrachten](https://www.tenderrender.com/nl/blog/selectiecriteria-overheidsopdrachten)
- [Gunningsbeslissing bij een overheidsopdracht in België](https://www.tenderrender.com/nl/blog/gunningsbeslissing-overheidsopdracht)
- [Wat zijn gunningscriteria? (Nederland)](https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-zijn-gunningscriteria)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/gunningscriteria-overheidsopdrachten-belgie
