# Geschiktheidseisen aanbesteding: wat mag een dienst vragen?

> Geschiktheidseisen zijn minimumeisen aan je bedrijf. Wat mag een dienst vragen over omzet, referenties en certificaten, en welke grenzen stelt de wet?

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

Geschiktheidseisen zijn minimumeisen aan jouw onderneming: een aanbestedende dienst mag ze stellen voor financiële en economische draagkracht, technische bekwaamheid en beroepsbekwaamheid, en beroepsbevoegdheid (artikel 2.90 lid 2 Aanbestedingswet 2012). Het moeten eisen zijn die in redelijke verhouding staan tot de opdracht; een omzeteis vraagt zwaarwegende argumenten in de aanbestedingsstukken en mag nooit hoger zijn dan driemaal de geraamde waarde.

**Gecontroleerd op 1 november 2026** op de geldende tekst van de [Aanbestedingswet 2012](https://wetten.overheid.nl/BWBR0032203/) (artikelen 1.13, 1.16, 2.52, 2.90 tot en met 2.98, 2.101 en 2.102), de PIANOo-pagina over [geschiktheidseisen](https://www.pianoo.nl/nl/inkopen-het-kort/hoe-ga-ik-met-de-regels-om/hoe-bepaal-ik-een-leverancier-geschikt) en de [Gids Proportionaliteit, 3e herziening](https://www.pianoo.nl/sites/default/files/media/documents/2021-10/gids_proportionaliteit_3e_herziening-januari2022.pdf) (paragraaf 3.5.2 en voorschriften 3.5 B tot en met 3.5 H). Het verschil met selectiecriteria en gunningscriteria staat in [selectiecriteria versus gunningscriteria](https://www.tenderrender.com/nl/blog/selectiecriteria-vs-gunningscriteria); dit artikel gaat over wat er in de eisen zelf mag staan.

## Welke soorten geschiktheidseisen zijn er?

De wet kent er drie. PIANOo voegt toe dat de eisen duidelijk, objectief en voor iedereen gelijk moeten zijn, passen bij de opdracht, proportioneel zijn en vooraf bekend gemaakt. Een dienst is niet verplicht om geschiktheidseisen te stellen.

| Soort                                        | Wat mag de dienst vragen?                                                                                                              | Hoe toon je het aan?                                                                                            | Artikel                 |
| -------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------- |
| Financiële en economische draagkracht        | Omzet (alleen met motivering), jaarrekeninggegevens, een beroepsrisicoverzekering                                                      | Bankverklaring of bewijs van verzekering, jaarrekening, omzetverklaring over hooguit de laatste drie boekjaren  | 2.90, 2.91              |
| Technische bekwaamheid en beroepsbekwaamheid | Personele en technische middelen, ervaring met referenties, opleiding van personeel, kwaliteits- en milieucertificaten                 | Lijst van werken (hooguit vijf jaar) of leveringen en diensten (hooguit drie jaar), kwalificaties, certificaten | 2.92a, 2.93, 2.96, 2.97 |
| Beroepsbevoegdheid                           | Inschrijving in het beroeps- of handelsregister; bij diensten een vergunning of lidmaatschap als dat in het land van herkomst nodig is | Uittreksel of bewijs van de vergunning                                                                          | 2.98                    |

Deze artikelen staan in deel 2 van de wet, voor Europese aanbestedingen. Onder de drempel moet de dienst eisen ook in redelijke verhouding tot de opdracht houden (artikel 1.13, bij meervoudig onderhandse procedures 1.16), geldt de Gids Proportionaliteit en verlangt de wet een model eigen verklaring zodra er geschiktheidseisen zijn (artikel 1.19). De drempels staan in [drempelbedragen aanbesteding 2026](https://www.tenderrender.com/nl/blog/drempelbedragen-aanbesteding-2026).

