# Abnormaal lage inschrijving: wat doet de aanbesteder?

> Wat is een abnormaal lage (irreële) inschrijving en wat doet de aanbesteder? De procedure van art. 2.116 Aw 2012 en wat je als inschrijver kunt aandragen.

Author: Thomas de Hertog · Published: 2026-11-01

## In het kort

Een abnormaal lage inschrijving is een inschrijving met een prijs die in verhouding tot de te leveren prestatie abnormaal laag lijkt. Dat noemen aanbesteders ook wel een irreële inschrijving. De wet noemt geen percentage. Volgens artikel 2.116 van de Aanbestedingswet 2012 moet de aanbestedende dienst bij twijfel eerst om een toelichting op de prijs vragen en mag ze de inschrijving alleen afwijzen als het lage niveau niet genoegzaam wordt gestaafd. Afwijzen is verplicht als de lage prijs het gevolg is van schending van milieu-, sociaal- of arbeidsrecht.

Gecontroleerd op 1 november 2026 aan de tekst van de Aanbestedingswet 2012 (geldend van 30 april 2026) op wetten.overheid.nl, de PIANOo-pagina's over abnormaal lage en ongeldige inschrijvingen en een uitspraak van de Rechtbank Den Haag uit 2021.

## Wanneer is een inschrijving abnormaal laag?

De Aanbestedingswet 2012 geeft geen definitie en geen drempelpercentage. PIANOo omschrijft het zo: de prijs van de beste inschrijver ligt aanzienlijk lager dan die van de andere inschrijvers en/of de raming van de aanbestedende dienst. Een lage prijs is niet automatisch abnormaal laag. Inschrijvers kunnen om strategische redenen laag inschrijven, bijvoorbeeld om een marktpositie te veroveren, voor synergie met andere opdrachten, voor aanvullende inkomsten of door onduidelijkheden in het bestek.

Om een signaal te krijgen gebruiken diensten drie methodieken: een relatieve (afwijking ten opzichte van de andere inschrijvingen), een absolute (afwijking van de raming) of een gemengde. PIANOo benadrukt dat het lastig is een mathematisch criterium te vinden dat betrouwbaar een abnormaal lage inschrijving vaststelt. Zo'n berekening mag volgens PIANOo als indicator dienen, zolang de dienst de rekenwijze deelt en de uitkomst gebruikt als startpunt voor nader onderzoek.

## Welke procedure volgt de dienst?

Artikel 2.116 beschrijft de stappen:

1. Lijkt een inschrijving in verhouding tot de werken, leveringen of diensten abnormaal laag, dan verzoekt de dienst om een toelichting op de prijs of kosten (lid 1).
2. De toelichting kan onder meer gaan over de doelmatigheid van het productieproces of de dienstverlening, gekozen technische oplossingen of uitzonderlijk gunstige omstandigheden, de originaliteit van het aanbod, het naleven van milieu-, sociaal- en arbeidsrecht, de ontvangst van staatssteun en de verplichtingen rond onderaanneming (lid 2).
3. De dienst onderzoekt de informatie in overleg met jou (lid 3).
4. Ze mag de inschrijving alleen afwijzen als het lage niveau niet genoegzaam wordt gestaafd door het bewijsmateriaal, rekening houdend met die elementen (lid 4).
5. Is de prijs laag omdat je milieu-, sociaal- of arbeidsrecht niet naleeft, dan moet ze de inschrijving afwijzen (lid 5).
6. Is de prijs laag door staatssteun, dan mag ze alleen afwijzen na overleg en als je niet binnen een voldoende lange termijn kunt aantonen dat de steun niet in strijd met artikel 107 VWEU is verleend. Ze meldt zo'n afwijzing aan de Europese Commissie (lid 6 en 7).
7. Wijst ze af, dan staan de redenen in het proces-verbaal van de opdrachtverlening (artikel 2.132 lid 1 onder g).

PIANOo voegt toe dat de dienst in deze fase geen aanpassing van de inschrijving toestaat en dat je verduidelijkingen contractueel bindend zijn. Je kunt je prijs dus uitleggen, niet veranderen.

## Is afwijzen verplicht?

Nee, behalve bij schending van milieu-, sociaal- of arbeidsrecht. Het is een discretionaire bevoegdheid. De voorzieningenrechter van de Rechtbank Den Haag oordeelde in mei 2021 (ECLI:NL:RBDHA:2021:6184, Yask/Alliander) dat een concurrent niet kan afdwingen dat een abnormaal lage inschrijving wordt afgewezen. De winnaar was ongeveer 37% goedkoper dan de nummer twee. De dienst had de prijs gecontroleerd en de rechtbank vond dat dat prijsverschil alleen niet aantoonde dat de winnaar de opdracht niet kon uitvoeren.

De wet geeft de uitkomst voor de inschrijving zelf in artikel 2.28 lid 3 onder d: een inschrijving die de dienst als abnormaal laag beoordeelt, is onregelmatig (zie [ongeldige inschrijving](https://www.tenderrender.com/nl/blog/ongeldige-inschrijving-aanbesteding)).

