# Concurrentiegerichte dialoog aanbesteding: zo werkt het

> Wanneer mag een overheid de concurrentiegerichte dialoog gebruiken en hoe verloopt de procedure? Regels met artikelen en het verschil met onderhandeling.

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

De concurrentiegerichte dialoog is een Europese aanbestedingsprocedure waarin de aanbestedende dienst eerst met minimaal drie geselecteerde ondernemers bespreekt hoe haar behoefte het best kan worden ingevuld en pas daarna om definitieve inschrijvingen vraagt (Aanbestedingswet 2012, artikel 2.28 en 2.29). Ze mag de procedure alleen gebruiken voor complexe opdrachten, bijvoorbeeld als een ontwerp of een innovatieve oplossing nodig is of als de technische specificaties vooraf niet nauwkeurig genoeg kunnen worden vastgesteld, en ze gunt altijd op de beste prijs-kwaliteitverhouding.

Gecontroleerd op 1 november 2026 in de Aanbestedingswet 2012 (artikelen 2.28, 2.29, 2.55a, 2.71, 2.99, 2.110 tot en met 2.112 en 2.127), in de Gids Proportionaliteit en op PIANOo.

## Wanneer mag een aanbestedende dienst de dialoog gebruiken?

Artikel 2.28 noemt een beperkt aantal gevallen. Eén ervan moet van toepassing zijn.

| Situatie                                              | Wat de wet zegt                                                                                                                                                                                                           |
| ----------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Aanpassing van beschikbare oplossingen                | De behoefte kan niet worden ingevuld zonder aanpassing van gemakkelijk beschikbare oplossingen.                                                                                                                           |
| Ontwerp of innovatie                                  | Het gaat onder meer om ontwerp- of innovatieve oplossingen.                                                                                                                                                               |
| Onderhandelen is noodzakelijk                         | Door de aard, de complexiteit, de juridische en financiële voorwaarden of de risico's kan de opdracht niet worden gegund zonder voorafgaande onderhandelingen.                                                            |
| Specificaties niet vast te stellen                    | De technische specificaties kunnen niet nauwkeurig genoeg worden vastgesteld op basis van een norm, een Europese technische beoordeling, een gemeenschappelijke technische specificatie of een technisch referentiekader. |
| Alleen onregelmatige of onaanvaardbare inschrijvingen | In een eerdere openbare of niet-openbare procedure zijn uitsluitend onregelmatige of onaanvaardbare inschrijvingen ingediend.                                                                                             |

PIANOo benadrukt dat het om complexe aankopen gaat, zoals geavanceerde producten, intellectuele diensten (consultancy, architectuur, ingenieurswerk) of grote ICT-projecten, en niet om standaardleveringen of -diensten die veel partijen kunnen aanbieden. De Gids Proportionaliteit (§3.4.3) wijst erop dat deze procedure een zwaardere inspanning vraagt van de dienst en van marktpartijen, met hogere transactiekosten die disproportioneel kunnen zijn, en dat in veel gevallen een marktanalyse of marktconsultatie volstaat om informatie te verkrijgen.

In het laatste geval uit de tabel hoeft de dienst geen nieuwe aankondiging te publiceren, mits ze alleen alle inschrijvers toelaat die niet zijn uitgesloten, aan de geschiktheidseisen voldoen en eerder een formeel correcte inschrijving indienden, en de oorspronkelijke voorwaarden niet wezenlijk wijzigt (artikel 2.28, tweede lid).