## Wat mag een dienst vragen over omzet?

De wet is hier strenger dan veel inschrijvers denken:

1. **In beginsel geen omzeteis.** Artikel 2.90 lid 3 zegt dat de eisen geen betrekking hebben op de totale omzet of de omzet in de relevante bedrijfsactiviteit, tenzij de dienst dat in de aanbestedingsstukken motiveert met zwaarwegende argumenten.
2. **Maximaal driemaal de raming.** Een omzeteis is niet hoger dan driemaal de geraamde waarde van de opdracht (lid 5). Bij percelen geldt driemaal de waarde van een perceel of van de percelen die tegelijk worden uitgevoerd.
3. **Maximaal drie boekjaren.** Het bewijs kan een omzetverklaring zijn over hooguit de laatste drie beschikbare boekjaren (artikel 2.91). Kun je om gegronde redenen de gevraagde bewijsstukken niet overleggen, dan mag je je draagkracht aantonen met andere bescheiden die de dienst geschikt acht (lid 3), wat voor nieuwe bedrijven van belang is.
4. **De methode staat in de stukken.** Vraagt de dienst om gegevens uit de jaarrekening, dan vermeldt hij de methoden en criteria waarmee die moeten zijn vastgesteld (lid 7).

De Gids Proportionaliteit werkt dit uit met een glijdende schaal: omzet over 0, 1, 2 of 3 jaar, bijvoorbeeld 50%, 100% of 150% van de raming, en alleen bij zeer complexe en risicovolle projecten tot 300%, met een deugdelijke motivering. De Gids ziet een omzeteis als een capaciteitsvereiste, niet als een toets op specifieke competenties. Benodigde ervaring hoort volgens de Gids in een ervaringseis, niet in een hogere omzeteis. Zie ook [de Gids Proportionaliteit](https://www.tenderrender.com/nl/blog/gids-proportionaliteit).

**Stel: een gemeente raamt een opdracht op 800.000 euro** (alle cijfers fictief). Eist ze een jaaromzet van 1,2 miljoen euro, dan is dat 150% van de raming en past het binnen de wettelijke grens van 2,4 miljoen euro. Eist ze 3 miljoen euro, dan overschrijdt ze die grens en is de eis in strijd met artikel 2.90 lid 5, hoe goed ze het ook motiveert.

## Welke referenties en certificaten mag een dienst vragen?

- **Referentieperiode.** Een lijst van werken over hooguit vijf jaar, van leveringen of diensten over hooguit drie jaar (artikel 2.93 lid 1). Een langere periode mag alleen als dat nodig is voor voldoende mededinging (lid 4).
- **Vergelijkbaar, niet gelijk.** De dienst vraagt naar eerder verrichte vergelijkbare opdrachten, niet naar opdrachten die gelijk zijn aan deze (lid 3).
- **Opleiding van personeel.** Mag als bewijs van bekwaamheid, maar dan niet ook als gunningscriterium (lid 1 onder g).
- **Gids.** De dienst stelt kerncompetenties vast (3.5 F), vraagt hooguit één referentie per kerncompetentie en referentieprojecten van niet meer dan 60% van de raming (3.5 G).
- **Certificaten.** Verlangt de dienst een verklaring van een onafhankelijke instantie, dan verwijst hij naar Europese normen, en hij aanvaardt gelijkwaardige certificaten uit andere lidstaten (artikelen 2.96 en 2.97).
- **Kritieke taken.** Bij diensten, werken en leveringen met installatiewerk mag de dienst eisen dat bepaalde kritieke taken door de inschrijver zelf worden verricht (artikel 2.95).

## Mag ik me beroepen op een andere partij of inschrijven met een combinatie?

Ja, onder voorwaarden. Een ondernemer mag zich beroepen op de draagkracht of bekwaamheid van een derde, mits hij aantoont over de middelen te kunnen beschikken (artikelen 2.92 en 2.94). De dienst mag bij een beroep op financiële draagkracht hoofdelijke aansprakelijkheid van die derde eisen (artikel 2.92 lid 3). Ervaring of kwalificaties kun je alleen lenen als de derde dat werk ook uitvoert (artikel 2.94 lid 2).

Een combinatie mag zich inschrijven zonder bepaalde rechtsvorm (artikel 2.52 lid 4). De dienst mag wel bepalen hoe de combinatie aan de eisen voldoet, mits objectief en proportioneel, en volgens voorschrift 3.5 H van de Gids stelt hij geen hogere eisen aan een combinatie dan aan een enkele inschrijver.