## Wat kun je als inschrijver aandragen?

Je kunt de toelichting het beste ordenen langs de gronden uit lid 2.

| Grond uit artikel 2.116 lid 2                     | Wat je kunt laten zien                                                                      |
| ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Doelmatigheid van het proces                      | Een kostenopbouw met uren, tarieven en materiaal, plus wat jouw werkwijze efficiënter maakt |
| Technische oplossingen of gunstige omstandigheden | Bestaande inkoopcontracten, eigen materieel, nabijheid van de locatie                       |
| Originaliteit van het aanbod                      | Wat je anders doet dan de rest en waarom dat kosten bespaart                                |
| Naleving van milieu-, sociaal- en arbeidsrecht    | Loonkosten die aansluiten op de geldende cao en wettelijke verplichtingen                   |
| Staatssteun                                       | Een onderbouwing dat de steun rechtmatig is verleend                                        |

## Rekenvoorbeeld: een toelichting vragen

Stel (hypothetisch): een gemeente raamt een schoonmaakcontract op € 500.000 per jaar en ontvangt vier inschrijvingen: € 480.000, € 455.000, € 440.000 en € 300.000. De laagste ligt ver onder de raming en de rest. De dienst legt hem niet meteen terzijde, maar vraagt om een toelichting. De inschrijver levert een kostenopbouw, laat zien dat de loonkosten aansluiten op de cao en dat de prijs lager is door bestaande materiaalcontracten. De dienst onderzoekt dit in overleg en besluit of het lage niveau voldoende is gestaafd. Lukt dat niet, dan mag ze afwijzen en neemt ze de redenen op in het proces-verbaal.

## Hoe bereid je je voor?

1. Bewaar je kostenopbouw per onderdeel van de prijs. Dan kun je snel en volledig antwoorden als de dienst om een toelichting vraagt.
2. Leg vast waarom je scherp inschrijft. Strategisch laag is toegestaan; je moet het alleen kunnen onderbouwen (zie [strategisch inschrijven](https://www.tenderrender.com/nl/blog/strategisch-inschrijven-aanbesteding)).
3. Controleer loonkosten en arbeidsvoorwaarden tegen de geldende cao. Daar kent artikel 2.116 geen discretie: schending leidt tot afwijzing.
4. Check de prijsformule. Een scherpe prijs kan in een model met veel prijsgewicht verleiden tot te laag inschrijven (zie [prijsformules](https://www.tenderrender.com/nl/blog/prijsformules-aanbesteding)).
5. Lees de eisen: wat je belooft in je plan moet in je prijs terugkomen.

TenderRender haalt de eisen en het calculatiemodel uit de aanbestedingsstukken, met paginaverwijzing, zodat je prijs op dezelfde scope rust als de vraag. Zie [aanbestedingsstukken analyseren](https://www.tenderrender.com/nl/features/aanbestedingsstukken-analyseren).

## Veelgestelde vragen

### Wat is een irreële inschrijving?

PIANOo omschrijft het als een inschrijving waarbij de dienst gegronde reden heeft te vrezen dat de inschrijver een fout heeft gemaakt of een irreële prijs heeft geboden, waardoor de uitvoering in gevaar kan komen. In de wet heet het abnormaal laag.

### Heeft een abnormaal lage inschrijving een vast percentage?

Nee. De wet kent geen percentage en geen formule. Een rekenkundige methode mag als signaal dienen, maar nooit als automatische afwijzing.

### Mag de dienst direct afwijzen op basis van het prijsverschil?

Nee. Artikel 2.116 verplicht haar eerst om een toelichting te vragen en die in overleg te onderzoeken. Alleen als het lage niveau niet genoegzaam wordt gestaafd, mag ze afwijzen.

### Mag ik mijn prijs na de vraag om toelichting verhogen?

Nee. PIANOo zegt dat aanpassing van de inschrijving in deze fase niet is toegestaan. Je kunt toelichten, niet wijzigen.

### Kan een concurrent afdwingen dat mijn lage inschrijving wordt afgewezen?

In de uitspraak van de Rechtbank Den Haag uit 2021 niet. Afwijzen is een bevoegdheid van de dienst, behalve bij schending van milieu-, sociaal- of arbeidsrecht.

## Bronnen

- [Aanbestedingswet 2012 (artikelen 2.28, 2.116, 2.132), wetten.overheid.nl](https://wetten.overheid.nl/BWBR0032203/2026-04-30)
- [PIANOo: abnormaal lage inschrijving](https://www.pianoo.nl/nl/inkoopproces/fase-2-doorlopen-aanbestedingsprocedure/gunnen/abnormaal-lage-inschrijvingen)
- [PIANOo: ongeldige en bijzondere inschrijvingen](https://www.pianoo.nl/nl/inkoopproces/fase-2-doorlopen-aanbestedingsprocedure/gunnen/ongeldige-bijzondere-inschrijvingen)
- [Rechtbank Den Haag, mei 2021, ECLI:NL:RBDHA:2021:6184](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBDHA:2021:6184)

## Lees ook

- [Strategisch of manipulatief inschrijven](https://www.tenderrender.com/nl/blog/strategisch-inschrijven-aanbesteding)
- [Ongeldige inschrijving bij een aanbesteding](https://www.tenderrender.com/nl/blog/ongeldige-inschrijving-aanbesteding)
- [Prijsformules in aanbestedingen](https://www.tenderrender.com/nl/blog/prijsformules-aanbesteding)
- [Gunnen op laagste prijs: wanneer mag het?](https://www.tenderrender.com/nl/blog/laagste-prijs-gunningscriterium)
- [Wat zijn gunningscriteria?](https://www.tenderrender.com/nl/blog/wat-zijn-gunningscriteria)

---

Source: https://www.tenderrender.com/nl/blog/abnormaal-lage-inschrijving