## Hoe verloopt de procedure?

Artikel 2.29 beschrijft de stappen. In de praktijk zie je dit:

1. **Aankondiging.** De dienst publiceert de aankondiging met haar behoeften en eisen, de gunningscriteria en een indicatief tijdschema (artikel 2.110, tweede en derde lid). Ze vermeldt ook hoeveel gegadigden ze wil uitnodigen.
2. **Aanmelden.** Ondernemers dienen een verzoek tot deelneming in. De termijn bedraagt ten minste 30 dagen, gerekend vanaf de verzenddatum van de aankondiging (artikel 2.71, derde lid).
3. **Selectie.** De dienst toetst op uitsluitingsgronden, geschiktheidseisen en selectiecriteria en nodigt de geselecteerde gegadigden uit. Dat zijn er volgens de wet minimaal drie (artikel 2.99, derde lid). PIANOo beschrijft een selectie van 3 tot 5 deelnemers.
4. **Dialoog.** De dienst bespreekt met de deelnemers alle aspecten van de opdracht, om te bepalen welke middelen het best aan haar behoeften voldoen (artikel 2.110, vierde en vijfde lid). Ze kan de dialoog in fasen laten verlopen om het aantal oplossingen te beperken, als ze dat vooraf heeft vermeld. In de slotfase moeten er genoeg oplossingen overblijven voor daadwerkelijke mededinging (artikel 2.111).
5. **Einde van de dialoog.** Zodra de dienst kan aangeven welke oplossingen aan haar behoefte voldoen, beëindigt ze de dialoog en vraagt ze de deelnemers een definitieve inschrijving in te dienen op basis van de tijdens de dialoog gespecificeerde oplossingen (artikel 2.111, vierde en vijfde lid). Die inschrijving moet alle elementen bevatten die nodig zijn om het project uit te voeren.
6. **Beoordeling.** De dienst toetst of de inschrijvingen passen bij de gespecificeerde oplossing en beoordeelt ze op de beste prijs-kwaliteitverhouding (artikel 2.112, eerste lid).
7. **Bevestigen.** Met de winnende inschrijver mag ze onderhandelen om financiële toezeggingen en andere voorwaarden te bevestigen en de voorwaarden van de opdracht af te ronden (artikel 2.112, tweede lid).
8. **Gunning.** Proces-verbaal, mededeling van de gunningsbeslissing, een opschortende termijn van ten minste 20 kalenderdagen (artikel 2.127) en de aankondiging van de gegunde opdracht.

## Welke spelregels gelden tijdens de dialoog?

| Regel                 | Wat het betekent                                                                                                                                                   | Artikel            |
| --------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | ------------------ |
| Gelijke behandeling   | De dienst geeft geen informatie die de ene deelnemer bevoordeelt boven de andere.                                                                                  | 2.110, zesde lid   |
| Vertrouwelijkheid     | Voorgestelde oplossingen of andere vertrouwelijke inlichtingen gaan alleen naar andere deelnemers met instemming van de deelnemer in kwestie.                      | 2.110, zevende lid |
| Gunningscriterium     | Alleen de beste prijs-kwaliteitverhouding. Laagste prijs is hier niet toegestaan.                                                                                  | 2.110, eerste lid  |
| Eindonderhandeling    | Alleen met de winnaar en alleen als de wezenlijke aspecten van de inschrijving en van de behoeften ongewijzigd blijven en de mededinging niet wordt vervalst.      | 2.112, tweede lid  |
| Voortgang             | Een deelnemer kan om informatie over het verloop van de dialoog vragen. Dat moet binnen vijftien dagen na ontvangst van het schriftelijke verzoek beantwoord zijn. | 2.55a              |
| Prijzen of betalingen | De dienst kan deelnemers een prijs of betaling geven.                                                                                                              | 2.112, derde lid   |

## Wat is het verschil met de mededingingsprocedure met onderhandeling?

De gronden zijn voor beide procedures gelijk (artikel 2.30). Het verschil zit in de manier van werken. PIANOo schrijft over de mededingingsprocedure met onderhandeling dat de opdracht vooraf vaststaat en dat je alleen kunt onderhandelen over de prijs en de uitvoeringscondities. In de wet gaat het om onderhandelen over eerste en latere inschrijvingen, niet over de gunningscriteria en minimumeisen (artikel 2.31). Bij de dialoog ontwikkelen dienst en deelnemers samen de oplossing, en volgt de inschrijving pas daarna. Meer over alle procedures staat in [aanbestedingsprocedures: alle soorten op een rij](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbestedingsprocedures-overzicht).