## Hoe toon je geschiktheid aan?

1. **Eerst met een eigen verklaring.** Je bevestigt geschiktheid voorlopig in het UEA of de eigen verklaring (artikelen 2.84 en 2.85). Zie [het UEA of de eigen verklaring invullen](https://www.tenderrender.com/nl/blog/uea-eigen-verklaring-nederland).
2. **Dan bewijsstukken van de winnaar.** Bij een openbare procedure mag de dienst alleen nagaan of de beoogde winnaar geschikt is (artikel 2.101 lid 3). Die moet de bewijsstukken dan overleggen (artikel 2.102). Bewijsstukken kunnen ook eerder opgevraagd worden als dat nodig is voor het goede verloop van de procedure (artikel 2.101 lid 1).
3. **Houd je bewijs paraat.** Jaarrekening, verzekeringsbewijs, referentiebrieven en certificaten moeten actueel en vindbaar zijn.

## Wat doe je als je niet aan een eis voldoet?

Een geschiktheidseis is een minimumeis: voldoe je er niet aan, dan val je af. Dat is geen scoremoment. Controleer daarom bij elke aanbesteding vóór je begint of je de eisen haalt, met een beroep op een derde of een combinatie als dat kan. Vind je een eis onduidelijk of disproportioneel, stel dan een vraag in de Nota van Inlichtingen en verwijs naar het artikel of het voorschrift uit de Gids. Wat er met een ongeldige inschrijving gebeurt, staat in [ongeldige inschrijving](https://www.tenderrender.com/nl/blog/ongeldige-inschrijving-aanbesteding).

TenderRender haalt elke eis letterlijk uit de aanbestedingsstukken, met knock-outeisen gemarkeerd en een paginaverwijzing per bevinding. Zo zie je meteen welke eisen je moet halen. Zie [aanbestedingsstukken analyseren](https://www.tenderrender.com/nl/features/aanbestedingsstukken-analyseren).

## Veelgestelde vragen

### Wat is het verschil tussen geschiktheidseisen en uitsluitingsgronden?

Uitsluitingsgronden gaan over integriteit (artikelen 2.86 en 2.87), geschiktheidseisen over draagkracht en bekwaamheid. Beide gaan over jou als onderneming, niet over je inschrijving.

### Mag een aanbestedende dienst ook een omzeteis stellen voor een kleine opdracht?

De wet maakt geen uitzondering voor kleine opdrachten: een omzeteis vraagt altijd zwaarwegende argumenten (artikel 2.90 lid 3). De Gids merkt op dat bij veel opdrachten geen omzeteis nodig is.

### Hoe oud mogen mijn referenties zijn?

Voor werken hooguit vijf jaar, voor leveringen en diensten hooguit drie jaar, tenzij een langere periode nodig is voor voldoende mededinging (artikel 2.93).

### Mag de dienst een accountantsverklaring eisen?

Volgens voorschrift 3.5 E van de Gids niet eerder dan na de mededeling van de gunningsbeslissing. Is je onderneming niet jaarrekeningplichtig, dan volstaat een beoordelings- of samenstellingsverklaring.

### Moet ik alle bewijsstukken met mijn inschrijving meesturen?

Meestal niet: een eigen verklaring volstaat voorlopig, en bij een openbare procedure vraagt de dienst bewijsstukken alleen aan de beoogde winnaar (artikelen 2.101 en 2.102). Lees altijd wat de aanbestedingsstukken voorschrijven.

## Lees ook

- [Selectiecriteria versus gunningscriteria](https://www.tenderrender.com/nl/blog/selectiecriteria-vs-gunningscriteria)
- [De Gids Proportionaliteit](https://www.tenderrender.com/nl/blog/gids-proportionaliteit)
- [Het UEA of de eigen verklaring invullen](https://www.tenderrender.com/nl/blog/uea-eigen-verklaring-nederland)
- [Ongeldige inschrijving bij een aanbesteding](https://www.tenderrender.com/nl/blog/ongeldige-inschrijving-aanbesteding)
- [Aanbestedingsbegrippen van A tot Z](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbestedingsbegrippen-a-z)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/geschiktheidseisen-aanbesteding