### Voorbeeld

Stel: een gemeente wil een sporthal laten ontwerpen, bouwen en onderhouden, maar weet nog niet welke combinatie van ontwerp, techniek en financiering het best past. Ze publiceert een aankondiging met haar eisen en een indicatief tijdschema, selecteert vijf bureaus, bespreekt met elk afzonderlijk meerdere oplossingen, beëindigt de dialoog en vraagt vervolgens om definitieve inschrijvingen. Drie bureaus dienen in. De gemeente beoordeelt ze op prijs en kwaliteit en bevestigt de laatste voorwaarden met de winnaar. Dit voorbeeld is hypothetisch.

## Wat betekent dit voor ondernemers?

Deelnemen vraagt veel tijd, zeker als je een uitgewerkt voorstel maakt voor een opdracht die je misschien niet wint. Kijk daarom vooraf of de dienst een vergoeding biedt. De Gids Proportionaliteit (voorschrift 3.8A) noemt het proportioneel om een vergoeding te geven wanneer inschrijvers verhoudingsgewijs aanzienlijke kosten moeten maken. De wet laat de dienst ook toe prijzen of betalingen aan deelnemers te geven. Let op wat je in de dialoog deelt: de dienst mag je oplossing niet zonder jouw instemming aan andere deelnemers doorgeven, maar leg in je voorstel wel vast wat jij als bedrijfsgevoelig beschouwt.

## Veelgestelde vragen

### Hoeveel partijen doen mee aan een dialoog?

De dienst vermeldt in de aankondiging hoeveel gegadigden ze wil uitnodigen. Dat zijn er minimaal drie (artikel 2.99).

### Hoe lang duurt een concurrentiegerichte dialoog?

De wet noemt alleen een minimumtermijn van 30 dagen voor het indienen van verzoeken tot deelneming. Voor de dialoog en de definitieve inschrijving staat geen vaste duur in de wet; de dienst vermeldt een indicatief tijdschema in de aankondiging.

### Mag de dienst op laagste prijs gunnen?

Nee. Bij de concurrentiegerichte dialoog gunt de dienst op de beste prijs-kwaliteitverhouding (artikel 2.110, eerste lid). Meer daarover staat in [wat is BPKV](https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-is-bpkv).

### Mag de dienst na de inschrijving nog onderhandelen?

Alleen met de winnaar, en alleen om toezeggingen en voorwaarden te bevestigen. De wezenlijke aspecten van de inschrijving en van de behoeften blijven ongewijzigd.

### Moet de dienst uitleggen waarom ze de dialoog kiest?

PIANOo schrijft dat dit niet in de aankondiging hoeft. Op schriftelijk verzoek van een ondernemer moet de dienst de keuze voor de procedure wel motiveren (artikel 1.4, derde lid).

## Lees ook

- [Aanbestedingsprocedures: alle soorten op een rij](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbestedingsprocedures-overzicht)
- [Wat is BPKV?](https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-is-bpkv)
- [Aanbesteding zonder voorafgaande bekendmaking](https://www.tenderrender.com/nl/blog/aanbesteding-zonder-voorafgaande-bekendmaking)
- [Europese aanbesteding: termijnen en doorlooptijd](https://www.tenderrender.com/nl/blog/europese-aanbesteding-termijnen)

## Bronnen

- [PIANOo: Concurrentiegerichte dialoog](https://www.pianoo.nl/nl/inkoopproces/aanbestedingsprocedures/concurrentiegerichte-dialoog)
- [PIANOo: Mededingingsprocedure met onderhandeling](https://www.pianoo.nl/nl/inkoopproces/aanbestedingsprocedures/mededingingsprocedure-met-onderhandeling)
- [Aanbestedingswet 2012, artikelen 2.28 tot en met 2.31, 2.71, 2.99, 2.110 tot en met 2.112](https://wetten.overheid.nl/BWBR0032203/)
- [PIANOo: Gids Proportionaliteit](https://www.pianoo.nl/nl/regelgeving/document/12664/gids-proportionaliteit)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/concurrentiegerichte-dialoog
